Research Article

TARIMSAL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ: AB ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Volume: 9 Number: 1-2 December 24, 2025
TR EN

TARIMSAL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ: AB ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Abstract

Tarım, yalnızca insanların en temel gereksinimi olan beslenme ihtiyacını karşılaması açısından değil, aynı zamanda ekonomik kalkınmanın sürdürülebilirliğini destekleyecek kaynakları sağlaması bakımından da stratejik bir öneme sahiptir. Bu çalışmada 2000-2024 dönemini kapsayan 27 AB ülkesinin yıllık verileri ile tarımsal büyümeyi etkileyen faktörler analiz edilmiştir. AB ülkelerinde tarımsal büyümeyi etkileyen bağımsız değişkenler (brüt sabit sermaye oluşumu, tarımsal hammadde ihracatı, tarımsal hammadde ithalatı, tarımsal istihdam, kentsel nüfus artışı ve enflasyon) STATA programı kullanılarak panel veri analizi yöntemi ile test edilmiştir. Analiz edilen modelde tarımsal büyüme, enflasyon, kentsel nüfus artışı, tarımsal istihdam, tarımsal büyüme değişkeninin bir yıl önceki değeri %1 düzeyinde; tarımsal hammadde ithalatı değişkeni %5 düzeyinde anlamlı bulunmuştur. Tarımsal büyüme oranı ile tarımsal hammadde ihracatı, tarımsal istihdam, enflasyon ve brüt sabit sermaye oluşumu arasında pozitif yönlü bir ilişki; tarımsal hammadde ithalatı ve kentsel nüfus artışı arasında ise negatif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Bu bağlamda, AB ülkelerinde tarımın yalnızca gıda arzı açısından değil, ekonomik istikrarın bir bileşeni olarak da değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

References

  1. Apostolidou, I., Kontogeorgos, A., Michailidis, A. & Loizou, E. (2014). The Role of Agriculture in Economic Growth: A Comparison of Mediterranean and Northern Views in Europe. International Journal of Business and Economic Sciences Applied Research, 7(3), 81–102.
  2. Awokuse, T. O. & Xie, R. (2015). Does Agriculture Really Matter for Economic Growth in Developing Countries? Canadian Journal of Agricultural Economics, 63, 77–99. https://doi.org/10.1111/cjag.12038
  3. Bakari, S., & Mabrouki, M. (2017). The Effect of Agricultural Exports on Economic Growth in South-Eastern Europe: An Empirical Investigation Using Panel Data. Journal of Smart Economic Growth, 2(4), 49–64.
  4. Bakari, S. & Tiba, S. (2022). Agricultural Exports, Agricultural Imports and Economic Growth in China. Journal of Smart Economic Growth, 7(3), 35–61.
  5. Balaban, S., Joksimović, M. & Stoiljković, B. (2022). The Determinants of Growing Agri-Food Export: The Case of CEE Countries. Ekonomika Poljoprivrede, 69(3), 877–886. https://doi.org/10.5937/ekoPolj2203877B
  6. Baltagi, B. H. (2005). Econometric Analysis of Panel Data (3rd ed.). John Wiley & Sons Ltd.
  7. Chhikara, A. & Pasricha, L. (2021). Causal Relationship Between Agricultural Exports and Economic Growth: A Diagnostic Approach. Theoretical and Applied Economics, 2(627 S), 33–44.
  8. Çelik, H., Ertürkmen, G. & Erdemli, M. (2025). The Effect Of Agricultural Export And Employment On Economic Growth In Türkiye: Evidence From ARDL Approach. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 12(1), 245–256. https://doi.org/10.30910/turkjans.1591184

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

European Union Economy

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 24, 2025

Submission Date

November 9, 2025

Acceptance Date

December 2, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 9 Number: 1-2

APA
Ünal Kanat, S., Kösekahyaoğlu, L., & Dengiz, S. (2025). TARIMSAL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ: AB ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Hakkari Review, 9(1-2), 45-59. https://doi.org/10.31457/hr.1820573
AMA
1.Ünal Kanat S, Kösekahyaoğlu L, Dengiz S. TARIMSAL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ: AB ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Hakkari Review. 2025;9(1-2):45-59. doi:10.31457/hr.1820573
Chicago
Ünal Kanat, Seçil, Levent Kösekahyaoğlu, and Sevdagül Dengiz. 2025. “TARIMSAL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ: AB ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Hakkari Review 9 (1-2): 45-59. https://doi.org/10.31457/hr.1820573.
EndNote
Ünal Kanat S, Kösekahyaoğlu L, Dengiz S (December 1, 2025) TARIMSAL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ: AB ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Hakkari Review 9 1-2 45–59.
IEEE
[1]S. Ünal Kanat, L. Kösekahyaoğlu, and S. Dengiz, “TARIMSAL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ: AB ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”, Hakkari Review, vol. 9, no. 1-2, pp. 45–59, Dec. 2025, doi: 10.31457/hr.1820573.
ISNAD
Ünal Kanat, Seçil - Kösekahyaoğlu, Levent - Dengiz, Sevdagül. “TARIMSAL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ: AB ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Hakkari Review 9/1-2 (December 1, 2025): 45-59. https://doi.org/10.31457/hr.1820573.
JAMA
1.Ünal Kanat S, Kösekahyaoğlu L, Dengiz S. TARIMSAL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ: AB ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Hakkari Review. 2025;9:45–59.
MLA
Ünal Kanat, Seçil, et al. “TARIMSAL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ: AB ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Hakkari Review, vol. 9, no. 1-2, Dec. 2025, pp. 45-59, doi:10.31457/hr.1820573.
Vancouver
1.Seçil Ünal Kanat, Levent Kösekahyaoğlu, Sevdagül Dengiz. TARIMSAL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ: AB ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Hakkari Review. 2025 Dec. 1;9(1-2):45-59. doi:10.31457/hr.1820573