Research Article

Konuşma Materyallerindeki Ünlülerin Frekans İçerikleri Açısından Anlaşılırlığa Etkilerinin Karşılaştırılması

Volume: 10 Number: 1 April 30, 2023
TR EN

Konuşma Materyallerindeki Ünlülerin Frekans İçerikleri Açısından Anlaşılırlığa Etkilerinin Karşılaştırılması

Abstract

Amaç: Bu çalışmada ünlülerinin frekans içerikleri açısından Türkçe tek heceli konuşma materyallerinin anlaşılırlıklarına etkilerinin karşılaştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Ünsüz-ünlü-ünsüz biçimindeki tek heceli anlamlı konuşma materyallerinin yüksek frekans enerjileri farklı düzeylerde süzülerek filtrelenmiş türevleri oluşturuldu. Bu materyaller ve türevleri normal işiten genç yetişkinlere dinletilerek her birinin anlaşılırlık oranı belirlendi. Farklı filtre düzeylerinden elde edilen anlaşılırlık oranları kullanılarak materyallerin spektrumlarındaki yüksek frekanslı bölgelerin anlaşılırlık açısından önem değerleri hesaplandı. Tüm materyaller içerdikleri ünlülere göre gruplandırılarak grupların yüksek frekans önem değerleri istatistiksel olarak birbirleriyle karşılaştırıldı. Bulgular: Tek yönlü varyans analizine göre ünlüler arasında yüksek frekans önem puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark vardı. Grupların yüksek frekans önem puanlarına dayalı yapılan ikili karşılaştırmalarda /a/, /o/ ve /u/ grupları arasında anlamlı bir fark bulunmazken her birinin /e/, /i/ ve /ı/ gruplarından farklılaştığı, /e/, /i/ ve /ı/ grupları arasında anlamlı bir fark olmadığı ortaya çıktı. Diğer taraftan /ü/ ve /ö/ gruplarının yüksek frekans önem puanlarının hiçbir gruptan anlamlı olarak farklılaşmadığı görüldü. Sonuç: Bu çalışmanın sonucuna göre /a/, /o/ ve /u/ ünlülerinin alçak frekanslılar, /ü/ ve /ö/ ünlülerinin orta frekanslılar ve /ı/, /i/ ve /e/ ünlülerinin yüksek frekanslılar olarak kategorize edilmesi önerilebilir. Bu kategorizasyon özellikle konuşma listelerinin kısaltılmış versiyonlarında listeler arasında daha geçerli bir fonemik dengeleme yapabilmek için kullanılabilir.

Keywords

Supporting Institution

Destekleyen kurum yoktur

Project Number

Araştırma Proje kapsamında gerçekleştirilmemiştir.

Thanks

Araştırmanın gerçekleştirilmesinin her aşamasında sağladığı destek ve yol göstericiliği için Sayın Hocam, Prof. Dr. Günay Kırkım’a, Öğr. Gör. Dr. Serpil Mungan Durankaya ve yardımları için Odyolog Rabia Hilal Orgun’a, Odyolog İlayda Kiremitçi, Odyolog Ceren Tombuloğlu’na teşekkür ederim.

References

  1. Bornstein, S. P., Wilson, R. H., & Cambron, N. K. (1994). Low-and high-pass filtered Northwestern University Auditory Test No. 6 for monaural and binaural evaluation. Journal of the American Academy of Audiology, 5(4), 259-264. PMID: 7949299.
  2. Byrne, D., Dillon, H., Tran, K., Arlinger, S., Wilbraham, K., Cox, R., ve diğerleri. (1994). An international comparison of long‐term average speech spectra. The journal of the acoustical society of America, 96(4), 2108-2120. https://doi.org/10.1121/1.410152
  3. Durankaya, S. M., Şerbetçioğlu, B., Dalkılıç, G., Gürkan, S., & Kırkım, G. (2014). Development of a Turkish monosyllabic word recognition test for adults. Journal of International Advanced Otology, 10(2). https://doi.org/10.5152/iao.2014.118
  4. Fabry, D. A., & Van Tasell, D. J. (1986). Masked and filtered simulation of hearing loss: effects on consonant recognition. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 29(2), 170-178. https://doi.org/10.1044/jshr.2902.170
  5. Farrer, S. M., & Keith, R. W. (1981). Filtered word testing in the assessment of children's central auditory abilities. Ear and Hearing, 2(6), 267-269. https://doi.org/10.1097/00003446-198111000-00005
  6. Fox, R. L. (1989). Dynamic information in the identification and discrimination of vowels. Phonetica, 46(1–3), 97–116. https://doi.org/10.1159/000261831
  7. French, N. R., & Steinberg, J. C. (1947). Factors governing the intelligibility of speech sounds. Journal of the Acoustical Society of America, 19(1). https://doi.org/10.1121/1.1916407
  8. Gottfried, T. L., Jenkins, J. J., & Strange, W. (1985). Categorial discrimination of vowels produced in syllable context and in isolation. Bulletin of the Psychonomic Society, 23(2), 101-104. https://doi.org/10.3758/BF03329794

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Care Administration

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2023

Submission Date

January 19, 2023

Acceptance Date

March 8, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 10 Number: 1

APA
Gürkan, S. (2023). Konuşma Materyallerindeki Ünlülerin Frekans İçerikleri Açısından Anlaşılırlığa Etkilerinin Karşılaştırılması. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 10(1), 115-128. https://doi.org/10.21020/husbfd.1239425
AMA
1.Gürkan S. Konuşma Materyallerindeki Ünlülerin Frekans İçerikleri Açısından Anlaşılırlığa Etkilerinin Karşılaştırılması. HUFHSJ. 2023;10(1):115-128. doi:10.21020/husbfd.1239425
Chicago
Gürkan, Selhan. 2023. “Konuşma Materyallerindeki Ünlülerin Frekans İçerikleri Açısından Anlaşılırlığa Etkilerinin Karşılaştırılması”. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal 10 (1): 115-28. https://doi.org/10.21020/husbfd.1239425.
EndNote
Gürkan S (April 1, 2023) Konuşma Materyallerindeki Ünlülerin Frekans İçerikleri Açısından Anlaşılırlığa Etkilerinin Karşılaştırılması. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal 10 1 115–128.
IEEE
[1]S. Gürkan, “Konuşma Materyallerindeki Ünlülerin Frekans İçerikleri Açısından Anlaşılırlığa Etkilerinin Karşılaştırılması”, HUFHSJ, vol. 10, no. 1, pp. 115–128, Apr. 2023, doi: 10.21020/husbfd.1239425.
ISNAD
Gürkan, Selhan. “Konuşma Materyallerindeki Ünlülerin Frekans İçerikleri Açısından Anlaşılırlığa Etkilerinin Karşılaştırılması”. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal 10/1 (April 1, 2023): 115-128. https://doi.org/10.21020/husbfd.1239425.
JAMA
1.Gürkan S. Konuşma Materyallerindeki Ünlülerin Frekans İçerikleri Açısından Anlaşılırlığa Etkilerinin Karşılaştırılması. HUFHSJ. 2023;10:115–128.
MLA
Gürkan, Selhan. “Konuşma Materyallerindeki Ünlülerin Frekans İçerikleri Açısından Anlaşılırlığa Etkilerinin Karşılaştırılması”. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, vol. 10, no. 1, Apr. 2023, pp. 115-28, doi:10.21020/husbfd.1239425.
Vancouver
1.Selhan Gürkan. Konuşma Materyallerindeki Ünlülerin Frekans İçerikleri Açısından Anlaşılırlığa Etkilerinin Karşılaştırılması. HUFHSJ. 2023 Apr. 1;10(1):115-28. doi:10.21020/husbfd.1239425