Erzurum, Cumhuriyet dönemine geçişle birlikte imar planı yapılarak modern bir yapıya kavuşturulmak istenen kentlerimizdendir. 1939 yılında Fransız plancı J. H. Lambert tarafından yapılmış olan plan, bugüne kadar detaylarıyla incelenmemiş ve mekânsal kurgusu yeterince anlaşılmamış bir plandır. Bu çalışmada Lambert planının kentin günümüz dokusu üzerindeki etki düzeyi sorgulanmıştır. Plan görseli ve açıklama raporu irdelenerek planının kararları çözümlenmiş, ardından kentin bugünkü mekânsal yapısı ile eşleştirilmiş, plana uygun ve uygun olmayan gelişmeler belirlenmiştir. Analizler için veri toplama ve değerlendirme amacıyla belge inceleme (plan ve açıklama raporu), içerik inceleme ve gözlem (arazi kullanımı ve mevcut durum analizi) gibi alt yöntemler kullanılmıştır. Cumhuriyet döneminin tasarım ve planlama ilkeleri ile yüzyıllık dönemde gerçekleşen kentleşme süreçleri arasındaki ilişki ortaya konmuştur. Bulgular Erzurum’un kent merkezini şekillendiren temel unsurların bu plandan miras kaldığını göstermiştir. Bunlar, Cumhuriyet Caddesi, istasyon alanı, istasyon mahallesi, Gürcükapı, Mahallebaşı ve Gölbaşı ticari merkezleri, Taş Mağazalar Caddesi, kale surlarının yola dönüşümü, ring sistemi, aks yolları, çevre transit yolları ve idari bölgedir. Cumhuriyet ideolojisinin mekân kurgusu plan yoluyla oluşturulmaya çalışılmıştır. Ancak planın uygulanamayan yönleri (merkezi park, kenti çevreleyen yeşil sistem, mahalle bahçeleri ve kültür merkezleri, sanatkâr atölyeleri, sanayi alanı, çocuk oyun alanları ve spor alanları ile farklı nitelikteki konut bölgeleri) Erzurum için arzu edilen çevrenin ve modernleşmenin yaratılamadığını göstermektedir.
Erzurum is one of the cities that was planned to be modernised with urban development plan in the Republican era. The plan, made in 1939 by J.H.Lambert, has not been analysed in detail and its spatial structure has not been sufficiently understood until today. This study mainly questions to what extent Erzurum's first plan has influenced the current texture of the city. The decisions of the plan were analysed with the plan document and the explanation report, then, the current spatial structure of the city was matched with the plan decisions. Document analysis, content analysis and observation methods were used for data collection. The findings show that the main elements shaping Erzurum's current city centre are inherited from this plan. These are Cumhuriyet Street, the station area, the commercial centres of Gürcükapı, Mahallebaşı, Gölbaşı and Taş Mağazalar, the ring system, axis roads, peripheral transit roads and the administrative district. However, the aspects of the plan that could not be implemented (the central park, the green system surrounding the city, neighbourhood gardens and cultural centres, artisans' workshops, industrial area, children's playgrounds and sports areas, and different residential areas) show that the desired environment and modernisation could not be created for Erzurum.
Primary Language | Turkish |
---|---|
Subjects | City and Regional Planning |
Journal Section | Articles |
Authors | |
Early Pub Date | October 18, 2023 |
Publication Date | October 11, 2023 |
Published in Issue | Year 2023 |