Review

Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri

Volume: 8 Number: 2 December 31, 2025
TR EN

Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri

Abstract

Bu derleme, farklı enerji sistemlerinin egzersiz performansındaki rolü bağlamında yaygın besin takviyelerinin metabolik etkilerini, güncel araştırma bulgularını ve uygulama önerilerini incelemektedir. Kreatin ve beta-alanin gibi takviyeler, kısa süreli yüksek yoğunluklu aktivitelerde fosfajen ve anaerobik enerji sistemlerini desteklerken, sodyum bikarbonat metabolik asidozu tamponlayarak tekrarlı sprintler ve yüksek yoğunluklu egzersizlerde performansı iyileştirmektedir. Protein takviyeleri, kas protein sentezini artırıp yıkımı azaltarak direnç antrenmanı adaptasyonlarını ve toparlanmayı optimize ederken, karbonhidrat ve kafein kullanımı hem uzun süreli dayanıklılığı desteklemekte hem de merkezi sinir sistemi ve kas fonksiyonlarını uyararak algılanan eforu düşürmektedir. Güncel literatür, besin takviyelerinin enerji sistemleriyle uyumlu şekilde, uygun doz ve zamanlamayla planlanması halinde, aynı zamanda spor branşına özgü ihtiyaçlar doğrultusunda kişiselleştirildiği takdirde hem kısa süreli hem de uzun süreli performans üzerinde olumlu etkiler yarattığını göstermektedir. Dolayısıyla, bu derleme kapsamda spor beslenmesi uzmanları ve uygulayıcılar için kanıta dayalı, bütüncül takviye stratejilerinin oluşturulmasına rehberlik etmesi amaçlanmaktadır.

Keywords

References

  1. Altunhan, A., & Bayer, R. (2021). Bireysel ve Takım Sporcularının Uyku Kalitesi ile Beslenme Alışkanlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(1), 30–44. https://doi.org/10.48133/igdirsbd.1026752
  2. Andre, H., Firat, F., Özçeli̇k, A., Bozok Üniversitesi, Y., Bilimleri Fakültesi, S., & Eğitimi ve Spor Eğitimi Bölümü, B. (2024). Beta-Alanin ve Sodyum Bikarbonat Takviyelerinin Kombine Tüketiminin Egzersiz Performansına Etkisi: Sistematik Derleme. In Bozok International Journal of Sport Sciences (Vol. 5, Issue 3). https://orcid.org/0009-0002-8313-6319
  3. Archacki, D., Zieliński, J., Ciekot-Sołtysiak, M., Zarębska, E. A., & Kusy, K. (2024). Sex Differences in the Energy System Contribution during Sprint Exercise in Speed-Power and Endurance Athletes. Journal of Clinical Medicine, 13(16). https://doi.org/10.3390/jcm13164812
  4. Archacki, D., Zieliński, J., Pospieszna, B., Włodarczyk, M., & Kusy, K. (2024). The contribution of energy systems during 15-second sprint exercise in athletes of different sports specializations. PeerJ, 12(8). https://doi.org/10.7717/peerj.17863
  5. Ayhanci, N. N., Şahin, M., & Altunhan, A. (2025). Sporcu Beslenmesi ve Sporcularda Ağız ve Diş Sağlığı: Performansa Etkileri ve Koruyucu Önlemler. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 8(1), 38–49. https://doi.org/10.48133/igdirsbd.1710154
  6. Bayir, E., Cebe, G. E., & Öztürk, B. (2023). Naturally sourced ergogenıc supports used by athletes. In Ankara Universitesi Eczacilik Fakultesi Dergisi (Vol. 47, Issue 3, pp. 1155–1169). University of Ankara. https://doi.org/10.33483/jfpau.1316067
  7. Bayram, H. M., & Öztürkcan, S. A. (2020). Ergogenic Supplements in Athletes. Turkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, 5(3), 641–652. https://doi.org/10.5336/healthsci.2019-72030
  8. Bilondi, H. T., Valipour, H., Khoshro, S., Jamilian, P., Ostadrahimi, A., & Zarezadeh, M. (2024). The effect of caffeine supplementation on muscular strength and endurance: A meta-analysis of meta-analyses. Heliyon, 10(15). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e35025

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sport and Exercise Nutrition, Nutrition and Dietetics (Other), Sports Medicine, Exercise Physiology, Sports Nutrition, Sports Science and Exercise (Other)

Journal Section

Review

Publication Date

December 31, 2025

Submission Date

November 26, 2025

Acceptance Date

December 12, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 2

APA
Şahin Kömür, A., & Çetin, E. (2025). Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 8(2), 61-76. https://doi.org/10.48133/igdirsbd.1830419
AMA
1.Şahin Kömür A, Çetin E. Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 2025;8(2):61-76. doi:10.48133/igdirsbd.1830419
Chicago
Şahin Kömür, Adile, and Ebru Çetin. 2025. “Enerji Sistemleri Ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri”. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 8 (2): 61-76. https://doi.org/10.48133/igdirsbd.1830419.
EndNote
Şahin Kömür A, Çetin E (December 31, 2025) Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 8 2 61–76.
IEEE
[1]A. Şahin Kömür and E. Çetin, “Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri”, Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, vol. 8, no. 2, pp. 61–76, Dec. 2025, doi: 10.48133/igdirsbd.1830419.
ISNAD
Şahin Kömür, Adile - Çetin, Ebru. “Enerji Sistemleri Ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri”. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 8/2 (December 31, 2025): 61-76. https://doi.org/10.48133/igdirsbd.1830419.
JAMA
1.Şahin Kömür A, Çetin E. Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 2025;8:61–76.
MLA
Şahin Kömür, Adile, and Ebru Çetin. “Enerji Sistemleri Ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri”. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, vol. 8, no. 2, Dec. 2025, pp. 61-76, doi:10.48133/igdirsbd.1830419.
Vancouver
1.Adile Şahin Kömür, Ebru Çetin. Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 2025 Dec. 31;8(2):61-76. doi:10.48133/igdirsbd.1830419

© 2018–2026 Igdir University Journal of Sports Sciences (e-ISSN: 2667-5056). Published by Iğdır University.
This journal is an open-access journal and licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0).