Research Article

Çocuk Sahibi Olmak: Olumlu ya da Olumsuz Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Sosyodemografik Değişkenlerden Etkileniyor mu?

Volume: 8 Number: 1 June 30, 2025
TR EN

Çocuk Sahibi Olmak: Olumlu ya da Olumsuz Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Sosyodemografik Değişkenlerden Etkileniyor mu?

Abstract

Çocuk sahibi olmak, tarih boyunca bireysel ve toplumsal düzeyde önemli bir yaşam kararı olarak değerlendirilmiştir. Günümüzde ise bireylerin çocuk sahibi olma kararları; geleneksel değerlerin yanı sıra ekonomik koşullar, eğitim düzeyi, bireyselleşme eğilimleri ve yaşam beklentileri gibi çeşitli faktörlerin etkisiyle şekillenmektedir. Bu durum, çocuk sahibi olma motivasyonlarını daha karmaşık hale getirmekte ve konuya ilişkin detaylı araştırmaları gerekli kılmaktadır. Bu araştırma, bireylerin çocuk sahibi olmaya yönelik olumlu ve olumsuz motivasyonlarını; cinsiyet, medeni durum, gelir düzeyi, eğitim düzeyi, çocuk sahibi olma durumu ve yaşanılan yer gibi sosyodemografik değişkenlere göre incelemeyi amaçlamaktadır. Nicel yöntemle ve ilişkisel tarama modeli kapsamında yürütülen çalışmaya 578 birey katılmıştır. Veri toplama sürecinde "Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Ölçeği" ve "Demografik Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırma bulguları, çocuk sahibi olma motivasyonlarının sosyodemografik değişkenlere göre anlamlı biçimde farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Cinsiyet temelinde yapılan analizlerde, kadınların çocuk sahibi olmaya yönelik olumlu motivasyonlarının erkeklere kıyasla daha yüksek olduğu; buna karşılık, erkeklerin olumsuz motivasyon düzeylerinin daha belirgin olduğu tespit edilmiştir. Medeni durum açısından ise evli bireylerin olumlu motivasyon düzeylerinin, boşanmış bireylere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Gelir düzeyi arttıkça bireylerin çocuk sahibi olmaya dair olumlu yaklaşımlarının arttığı belirlenmiştir; ancak gelir düzeyinin artışı olumsuz motivasyonlarda anlamlı bir değişiklik yaratmamaktadır. Çocuk sahibi bireylerin, çocuk sahibi olmayanlara kıyasla olumlu motivasyonlarının daha yüksek, olumsuz motivasyonlarının ise daha düşük olduğu dikkat çekmiştir. Eğitim düzeyine göre yapılan değerlendirmelerde ise eğitim seviyesi yükseldikçe bireylerin çocuk sahibi olma konusunu daha sorgulayıcı bir biçimde ele aldığı ve bu durumun motivasyon düzeylerine anlamlı bir şekilde yansıdığı gözlemlenmiştir. Ayrıca yaşanılan yer değişkeni açısından da dikkat çekici sonuçlar elde edilmiştir. Kırsal bölgelerde yaşayan bireylerin çocuk sahibi olma konusunda daha olumlu yaklaşımlar sergilediği, kentte yaşayan bireylerde ise olumsuz motivasyonların daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, çocuk sahibi olma kararının yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal etkenlerle de şekillendiğini ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
  2. Apostolou, M., & Hadjimarkou, M. (2018). Domains of motivation in men and women for initiating and terminating procreation in an evolutionary perspective. Marriage & Family Review, 54(5), 486–506. https://doi.org/10.1080/01494929.2017.1414723
  3. Arnold, F., Bulatao, R. A., & Buripakdi, C. (1975). The value of children: A cross-national study. East-West Population Institute.
  4. Aslan, N. (2019). Türklerde aile anlayışı ve çocuk. Türk Dünyası Araştırmaları, 121(239), 457-464. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tda/issue/58682/847532
  5. Baizán, P., Aassve, A., & Billari, F. C. (2004). The interrelations between cohabitation, marriage and first birth in Germany and Sweden. Population and Environment, 25(6), 531–561. https://doi.org/10.1023/B:POEN.0000039064.65655.3b
  6. Becker, G. S. (1981). A Treatise on the Family. Cambridge: Harvard University Press.
  7. Bell, A. V., Richerson, P. J., & McElreath, R. (2014). Culture rather than genes provides greater scope for the evolution of large-scale human prosociality. PNAS, 106(42), 17671–17674. https://doi.org/10.1073/pnas.0903232106
  8. Bell, R., Bancroft, J., & Philip, A. (1985). The decision to have children: A psychological perspective. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 3(2), 121–133. https://doi.org/10.1080/02646838508408864

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sociology (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Early Pub Date

June 29, 2025

Publication Date

June 30, 2025

Submission Date

April 10, 2025

Acceptance Date

May 20, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 1

APA
Bayram Saptır, A. (2025). Çocuk Sahibi Olmak: Olumlu ya da Olumsuz Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Sosyodemografik Değişkenlerden Etkileniyor mu? Izmir Democracy University Social Sciences Journal, 8(1), 52-76. https://doi.org/10.61127/idusos.1673278
AMA
1.Bayram Saptır A. Çocuk Sahibi Olmak: Olumlu ya da Olumsuz Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Sosyodemografik Değişkenlerden Etkileniyor mu? IDUSoS. 2025;8(1):52-76. doi:10.61127/idusos.1673278
Chicago
Bayram Saptır, Aysu. 2025. “Çocuk Sahibi Olmak: Olumlu Ya Da Olumsuz Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Sosyodemografik Değişkenlerden Etkileniyor Mu?”. Izmir Democracy University Social Sciences Journal 8 (1): 52-76. https://doi.org/10.61127/idusos.1673278.
EndNote
Bayram Saptır A (June 1, 2025) Çocuk Sahibi Olmak: Olumlu ya da Olumsuz Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Sosyodemografik Değişkenlerden Etkileniyor mu? Izmir Democracy University Social Sciences Journal 8 1 52–76.
IEEE
[1]A. Bayram Saptır, “Çocuk Sahibi Olmak: Olumlu ya da Olumsuz Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Sosyodemografik Değişkenlerden Etkileniyor mu?”, IDUSoS, vol. 8, no. 1, pp. 52–76, June 2025, doi: 10.61127/idusos.1673278.
ISNAD
Bayram Saptır, Aysu. “Çocuk Sahibi Olmak: Olumlu Ya Da Olumsuz Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Sosyodemografik Değişkenlerden Etkileniyor Mu?”. Izmir Democracy University Social Sciences Journal 8/1 (June 1, 2025): 52-76. https://doi.org/10.61127/idusos.1673278.
JAMA
1.Bayram Saptır A. Çocuk Sahibi Olmak: Olumlu ya da Olumsuz Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Sosyodemografik Değişkenlerden Etkileniyor mu? IDUSoS. 2025;8:52–76.
MLA
Bayram Saptır, Aysu. “Çocuk Sahibi Olmak: Olumlu Ya Da Olumsuz Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Sosyodemografik Değişkenlerden Etkileniyor Mu?”. Izmir Democracy University Social Sciences Journal, vol. 8, no. 1, June 2025, pp. 52-76, doi:10.61127/idusos.1673278.
Vancouver
1.Aysu Bayram Saptır. Çocuk Sahibi Olmak: Olumlu ya da Olumsuz Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Sosyodemografik Değişkenlerden Etkileniyor mu? IDUSoS. 2025 Jun. 1;8(1):52-76. doi:10.61127/idusos.1673278