Yeni(den) Ebeveyn Olmak: Atlanmış Nesil Ailelerde 65 Yaş ve Üstü Bireylerin Ebeveynlik Deneyimleri

Gülşah Doğanay

EN TR

Becoming New Parents: Parenting Experiences of 65+ in Skipped-Generation Families

Abstract

This study was designed to explore the challenges faced by grandparents in Giresun who are divorced or who, for various reasons (death, imprisonment, spouses/marriages, disability, illness, etc.), assume the responsibility of caring for their grandchildren. This qualitative study applied the phenomenological approach to comprehend the participants' experiences. In addition to the rising rate of single-parent families due to increasing divorce rates, some divorced individuals remarry or cohabit, leaving children from previous marriages in the care of their grandparents. (Re-) parenting their grandchildren during retirement or in the need of care presents a significant challenge for older individuals. Although both children and older adults in these families face different challenges, this study focuses solely on the experiences of individuals aged 65 and older. The analysis of the findings revealed that the majority of participating older adults voluntarily assumed the burden of caring for their grandchildren, but encountered some challenges during this process. The results indicate that participants experienced various challenges related to economic conditions, social and cultural life, health, intergenerational interactions, and legal rights. Furthermore, it is determined that cultural and religious beliefs positively influenced some aspects of grandchild care and increased the motivation of the participants to undertake caregiving responsibilities.

Keywords

Family, skipped-generation families, grandchild care, aging, new(er) parenting

Yeni(den) Ebeveyn Olmak: Atlanmış Nesil Ailelerde 65 Yaş ve Üstü Bireylerin Ebeveynlik Deneyimleri

Abstract

Bu çalışma Giresun’da, boşanmış ya da çeşitli nedenler ile (ölüm, tutukluluk, eşler/evlilikler, engellilik, hastalık vb.) torun bakım sorumluluğunu üstlenen büyükanne ve büyükbabaların karşılaştıkları sorunları ortaya koymak amacıyla planlanmıştır. Çalışma nitel bir araştırma olup, katılımcıların deneyimlerine ulaşmak için fenomenolojik yaklaşım kullanılmıştır. Artan boşanmalar nedeniyle tek ebeveynli aile oranlarının yükselmesinin yanı sıra, bazı boşanmış bireylerin yeniden başka kişilerle evlenmeleri veya birlikte yaşamaları, önceki evliliklerden olan çocukların büyükanne ve büyükbabalarının bakımına bırakılmasına yol açmaktadır. Yaşlı bireylerin, emeklilik döneminde veya bakım ihtiyacı yaşayabilecekleri bir zamanda torunlarına yeniden ebeveynlik yapmaları önemli bir güçlük teşkil etmektedir. Her ne kadar bu ailelerde hem çocuklar hem de yaşlılar farklı sorunlarla karşılaşsa da bu çalışma yalnızca 65 yaş ve üzeri bireylerin deneyimlerine odaklanmaktadır. Çalışmanın bulguları değerlendirildiğinde, katılımcı yaşlı bireylerin çoğunluğunun torun bakım yükünü gönüllü olarak üstlendikleri, ancak bu süreçte bazı sorunlarla karşılaştıkları tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, katılımcıların ekonomik koşullar, sosyal ve kültürel yaşam, sağlık, nesiller arası etkileşim ve yasal haklar bağlamında çeşitli sorunlar yaşadığını göstermektedir. Bununla birlikte, kültürel ve dini inançların torun bakımının bazı yönlerini olumlu etkilediği ve katılımcıların bakım sorumluluğunu üstlenme motivasyonlarını artırdığı da belirlenmiştir.

Keywords

Aile, atlanmış nesil aileler, torun bakımı, yaşlanma, yeni(den) ebeveyn

References

Adegoke, A. A., Oyetunji-Alemede, C. O., & Ogunoye, O. R. (2024). Health issues in skipped generation households. J. O. Aransiola, F. T. Bickersteth, & A. I. Akinyemi (Yay. haz.), Skipped generation households in Nigeria içinde (ss. 87–106). Springer Nature Switzerland.
Afolabi, M. M., Ekundayo, O. O., & Abe, J. O. (2024). Patterns of abuse in skipped generation households. J. O. Aransiola, F. T. Bickersteth, & A. I. Akinyemi (Yay. haz.), Skipped generation households in Nigeria içinde (ss. 107–120). Springer Nature Switzerland.
Akinyemi, A. I., Togonu-Bickersteth, F., & Afolabi, M. M. (2024). Challenges and opportunities of skipped generation households. J. O. Aransiola, F. T. Bickersteth, & A. I. Akinyemi (Yay. haz), Skipped generation households in Nigeria içinde (ss. 167–180). Cham: Springer Nature Switzerland.
Ardington, C., Case, A., Islam, M., Lam, D., Leibbrandt, M., Menendez, A., & Olgiati, A. (2010). The impact of AIDS on intergenerational support in South Africa: Evidence from the Cape Area Panel Study. Research on Aging, 32(1), 97–121. https://doi.org/10.1177/0164027509348143
Baker, L. A., & Mutchler, J. E. (2010). Poverty and material hardship in grandparent‐headed households. Journal of Marriage and Family, 72(4), 947-962. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2010.00741.x
Baker, L. A., & Silverstein, M. (2008). Depressive symptoms among grandparents raising grandchildren: The impact of participation in multiple roles. Journal of Intergenerational Relationships, 6(3), 285-304. https://doi.org/10.1080/15350770802157802
Bengtson, V. L. (2001). Beyond the nuclear family: the increasing importance of multigenerational bonds: the burgess award lecture. Journal of Marriage and Family, 63(1), 1-16. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2001.00001.x
Bowlby, J. (1982). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment (2. Bs.). Basic Books. (Original work published 1969)
Bryson, K. C. ve Casper L. M. (Mayıs 1999) Coresident grandparents and grandchildren, Washington DC: U.S. Department of Commerce: Current Population Reports: Special Studies. Erişim Tarihi: 17 Nisan 2025, https://cps.ipums.org/cps/resources/cpr/p23-198.pdf
Burnette, D. (1997). Grandparents raising grandchildren in the inner city. Families in Society, 78(5), 489-501. https://doi.org/10.1606/1044-3894.818

Chapman, A., Coleman, M., & Ganong, L. (2016). “Like my grandparent, but not”: A qualitative investigation of skip‐generation stepgrandchild–stepgrandparent relationships. Journal of Marriage and Family, 78(3), 634-643. https://doi.org/10.1111/jomf.12303
Choi, M., Sprang, G., & Eslinger, J. G. (2016). Grandparents raising grandchildren: A synthetic review and theoretical model for interventions. Family & Community Health, 39(2), 120-128.
Craig, L., Hamilton, M., & Brown, J. E. (2018). The Composition of Grandparent Childcare: Gendered patterns in cross-national perspective. V. Timonen (Yay. haz.), Grandparenting practices around the world içinde (ss. 151-170). Policy Press.
Cresswell, J. (2013). Qualitative inquiry & research design: Choosing among five approaches. (3. Bs.) SAGE Publications.
Dalgar, G., Civil, F., Savaş, E., & Şahin, A. (2022). Erken çocuklukta bağlanma: John Bowlby ve Mary Ainsworth açısından incelenmesi. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(1), 85-92. https://doi.org/10.53493/avrasyasbd.885024
Doğanay, G. (2024). 65 yaş ve üstü bireylerin aktif ve sağlıklı yaşlanmasında coğrafi çevre koşullarının etkileri [Doktora Tezi]. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Dozier, M., Zeanah, C. H., Wallin, A. R., & Shauffer, C. (2012). Institutional care for young children: Review of literature and policy implications. Social İssues and Policy Review, 6(1), 1-25. https://doi.org/10.1111/j.1751-2409.2011.01033.x
DPT/ Devlet Planlama Teşkilatı (2007). Türkiye'de yaşlıların durumu ve yaşlanma ulusal eylem planı. (Yayın No: DPT 2741) Ankara: Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü. Erişim Tarihi: 10 Nisan 2025, https://www.aile.gov.tr/media/33628/turkiyede-yaslilarin-durumu-ve-yaslanma-ulusal-eylem-plani.pdf
Fuller-Thomson, E. (2005). Canadian First Nations grandparents raising grandchildren: A portrait in resilience. The International Journal of Aging and Human Development, 60(4), 331-342. https://doi.org/10.2190/LCR8-FJNM-F73L-58G3
Fuller-Thomson, E., & Minkler, M. (2000a). The mental and physical health of grandmothers who are raising their grandchildren. Journal of Mental Health and Aging, 6(4), 311-324.
Fuller-Thomson, E., & Minkler, M. (2000b). African American grandparents raising grandchildren: A national profile of demographic and health characteristics. Health & Social Work, 25(2), 109-118 https://doi.org/10.1093/hsw/25.2.109
Fuller-Thomson, E., Minkler, M., & Driver, D. (1997). A profile of grandparents raising grandchildren in the United States. The Gerontologist, 37(3), 406-411. https://doi.org/10.1093/geront/37.3.406
GEBAM/ Hacettepe Üniversitesi Geriatrik Bilimler Araştırma ve Uygulama Merkezi. (2002, 12 Nisan). Yaşlanma 2002 uluslararası eylem planı [PDF]. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Geriatrik Bilimler Araştırma ve Uygulama Merkezi. Erişim 10 Nisan 2025, https://www.aile.gov.tr/media/33629/yaslanma-2002-uluslararasi-eylem-plani.pdf
Geen, R. (2004). The evolution of kinship care policy and practice. The Future Of Children, 14(1), 131–149. https://doi.org/10.2307/1602758
Goodman, C. C. (2007). Intergenerational triads in skipped-generation grandfamilies. The International Journal of Aging and Human Development, 65(3), 231–258. https://doi.org/10.2190/AG.65.3.c
Görgün Baran, A., Günay, B., Bereketli, B., & Işık, I. (2020). Sosyal sermaye, güven ve yalnızlık açısından yaşlıların yaşam deneyimleri üzerine nitel bir araştırma. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi (YSAD), 13(2), 72-89. https://doi.org/10.46414/yasad.775885
Hayslip, B. Jr., & Kaminski, P. L. (2005). Grandparents raising their grandchildren: A review of the literature and suggestions for practice. The Gerontologist, 45(2), 262-269. https://doi.org/10.1093/geront/45.2.262
Hongthai, K., & Jongudomkarn, D. (2021). A phenomenological study on older persons as a breadwinner of A skipped-generation family: day by day coping journey in Thai context. International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-being, 16(1), 1967260. https://doi.org/10.1080/17482631.2021.1967260
Hung, S. L., Fung, K. K., & Lau, A. S. M. (2021). Grandparenting in Chinese skipped-generation families: Cultural specificity of meanings and coping. Journal of Family Studies, 27(2), 196-214. https://doi.org/10.1080/13229400.2018.1526703
Jecker, N. S. (2022). Intergenerational ethics in Africa: Duties to older adults in skipped generation households. Developing World Bioethics, 22(3), 152-161. https://doi.org/10.1111/dewb.12325
Kaçar, S., & Kervankıran, İ. (2023). Gündelik hayatın izini sürmek: Yaşlı kadınların gündelik hayat bilgisinden turizm mekânlarına erişimlerini, mekânsal deneyimlerini ve sınırlılıklarını anlamak. Fe Dergi, 15(1), 122–146. https://doi.org/10.46655/federgi.1094492
Kılıç, L. A., & Ayan, D. (2022). Osmanlı tahrirlerinden modern aile araştırmalarına “hane” kavramı üzerine notlar. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 22(57), 689–711. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.951100
Kodyee, S., Moonpanane, K., Thepsaw, J., & Wuttipan, N. (2024). “We were held in Bondage”: A case study on grandparents raising grandchildren in skipped generations in rural Northern Thailand. Health & Social Care in the Community, 2024(1), 1246731. https://doi.org/10.1155/2024/1246731
Kolomer, S. R., Himmelheber, S. A., & Murray, C. V. (2013). Mutual exchange within skipped generation households: How grandfamilies support one another. Resilient grandparent caregivers içinde (ss. 121-133). Routledge.
Kök, H. (2025). Koruyucu ailelik modelinin Türkiye’de geliştirilmesi: Uluslararası perspektifler ve model önerisi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, Aile Özel Sayısı, 2, 559–587. https://doi.org/10.21560/spcd.v2025i88554.1647979
Maradik Harris, L., & Kim, B. J. (2014). Problem-focused coping: skipped-generation caregivers affected by HIV/AIDS in Vietnam. Qualitative Health Research, 24(8), 1048-1056. https://doi.org/10.1177/1049732314541010
Mills, T. L., Gomez-Smith, Z., & De Leon, J. M. (2005). Skipped generation families: Sources of psychological distress among grandmothers of grandchildren who live in homes where neither parent is present. Marriage & Family Review, 37(1-2), 191-212. https://doi.org/10.1300/J002v37n01_12
Minkler, M., & Fuller-Thomson, E. (1999). The health of grandparents raising grandchildren: results of a national study. American Journal of Public Health, 89(9), 1384-1389. https://doi.org/0.2105/ajph.89.9.1384
Minkler, M., & Roe, K. M. (1996). Grandparents as surrogate parents. Generations: Journal of the American Society on Aging, 20(1), 34-38.
Moustakas, C. (1994). Phenomenological research methods. Thousand Oaks, California: SAGE Publications.
Mwangi, L. N. (2014). Challenges impeding access to social protection programmes for the elderly poor in skipped generation households [Yüksek Lisans Tezi]. Erasmus University Rotterdam, International Institute of Social Studies, Graduate School of Development Studies, The Netherlands.
Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (2. Bs.). (M. Bütün, S.B. Demir, Çev.). Pegem Akademi.
Reijer, D. B. J. (2013). Grandparents as parents: Skipped-generation households coping with poverty and HIV in rural Zambia. [Yüksek Lisans Tezi]. Universiteit van Amsterdam African Studies Center, Amsterdam, The Netherlands.
Ruff, D. (2015, April). Closing the gap between skipped-generation households and available resources and services. Paper presented at the 39th Annual Ohio Association of Gerontology and Education Conference, The Faces of Aging: Community and Connectedness. Bowling Green State University, Bowling Green, Ohio.
Schneiders, M. L., Phou, M., Tum, V., Kelley, M., Parker, M., & Turner, C. (2021). Grandparent caregiving in Cambodian skip‐generation households: Roles and impact on child nutrition. Maternal & Child Nutrition, 17(e13169), 1–11. https://doi.org/10.1111/mcn.13169
Shakya, H. B., Usita, P. M., Eisenberg, C., Weston, J., & Liles, S. (2012). Family well-being concerns of grandparents in skipped generation families. Journal of Gerontological Social Work, 55(1), 39-54. https://doi.org/10.1080/01634372.2011.620072
Smith, C. J., & Beitranm, A. (2003). The role of federal policies in supporting grandparents raising grandchildren families: The case of the US. Journal of Intergenerational Relationships, 1(2), 5-20. https://doi.org/10.1300/J194v01n02_02
Statham, J. (2011). Grandparents providing childcare (Briefing paper). Childhood Wellbeing Research Centre. 20 Nisan 2025 tarihinde erişildi: https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5a7adb7a40f0b66a2fc0348a/CWRC-00083-2011.pdf
Stephan, A. T., & McKown, G. L. (2024). Intergenerational connections: Skipped generation family contact during the COVID‐19 pandemic. Personal Relationships, 31(3), 695-713. https://doi.org/10.1111/pere.12549
Szinovacz, M. E. (1998a). Grandparent research: Past, present, and future. In M. E. Szinovacz (Ed.), Handbook on grandparenthood (pp. 1–20). Westport, CT: Greenwood Press.
Szinovacz, M. E. (1998b). Grandparents today: A demographic profile. The Gerontologist, 38(1), 37–52. https://doi.org/10.1093/geront/38.1.37
Tangchonlatip, K., Ingersoll-Dayton, B., & Punpuing, S. (2021). Conflict in skipped generation households in Thailand. The International Journal of Aging and Human Development, 92(1), 3-21. https://doi.org/10.1177/0091415019871209
Taşkın, M., & Akçay, S. (2019). Torunlarına bakan büyükannelerin deneyimlerine ilişkin nitel bir araştırma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(2), 583-606. https://doi.org/10.33417/tsh.572224
Togonu-Bickersteth, F., Aransiola, J. O., & Akinyemi, A. I. (2024). Evolution of skipped generation households. J. O. Aransiola, F. T. Bickersteth, & A. I. Akinyemi (Yay. haz.), Skipped generation households in Nigeria içinde (ss. 1–12). Springer Nature Switzerland.
Tracy, S. J. (2024). Qualitative research methods: Collecting evidence, crafting analysis, communicating impact (2. Bs.). John Wiley & Sons.
Tunca, A., & Durmuş, E. (2019). Büyükannelerin torun büyütme yaşantılarının incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (41), 209-226. https://doi.org/10.21497/sefad.586615
TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) (2025). Türkiye İstatistik Kurumu adrese dayalı nüfus kayıt sistemi, İstatistiklerle Yaşlılar, 2024. Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2024-54079 Son erişim tarihi, 24/04/2025.
Uğur, S. B. (2018). Büyük ebeveyn ve torun ilişkileri: Çocuk bakım pratikleri üzerine bir araştırma [Doktora Tezi]. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
UNICEF Türkiye. (2014). Çocuk Bakım Kuruluşları için Öz Değerlendirme Uygulayıcı El Kitabı. UNICEF Türkiye. https://www.unicef.org/turkiye/media/3896/file/%C3%87ocuk
UNICEF. (2019). The state of the world’s children: Children, food and nutrition. United Nations Publications.
United Nations. (2010). Guidelines for the alternative care of children. United Nations General Assembly. https://www.refworld.org/legal/resolution/unga/2010/en/73661
Villar, F., Triadó, C., Pinazo-Hernandis, S., Celdrán, M., & Solé, C. (2010). Grandparents and their adolescent grandchildren: Generational stake or generational complaint? A study with dyads in Spain. Journal of Intergenerational Relationships, 8(3), 281-297. https://doi.org/10.1080/15350770.2010.498759
WHO (World Health Organization) (2002). Active ageing: A policy framework (No. WHO/NMH/NPH/02.8). Geneva: World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/67215 Son erişim tarihi: 29/11/2024
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. Bs.). Seçkin Yayıncılık.
Zimmer, Z., & Treleaven, E. (2020). The rise and prominence of skip‐generation households in lower‐and middle‐income countries. Population and Development Review, 46(4), 709-733. https://doi.org/10.1111/padr.12349

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Family Sociology , Sociology of Family and Relationships, Sociology (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Gülşah Doğanay ^*
0000-0002-7456-8788
Türkiye

Early Pub Date

June 10, 2026

Publication Date

-

Submission Date

August 14, 2025

Acceptance Date

January 21, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: Advanced Online Publication

IZ

https://izlik.org/JA64YY55TT

APA

Doğanay, G. (2026). Yeni(den) Ebeveyn Olmak: Atlanmış Nesil Ailelerde 65 Yaş ve Üstü Bireylerin Ebeveynlik Deneyimleri. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Advanced Online Publication, 606-624. https://izlik.org/JA64YY55TT

AMA

1.Doğanay G. Yeni(den) Ebeveyn Olmak: Atlanmış Nesil Ailelerde 65 Yaş ve Üstü Bireylerin Ebeveynlik Deneyimleri. HUJFL. 2026;(Advanced Online Publication):606-624. https://izlik.org/JA64YY55TT

Chicago

Doğanay, Gülşah. 2026. “Yeni(den) Ebeveyn Olmak: Atlanmış Nesil Ailelerde 65 Yaş Ve Üstü Bireylerin Ebeveynlik Deneyimleri”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, no. Advanced Online Publication: 606-24. https://izlik.org/JA64YY55TT.

EndNote

Doğanay G (June 1, 2026) Yeni(den) Ebeveyn Olmak: Atlanmış Nesil Ailelerde 65 Yaş ve Üstü Bireylerin Ebeveynlik Deneyimleri. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi Advanced Online Publication 606–624.

IEEE

[1]G. Doğanay, “Yeni(den) Ebeveyn Olmak: Atlanmış Nesil Ailelerde 65 Yaş ve Üstü Bireylerin Ebeveynlik Deneyimleri”, HUJFL, no. Advanced Online Publication, pp. 606–624, June 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA64YY55TT

ISNAD

Doğanay, Gülşah. “Yeni(den) Ebeveyn Olmak: Atlanmış Nesil Ailelerde 65 Yaş Ve Üstü Bireylerin Ebeveynlik Deneyimleri”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. Advanced Online Publication (June 1, 2026): 606-624. https://izlik.org/JA64YY55TT.

JAMA

1.Doğanay G. Yeni(den) Ebeveyn Olmak: Atlanmış Nesil Ailelerde 65 Yaş ve Üstü Bireylerin Ebeveynlik Deneyimleri. HUJFL. 2026;:606–624.

MLA

Doğanay, Gülşah. “Yeni(den) Ebeveyn Olmak: Atlanmış Nesil Ailelerde 65 Yaş Ve Üstü Bireylerin Ebeveynlik Deneyimleri”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, no. Advanced Online Publication, June 2026, pp. 606-24, https://izlik.org/JA64YY55TT.

Vancouver

1.Gülşah Doğanay. Yeni(den) Ebeveyn Olmak: Atlanmış Nesil Ailelerde 65 Yaş ve Üstü Bireylerin Ebeveynlik Deneyimleri. HUJFL [Internet]. 2026 Jun. 1;(Advanced Online Publication):606-24. Available from: https://izlik.org/JA64YY55TT

Becoming New Parents: Parenting Experiences of 65+ in Skipped-Generation Families

Abstract

Keywords

Yeni(den) Ebeveyn Olmak: Atlanmış Nesil Ailelerde 65 Yaş ve Üstü Bireylerin Ebeveynlik Deneyimleri

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Early Pub Date

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

IZ

Cite