Çine-Tepecik Höyük Obsidiyen Tedarik ve Takas Sistemi

Obsidiyenin, tarihin en eski dönemlerinden itibaren uzun mesafeli dağıtımı çeşitli takas modelleri ile gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda, tarihöncesi dönemlerdeki bölgeler arası ilişkileri ve dönemin sosyal yapısını belirlemede en ideal arkeolojik malzemelerden birini obsidyen oluşturmaktadır. Aydın ili, Çine ilçesi sınırları içinde yer alan Çine-Tepecik Höyük’te şimdiye kadar yapılan kazılar sırasında toplam 10,070 adet yontmataş buluntu ele geçmiş olup bunların 6113 tanesi obsidiyenden meydana gelmektedir. Çine Tepecik Höyük’te Kalkolitik Çağ’dan itibaren alet yapımında obsidiyen kullanımının diğer kayaçlara oranla daha fazla olduğu anlaşılmaktadır. Bu makalede, Çine-Tepecik Höyük’ün Kalkolitik, Erken, Orta ve Geç Tunç Çağı tabakalarından ele geçen obsidiyen buluntuların genel yapısı ve buna bağlı olarak bu dönemlerdeki obsidiyen tedarik ve takas ağındaki yeri belirtilmeye çalışılmıştır. Söz konusu obsidiyen buluntuların kaynak yerlerinin anlaşılması amacıyla XRF analizleri yapılmıştır. Bunun yanı sıra, obsidiyen endüstrisinin genel yapısının anlaşılması için, söz konusu buluntular üzerinde tekno-tipolojik incelemeler yapılmıştır. Elde edilen veriler, Çine Tepecik Höyüğün obsidiyen dağılımındaki rolünü belirlemede kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda, obsidiyenin Melos ve Giali Adaları ile Orta Anadolu’daki Nenezi, Göllüdağ ve Acıgöl kaynaklarından farklı şekillerde tedarik edilmiş olduğu anlaşılmıştır. Birden fazla kaynaktan elde edilen obsidiyenin farklı takas modelleri ile yerleşim yerine getirilmiş olduğu görülmektedir. Stratejik pozisyonlarına bağlı olarak Çine-Tepecik Höyüğün, Kalkolitik Çağ’dan itibaren Menderes nehri vadisi aracılığıyla obsidiyen dağıtımını yapan önemli bir yerleşim yeri olduğu düşünülmektedir. Bu açıdan bakıldığında, Çine-Tepecik Höyük Batı Anadolu’daki çağdaş yerleşimleri arasında oldukça önemli bir yere sahiptir.

Obsidian has been distributed to long distances with various exchange models since the earliest periods. Thus, obsidian is one of the most ideal archaeological materials in determining the interregional relations and the social structure in the prehistoric times. During the excavations carried out in Çine-Tepecik Höyük within the borders of Çine district of Aydın province, a total of 10,070 chipped stone artefacts were found and 6113 of them are made of obsidian. It is understood that the use of obsidian in tool making has been more frequent than the other types of rock in the ÇineTepecik Höyük since the Chalcolithic Age. In this article, the general structure of the obsidian artefacts obtained from the Chalcolithic, Early, Middle and Late Bronze Age layers of Çine-Tepecik Höyük and its place in the obsidian procurement and exchange network are explained. XRF analysis was performed in order to understand the source of these obsidian artefacts. In addition, techno-typological investigations were carried out on the artefacts in order to understand the general structure of the obsidian industry. The data were used to determine Çine-Tepecik Höyük’s role in obsidian distribution and it was understood that obsidian was supplied in different ways from Melos and Giali Islands and Nenezi, Göllüdağ and Acıgöl sources in Central Anatolia. It appears that obsidian that was obtained from more than one source was transported to the settlement with different exchange models. Due to its strategic position, Çine-Tepecik Höyük through the Menderes River Valley is thought to have been an important settlement for obsidian distribution since the Chalcolithic period. From this perspective, Çine-Tepecik Höyük has an important place among the contemporary settlements in Western Anatolia.