ELEŞTİREL BEŞERİ COĞRAFYA VE ETİK İLİŞKİSİ

Öz

Bu makalede eleştirel beşeri coğrafya ve etik arasındaki ilişki incelenmiştir. Etik; iyi-kötü, doğru-yanlış ile ilgili konuları düşünmeye, anlamaya, yorumlamaya, açıklamaya ve analiz etmeye çalışan felsefenin alt dalıdır. Betimleyici etik, normatif etik, metaetik ve eleştirel etik gibi farklı perspektifleri barındıran türlere sahiptir. Frankfurt Okulunun görüşleri olarak ifade edilen eleştirel teorinin beşeri coğrafya içindeki karşılığı olan eleştirel beşeri coğrafya, etik ile güçlü ve karşılıklı bir ilişkiye sahiptir. Eleştirel beşeri coğrafyanın ilgilendiği konular aynı zamanda etik sınırlar içine giren konulardır. Sosyal adaletsizlik, soylulaştırma, ırkçılık gibi eleştirel beşeri coğrafyanın ilgilendiği sorunların tanımı ve çözümünde etik kilit bir rol oynamaktadır. Aynı zamanda eleştirel teori kendi varlığının gerekliliğini ifade ederken ve bu varlığın sebebi sorunlarla mücadele ederken etik alt yapıyı ve söylemleri kullanmaktadır. Eleştirel beşeri coğrafyanın etik bakış açısı olan eleştirel etik, eleştirel beşeri coğrafyanın teorik alt yapısını kullanarak onu pratiğe dönüştürür. Bu da beraberinde değişimi getirmektedir. Coğrafi sorunlara karşı yaşanan bu değişim hareketi dönüştürücü coğrafyayı ortaya çıkarmıştır. Bu çalışma değişime olan ihtiyaca cevap veren iki kavramın ilişkisini ortaya koymak amacıyla kaleme alınmıştır. Bu iki kavram araştırmanın başlığı olan eleştirel beşeri coğrafya ve etiktir. Bununla birlikte eleştirel beşeri coğrafyanın etik bağlamında doğrudan ele alınmamasının oluşturduğu literatür boşluğunu doldurmaktadır. Araştırma boyunca eleştirel beşerî coğrafya ile etik arasında nasıl bir ilişki bulunmaktadır” sorusuna cevap aranmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Eleştirel beşeri coğrafya
• Etik
• Eleştirel teori
• Eleştirel etik
• Adaletsizlik

THE RELATIONSHIP BETWEEN CRITICAL HUMAN GEOGRAPHY AND ETHICS

Abstract

This article examines the relationship between critical human geography and ethics. Ethics is a branch of philosophy that attempts to think, understand, interpret, explain and analyze issues related to good-bad, right-wrong. It has different perspectives such as descriptive ethics, normative ethics, metaethics and critical ethics. Critical human geography, which is the counterpart of critical theory expressed as the views of the Frankfurt School in human geography, has a strong and reciprocal relationship with ethics. The issues that critical human geography deals with are also issues that fall within ethical boundaries. Ethics plays a key role in the definition and solution of problems that critical human geography deals with, such as social injustice, gentrification and racism. At the same time, critical theory uses ethical infrastructure and discourses while expressing the necessity of its own existence and struggling with the problems that are the reason for this existence. Critical ethics, which is the ethical perspective of critical human geography, uses the theoretical infrastructure of critical human geography and transforms it into practice. This brings about change. This change movement experienced against geographical problems has brought about transformative geography. This study was written to reveal the relationship between two concepts that respond to the need for change. These two concepts are the title of the research, critical human geography and ethics. However, it fills the gap in the literature created by the fact that critical human geography has not been directly addressed in the context of ethics. Throughout the research, an answer is sought to the question of “what kind of relationship exists between critical human geography and ethics?”

Keywords

• Critical human geography
• Ethics
• Critical theory
• Critical ethics
• Injustice

Kaynakça

1. Barnett, C. (2012). Geography and ethics: Placing life in the space of reasons. Progress in Human Geography, 36(3), 379-388. https://doi.org/10.1177/0309132510397463
2. Berg, L.D. (2010). Critical human geography. B. Warf (Ed.), The encyclopedia of geography içinde (s. 617-629), Sage Publishers.
3. Bilgili, M. (2018). Critical theory-based approaches in geography teaching departments in Turkey. Journal of Education and Training Studies, 6(2), 80-85. https://doi.org/10.11114/jets.v6i2.2956
4. Blomley, N. (2006). Uncritical critical geography?. Progress in Human Geography. 30(1), 87-94. https://doi.org/10.1191/0309132506ph593pr
5. Bowser, B. P. (2017). Racism: Origin and theory. Journal of Black Studies. 48(6), 572-590. https://doi.org/10.1177/0021934717702135
6. Britton, S. (1991). Tourism, capital, and place: Towards a critical geography of tourism. Environment and Planning D: Society and Space, 9(4), 451-478. https://doi.org/10.1068/d090451
7. Bufacchi, V. (2012). Social injustice: Essays in political philosophy. Palgrave.
8. Brown, D. A., Gwiazdon, K., & Westra, L. (Eds.). (2023). The Routledge handbook of applied climate change ethics. Taylor & Francis Group.

9. Butt, D. (2013). Colonialism and postcolonialism. H. LaFollete (Ed.), The international encyclopedia of ethics içinde (s. 892-898). Blackwell https://doi.org/10.1002/9781444367072.wbiee763
10. Byrne, J. (2010). Environmental justice. B. Wharf (Ed.), Encyclopedia of geography içinde (s. 960-965). Sage.
11. Byrne, P. H. (2024). Toward environmental wholeness: Method in environmental ethics and science. State University of New York Press.
12. Cevizci, A. (2018). Etik ahlâk felsefesi. Say Yayınları.
13. Cevizci, A. (2022). Uygulamalı etik. Say Yayınları.
14. Chakraborti, C. (2023). Introducing ethics. Introduction to ethics: Concepts, theories, and contemporary issues içinde (s. 1–32). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-99-0707-6_1
15. Chouinard, V. (2000). Getting ethical: For inclusive and engaged geographies of disability. Ethics, Place and Environment, 3, 70–80. https://doi.org/10.1080/13668790008573696
16. Connon, I. L. C., & Simpson, A. (2016). Critical geography: An introduction. S. Mcglinchey, R. Walters, & C. Scheinpflug (Eds.), International relations theory içinde (s. 110-116). e-International Relations.
17. Cressy, D. (2015). World’s whaling slaughter tallied. Nature, 519, 140–141. https://doi.org/10.1038/519140a
18. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (2023). Asgari ücretin net hesabı ve işverene maliyeti. https://www.csgb.gov.tr/media/93359/temmuz-2023-asgari-ucret.pdf
19. Çıtak, E. (2014). Postkolonyalizm ve Batı sinemasında Doğu-Batı ayrımına yönelik postkolonyal öğeler. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 561-578. https://doi.org/10.17218/husbed.32579
20. Delanty, G. (2020). Critical theory and social transformation: Crises of the present and future possibilities. Routledge.
21. Dobra, A. (2010). What does Marx mean by the “fetishism of commodities”?. E-Logos Electronic Journal for Philosophy, 10(7), 1-9.
22. Donovan, A. (2017). Geopower: Reflections on the critical geography of disasters. Progress in Human Geography, 41(1), 44-67. https://doi.org/10.1177/0309132515627020
23. Dünya Sağlık Örgütü (2023). Disability. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/disability-and health#:~:text=An%20estimated%201.3%20billion%20people%20%E2%80%93%20or%2016%25%20of%20the%20global,experience%20a%20significant%20disability%20today.
24. Ekinci, S. (2020). Mekansal adaletsizliğin etkilediği okullar ve bu bağlamda okul ve öğrencinin karşılıklı kimlik üretiminin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
25. Ekinci, S. (2024). Geoetik, eleştirel beşeri coğrafya ve coğrafya eğitimi [Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
26. Ekinci, S., & Bilgili, M. (2024). Geoetik ve coğrafya eğitimi. Kapadokya Eğitim Dergisi, 5(2), 314-336. https://doi.org/10.69643/kaped.1561878
27. Feitosa, F. O., Batista, P., & Marques, J. L. (2023). How to assess spatial injustice: Distinguishing housing spatial inequalities through housing choice. Cities, 140. https://doi.org/10.1016/j.cities.2023.104422
28. Freund, P. (2001). Bodies, disability and spaces: The social model and disabling spatial organisations. Disability & Society, 16(5), 689-706. https://doi.org/10.1080/09687590120070079
29. Hardin, G. (1968). The tragedy of commons. American Association for Advancement of Science, 162, 1243-1248. DOI: 10.1126/science.162.3859.1243
30. Harvey, D. (2015). Sermayenin mekânları eleştirel bir coğrafyaya doğru (Çev. B. Kıcır vd.). Sel Yayıncılık. (Orijinal çalışma 2001 yılında yayımlandı.)
31. İnce, M. (2017). Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 294-319.
32. Johnson, B. L. (2003). Ethical obligations in a tragedy of the commons. Environmental Values, 12(3), 271-287. https://doi.org/10.3197/096327103129341324
33. Kara, T. (2014). Kültür endüstrisi kavramı çerçevesinde medya ürünleri: Eleştirel yaklaşım. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 4(1).
34. Kart, B. (2019). Sosyal adaletsizlik, insan hakları ve mültecilik. Posseible Düşünme Dergisi, 16, 19-32.
35. Kaya, Y. (2017). Oryantalizm-Postkolonyalizm ve sanat. İdil, 6(30), 647-665. https://doi.org/10.7816/idil-06-30-07
36. Kılıç, S., & Tok, N. (2014). Geleneksel adalet anlayışlarından çevresel adalet anlayışına. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 6(3), 213-228.
37. Kirman, J. M. (2003). Transformative geography: Ethics and action in elementary and secondary geography education. Journal of Geography, 102(3), 93-98. https://doi.org/10.1080/00221340308978530
38. Kitchin, R. (1998). “Out of place,” “knowing one’s place”: Space, power and the exclusion of disabled people. Disability & Society, 13(3), 343-356. https://doi.org/10.1080/09687599826678
39. Kitchin, R., & Wilton, R. (2000). Disability geography and ethics. Ethics, Place and Environment, 3(1), 61–65. https://doi.org/10.1080/136687900110765
40. Kuçuradi, İ. (2003). Etik ve etikler. Türkiye Mühendislik Haberleri, 423(1), 7-9.
41. Laybourne, A. (2023). Animal Cruelty Statistics 2023. https://worldanimalfoundation.org/advocate/animal-cruelty-statistics/
42. Lefebvre, H. (2016), Mekânın üretimi (Çev. I. Ergüden, 4. baskı). Sel Yayıncılık. (Orijinal çalışma 1974 yılında yayımlandı.)
43. Lekhi, R., & Newell, P. (2006) Environmental injustice, law and accountability. P. Newell & J. Wheeler (Eds.), Rights, resources and the politics of accountability içinde (s. 186-204), Zed Books.
44. Lorenzi-Cioldi, F., & Kulich, C. (2015). Sexism. J. D. Wright (Ed.), International encyclopedia of the social and behavioral sciences içinde (s. 693-699), Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-097086-8.24089-0
45. Lynn, W. S. (1998). Animals, ethics and geography. J. Wolch & J. Emel (Eds.), Animal geographies: Place, politics and ıdentity in the nature-culture borderlands içinde (s. 280-298), Verso.
46. Maantay, J. (2002). Mapping environmental injustices: Pitfalls and potential of geographic information systems in assessing environmental health and equity. Environmental Health Perspectives, 110(2), 161-171. https://doi.org/10.1289/ehp.02110s2161
47. MacLeavy, J. (2020). Social class. A. Kobayashi (Ed.), International encyclopedia of geography içinde (s. 233-238), Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-102295-5.10219-7
48. Marcuse, P. (2009). Spatial justice: Derivative but causal of social injustice. Spatial Justice. 1(4), 1-6.
49. Massey, R. (2004). Environmental justice: Income, race, and health. Global Development and Environment Institute, 1-26.
50. Moodley, K. (2020). Science, race and ethics. J. Jansen & C. Walters (Eds.), Fault lines: Primer on race, science and society içinde (s. 253–273). African Sun Media.
51. Navarro Tejero, A. (2013). Postcolonial feminism: Teaching how to avoid prejudices about Muslim women in an ESL classroom. L. Rodríguez & A. Roldán (Eds.), Relaciones interculturales en la diversidad içinde (s. 253-260). Universidad de Córdoba.
52. Oliver, K. (2010). Animal ethics: Toward an ethics of responsiveness. Research in Phenomenology, 40(2), 267-280. https://doi.org/10.1163/156916410X509959
53. Proctor, J. D. (1998). Ethics in geography: Giving moral form to the geographical imagination. Area, 30(1), 8-18.
54. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK). (2018). Televizyon izleme eğilimleri araştırması 2018. https://www.rtuk.gov.tr/televizyon_izleme_egilimleri_arastirmasi_2018/335
55. Rahaman, S., Yeazdani, R., & Mahmud, R. (2017). The untold history of neocolonialism in Africa (1960-2011). History Research, 5(1), 9-16. https://doi.org/10.11648/j.history.20170501.12
56. Raju, S. (2004). Contextualizing critical geography in India: Emerging research and praxis. Geoforum, 35(5), 539-544. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2004.01.011
57. Rich, K. L. (2013). Introduction to ethics. J. B. Butts & K. L. Rich (Eds.), Nursing ethics: Across the curriculum and into practice içinde (s. 3-30), Jones and Bartlett Learning.
58. Saçlı, A. (2019). Soylulaştırma ve kent güvenliği. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, Özel sayı, 240-255.
59. Schmid, B. (2020). Making transformative geographies: Lessons from Stuttgart's community economy. Transcript Verlag. https://doi.org/10.14361/9783839451403
60. Shi, Y. (2022). Dialectic of mass culture: How culture industry shaped the masses. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 638, 1054-1057. https://doi.org/10.2991/assehr.k.220110.198
61. Simonsen, K. (2004). Differential spaces of critical geography. Geoforum, 35(5), 525-528. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2004.01.008
62. Spivak, G. C. (1991). Neocolonialism and the secret agent of knowledge. Oxford Literary Review, 13(1), 220-251.
63. Şahin, V., & İnce, Z. (2021). Coğrafya derslerinde etik değerler öğretimi üzerine bir inceleme. Journal of Innovative Research in Social Studies, 4(1), 1-11. https://doi.org/10.47503/jirss.891181
64. Talavera, I. (2021). What is critical ethics and why it matters?. Academia Letters, Article 147. https://doi.org/10.20935/AL147
65. Taşdelen, V. (2013). Kolonyalizm ve edebiyat. Hece, 196, 74-84.
66. Tornaghi, C. (2014). Critical geography of urban agriculture. Progress in Human Geography, 38(4), 551-567. https://doi.org/10.1177/0309132513512542
67. TÜİK (2024). Dönemsel gayrisafi yurt içi hasıla, IV. çeyrek: Ekim-aralık ve yıllık, 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Donemsel-Gayrisafi-Yurt-Ici-Hasila-IV.-Ceyrek:-Ekim-Aralik-ve-Yillik,-2023-53756#:~:text=Ki%C5%9Fi%20ba%C5%9F%C4%B1na%20GSYH%202023%20y%C4%B1l%C4%B1nda,13%20bin%20110%20olarak%20hesapland%C4%B1.
68. UNICEF (2022). Intimate partner violence. https://data.unicef.org/topic/gender/intimate-partner-violence/
69. UNICEF (2024). Female genital mutilation. https://data.unicef.org/topic/child-protection/female-genital-mutilation/
70. Ünlü, M. (2018). An evaluation of occupational ethical values of geography teacher candidates in Turkey. Educational Research and Reviews, 13(2), 68-73. https://doi.org/10.5897/ERR2017.3418
71. Warf, B. (Ed.). (2010). Encyclopedia of geography. Sage Publications.
72. Wellens, J., Berardi, A., Chalkley, B., Chambers, B., Healey, R., Monk, J., & Vender, J. (2011). Teaching geography for social transformation. Journal of Geography in Higher Education, 30(1), 117-131. https://doi.org/10.1080/03098260500499717
73. Wilton, R. (2005). (Dis)ability. D. Atkinson, P. Jackson, D. Sibley & N. Washbourne (Eds.), Cultural geography: A critical dictionary of key concepts içinde (s. 115-121). I.B.Tauris & Co Ltd.
74. Yeom, M., & Mikelbank, B. (2019). Gentrification: An introduction, overview, and application. D. Swetkis & W. A. Kellogg (Eds.), The 21st century American city: Race, ethnicity, and multicultural urban life içinde (s. 79-96). Kendall Hunt Publishing Company.
75. Yıldırım, F. (2012). Gençlerin yaşamında bir sosyal savunmasızlık olarak “sosyal adaletsizlik”: yaşam dönemi yaklaşımı. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(1), 21-34.
76. Zuk, M., Bierbaum, A. H., Chapple, K., Gorska, K., & Loukaitou-Sideris, A. (2018). Gentrification, displacement, and the role of public investment. Journal of Planning Literature, 33(1), 31-44. https://doi.org/10.1177/0885412217716439