Bir Muhaddis Olarak Seyyid Ahmed er-Rifâî ve Rivâyetleri Cihetiyle Ḥâletü ehli’l-ḥaḳīḳati me‘Allâh’ı

Year 2024, Volume: 22 Issue: 2, 217 - 236, 31.12.2024

Ümmügülsüm Yeşil Öz

Abstract

Bu makale, bir muhaddis olarak Ahmed er-Rifâî’yi ve isnâdında yer alan râvîleri cihetiyle Ḥâletü ehli’l-ḥaḳīḳati me‘Allâh adlı eserinde yer alan hadisleri tetkike konu edinmektedir. Seyyid Ahmed er-Rifâî, hadis ilmi açısından önemli bir yere sahip bir mutasavvıftır. Tetkike konu edindiğimiz eseri, kendisinin, irfânî geleneği hadislere dayandırarak izah ettiği en önemli kaynaktır. Öncelikle bu çalışmada, eser içerisinde yer verilen hadisler ve sıhhat dere-celerinin tespiti ve Seyyid Ahmed er-Rifâî’nin bu hadisleri tasavvufî açıdan nasıl yorumladığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu yapılırken, öncelikle, Ḥâletü ehli’l-ḥaḳīḳati me‘Allâh’ta ta-savvufî şerhe konu edilen hadisler isnadları cihetiyle dikkatli bir tetkike tabi tutulmuş, daha sonra eserde yer alan hadisler meşhur hadis kaynaklarındaki tarîkleriyle karşılaştırılarak sahihleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Ardından, bu hadislerin Seyyid Ahmed er-Rifâî’nin ta-savvufî görüşlerine nasıl katkı sağladığı ve onun bu hadisler aracılığıyla vermek istediği me-sajlar tahlil edilmiştir. Sonuç olarak, eserde yer alan hadislerin büyük çoğunluğunun sahîh olduğu ve Seyyid Ahmed er-Rifâî’nin, ma‘rifet tasavvurunu, bu hadislerden hareketle de te’yit ettiği görülmüştür. Dolayısıyla bu çalışmanın, Seyyid Ahmed er-Rifâî’nin hadis anlayışına ve tasavvuf ile hadis arasındaki ilişkiyi fark etmeye ma‘tûf küçük bir katkı olarak görülmesi ko-nuyu çalışmaya karar verip harekete geçmekteki temel arzumuzdur

Keywords

Hadis , Tasavvuf , Ahmed er-Rifâ‘î , Kırk Hadis , Ḥâletü ehli’l-ḥaḳīḳati me‘Allâh.

References

• ḥmed b. Ḥanbel, Ebû ʿAbdullâh Aḥmed b. Muḥammed b. Ḥanbel eş-Şeybânî. Müsnedü’l-İmâm Aḥmed b. Ḥanbel. thk. Şuʿayb el-ʾArnaʾûṭ, ʿÂdil Murşid v.dğr. 50 Cilt. Beyrut: Muʾessesetu’r-Risâle, 1421/2001.
• Aḥmed b. Ḥanbel, Ebû ʿAbdullâh Aḥmed b. Muḥammed b. Ḥanbel eş-Şeybânî. Müsnedü’l-İmâm Aḥmed b. Ḥanbel. thk. Şuʿayb el-ʾArnaʾûṭ, ʿÂdil Murşid v.dğr. 50 Cilt. Beyrut: Muʾessesetu’r-Risâle, 1421/2001.
• Ahmed er-Rifâî, Seyyid Ahmed b. Alî el-Mekkî b. Yahyâ. Ḥâletü ehli’l-ḥaḳīḳa maʿallāh. thk. Ahmed el-Mezîdî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1425.
• Buḫârî, Ebû ʿAbdullâh Muḥammed b. İsmâʿîl b. İbrâhîm el-Buḫârî el-. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. thk. Muḥammed Zuheyr en-Nâṣır. 9 Cilt. Beyrut: Dâru Ṭavḳi’n-Necât, 1422.
• Buḫârî, Ebû ʿAbdullâh Muḥammed b. İsmâʿîl b. İbrâhîm el-Buḫârî el-. el-ʾEdebu’l-Mufred. thk. Semîr b. Emîn ez-Züheyrî. Riyad: y.y., 1419/1998.
• Dağlıoğlu, Ufuk. “‘Rabbim Beni Terbiye Etti (Eddebenî Rabbî)’ Rivâyetinin Sıhhati ve Rivâyetin Anlamı Üzerine Bazı Mülahazalar”. İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi 9/2 (20 Temmuz 2023), 676-702. https://doi.org/10.5281/zenodo.8104231 Dârimî, Ebû Muḥammed ʿAbdullâh b. ʿAbdurrahman et-Temîmî ed-. el-Musned. thk. Merzûḳ b. Hiyâs ez-Zehrânî. 2 Cilt. Kahire: Dâru’t-Taʿṣîl, 1436/2015.
• Ebû Dâvûd, Suleymân b. el-Eşʿas es-Sicistânî. Sünenü Ebî Dâvûd. thk. Muḥammed Muḥyiddîn ʿAbdulḥamîd. 4 Cilt. Beyrut: el-Mektebetu’l-ʿAṣriyye, ts.
• Ebû Nuaym el-İṣfahâni, Ebû Nuʿaym Aḥmed b. ʿAbdillâh b. İshâk el-İṣfahânî. el-Musnedu’l-Mustaḫrec ʿalâ Ṣaḥîḥi’l-İmâm Muslim. thk. Muḥammed Ḥasan eş-Şâfiʿî. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 1417/1996.
• Ebû Nu‘aym el-İṣfahâni, Ebû Nuʿaym Aḥmed b. ʿAbdillâh b. İshâk el-İṣfahânî. Tesmiyetu mâ ʾİntehâ ileynâ mine’r-Ruvât. thk. ʿAbdullâh b. Yûsuf el-Cudeyʿ. Medine: y.y., 1409/1988.
• İbrahim Hatiboğlu, Ahlâk ve Tasavvuf Kitaplarındaki Hadislerin Sıhhati, İstanbul: Dârülhadis Yayınları 2001;
• a.mlf., “Ahlâk ve Tasavvuf Kitaplarındaki Hadislerin Sıhhati: Bir İlmî Münakaşanın Seyri Üzerine Bâzı Notlar”, Kubbealtı Akademi Mecmuası 31/3 (2002), 77-87.
• İbn Mâce, Ebû ʿAbdullâh Muḥammed b. Yezîd el-Ḳazvînî. Sunenu İbn Mâce. thk. Şuʿayb el-ʾArnaʾûṭ. 5 Cilt. b.y.: Dâru’-r-Risâleti’l-ʿÂlemiyye, 2009.
• İbnü’d-Dübeysî. Ẕeylü Târîḫi Medîneti’s-selâm Baġdâd. thk. Beşşar Avvad Ma’ruf. 5 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Garbi’l-İslâmiyye, 1427.
• Mâlik b. Enes, Ebû ʿAbdullâh Mâlik b. Enes b. Mâlik el-Medenî. el-Muvaṭṭaʾ. thk. Muḥammed Fuʾâd ʿAbdulbâḳî. Beyrut: y.y., 1406/1985.
• Maʿmer b. Râşid, Ebû ʿUrve Maʿmer b. Râşid el-Ezdî. el-Câmiʿ. thk. Ḥabîbu’r-Raḥmân el-ʾAʿẓamî. 2 Cilt. Beyrut: el-Mektebu’l-İslâmî, 1403/1982.
• Muslim, Ebû’l-Ḥasen Muslim b. el-Ḥaccâc el-Ḳuşeyrî en-Nîsâbûrî. Ṣaḥîhu Muslim. thk. Muḥammed Fuâd ʿAbdulbâḳî. 5 Cilt. Beyrut: Dâru İḥyâi’t-Turâsi’l-ʿArabî, 1374/1955.
• Tirmiẕî, Ebû ʿÎsâ Muḥammed b. ʿÎsâ et-. Sunenu’t-Tirmiẕî. thk. Aḥmed Muḥammed Şâkir, Fuʾâd ʿAbdulbâḳî. 5 Cilt. Mısır: Şirketu Muṣṭafâ’l-Bâbî’l-Ḥalebî, 1395/1975.
• ʿAbdurrezzâḳ es-Ṡanʿânî. el-Muṡannef. thk. Heyet. 10 Cilt. Kahire: Dâru’t-Teʿṡîl, 1435.