Research Article

KÜRESEL KRİZ KONJONKTÜRÜNDE EMPERYALİZM KAVRAMINI YENİDEN DÜŞÜNMEK

Volume: 26 Number: 2 December 31, 2025
EN TR

KÜRESEL KRİZ KONJONKTÜRÜNDE EMPERYALİZM KAVRAMINI YENİDEN DÜŞÜNMEK

Abstract

Bu çalışma 2008 krizinden sonra uluslararası sistemin girdiği çoklu kriz ve devletler-arası rekabet konjonktüründe emperyalizm kavramını tarihsel olarak ele almayı amaçlar. Emperyalizm tartışmalarındaki devamlılık ve değişimleri incelemeyi amaçlar. Emperyalizm kavramı İngiliz hegemonyasının genişlemesi ve Birinci Dünya Savaşı’na yol açan devletler arası rekabet konjonktüründe çokça tartışılmaya başlanmıştır. Ancak kavram tarihsel olarak farklılıklar göstermektedir. Makalede emperyalizmin temel unsurları ve araçları üç ayrı dönemde incelenmiştir: Klasik emperyalist dönem, Soğuk Savaş dönemi ve Soğuk Savaş sonrası dönem. Bu üç ayrı dönemde emperyalizm ne gibi araçlar ve stratejiler ile tartışılmaktadır? Emperyalizm kavramında tarihsel olarak ne gibi devamlılıklar ve değişim mevcuttur? Literatürde anti-emperyalist bir mücadele için ne gibi stratejiler önerilmektedir? Makalede özellikle neoliberal politikaların uygulanması ve Soğuk Savaş’ın sonlanmasının ardından uluslararası sistemde sermayenin yapısal gücünün çok daha etkin olduğu tartışılmıştır. Bu dönemde her ne kadar BRICS ülkeleri gibi yükselen pazarların gelişme makasını kapattığı iddia edilse de, gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler arasındaki hiyerarşik ve eşitsiz değişim ilişkisi devam etmiştir. Ancak eşitsiz değişim ilişkisinin yeniden üretilmesindeki stratejiler tarihsel olarak farklılık göstermektedir. Gelişmekte olan ülkelerin borçlandırılarak ‘pazar baskısına’ göre yönetilmesi derinleşirken, emek maaliyetlerinin düşük tutulması, küresel üretim ağında katma değeri düşük üretimi sürdürmek ve göç politikaları aracılığıyla emek hareketinin gelişmiş ülkeler avantajına yönetilmesi gibi unsurlar ile gelişmekte olan ülkelerin ikincil durumu yeniden üretilmektedir. Ekoloji ve dijitalleşme gibi alanlarda ise sömürü mekanizmaları emperyalizmin görece yeni yüzü olarak kendini göstermektedir.

Keywords

References

  1. Albo, G. (2004). The Old and New Economics of Imperialism. Socialist Register, 40, 88-113.
  2. Amin, S. (1976). Unequal Development. An Essay on the Social Formations of Peripheral Capitalism. Monthly Review Press.
  3. Amin, S. (1977) Imperialism and Unequal Development. Monthly Review Press.
  4. Amin, S. (2015). Contemporary Imperialism. Monthly Review, 67(3).
  5. Bieler, A. ve Morton, A. D. (2018). Global Capitalism, Global War, Global Crisis. Cambridge University Press.
  6. Bond, S. (2014). Subimperialism as Lubricant of Neoliberalism: South African “Deputy Sheriff” Duty within BRICS. İçinde K. Gray ve C. N. Murphy (Der.), Rising Powers and the Future of Global Governance, (s. 69-88), Routledge.
  7. Bond, P. (2016). BRICS Banking and the Debate over Sub-imperialism. Third World Quarterly, 37 (4), 611-29. https://doi.org/10.1080/01436597.2015.1128816
  8. Boratav, K. (2010). Emperyalizm, Sosyalizm ve Türkiye. Yordam.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Globalisation, International Relations Theories

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2025

Submission Date

May 8, 2025

Acceptance Date

September 17, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 26 Number: 2

APA
Uzgören, E. (2025). KÜRESEL KRİZ KONJONKTÜRÜNDE EMPERYALİZM KAVRAMINI YENİDEN DÜŞÜNMEK. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 26(2), 437-456. https://doi.org/10.24889/ifede.1695637
AMA
1.Uzgören E. KÜRESEL KRİZ KONJONKTÜRÜNDE EMPERYALİZM KAVRAMINI YENİDEN DÜŞÜNMEK. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi. 2025;26(2):437-456. doi:10.24889/ifede.1695637
Chicago
Uzgören, Elif. 2025. “KÜRESEL KRİZ KONJONKTÜRÜNDE EMPERYALİZM KAVRAMINI YENİDEN DÜŞÜNMEK”. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi 26 (2): 437-56. https://doi.org/10.24889/ifede.1695637.
EndNote
Uzgören E (December 1, 2025) KÜRESEL KRİZ KONJONKTÜRÜNDE EMPERYALİZM KAVRAMINI YENİDEN DÜŞÜNMEK. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi 26 2 437–456.
IEEE
[1]E. Uzgören, “KÜRESEL KRİZ KONJONKTÜRÜNDE EMPERYALİZM KAVRAMINI YENİDEN DÜŞÜNMEK”, Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, vol. 26, no. 2, pp. 437–456, Dec. 2025, doi: 10.24889/ifede.1695637.
ISNAD
Uzgören, Elif. “KÜRESEL KRİZ KONJONKTÜRÜNDE EMPERYALİZM KAVRAMINI YENİDEN DÜŞÜNMEK”. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi 26/2 (December 1, 2025): 437-456. https://doi.org/10.24889/ifede.1695637.
JAMA
1.Uzgören E. KÜRESEL KRİZ KONJONKTÜRÜNDE EMPERYALİZM KAVRAMINI YENİDEN DÜŞÜNMEK. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi. 2025;26:437–456.
MLA
Uzgören, Elif. “KÜRESEL KRİZ KONJONKTÜRÜNDE EMPERYALİZM KAVRAMINI YENİDEN DÜŞÜNMEK”. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, vol. 26, no. 2, Dec. 2025, pp. 437-56, doi:10.24889/ifede.1695637.
Vancouver
1.Elif Uzgören. KÜRESEL KRİZ KONJONKTÜRÜNDE EMPERYALİZM KAVRAMINI YENİDEN DÜŞÜNMEK. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi. 2025 Dec. 1;26(2):437-56. doi:10.24889/ifede.1695637

Dokuz Eylül University Journal of Faculty of Business
is indexed and abstracted by TR-DİZİN, EBSCO and SOBIAD. 

Dokuz Eylül University Publisher's Web Page

Journal Contact Details