Derleme

Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri

Cilt: 8 Sayı: 2 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri

Öz

Bu derleme, farklı enerji sistemlerinin egzersiz performansındaki rolü bağlamında yaygın besin takviyelerinin metabolik etkilerini, güncel araştırma bulgularını ve uygulama önerilerini incelemektedir. Kreatin ve beta-alanin gibi takviyeler, kısa süreli yüksek yoğunluklu aktivitelerde fosfajen ve anaerobik enerji sistemlerini desteklerken, sodyum bikarbonat metabolik asidozu tamponlayarak tekrarlı sprintler ve yüksek yoğunluklu egzersizlerde performansı iyileştirmektedir. Protein takviyeleri, kas protein sentezini artırıp yıkımı azaltarak direnç antrenmanı adaptasyonlarını ve toparlanmayı optimize ederken, karbonhidrat ve kafein kullanımı hem uzun süreli dayanıklılığı desteklemekte hem de merkezi sinir sistemi ve kas fonksiyonlarını uyararak algılanan eforu düşürmektedir. Güncel literatür, besin takviyelerinin enerji sistemleriyle uyumlu şekilde, uygun doz ve zamanlamayla planlanması halinde, aynı zamanda spor branşına özgü ihtiyaçlar doğrultusunda kişiselleştirildiği takdirde hem kısa süreli hem de uzun süreli performans üzerinde olumlu etkiler yarattığını göstermektedir. Dolayısıyla, bu derleme kapsamda spor beslenmesi uzmanları ve uygulayıcılar için kanıta dayalı, bütüncül takviye stratejilerinin oluşturulmasına rehberlik etmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Altunhan, A., & Bayer, R. (2021). Bireysel ve Takım Sporcularının Uyku Kalitesi ile Beslenme Alışkanlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(1), 30–44. https://doi.org/10.48133/igdirsbd.1026752
  2. Andre, H., Firat, F., Özçeli̇k, A., Bozok Üniversitesi, Y., Bilimleri Fakültesi, S., & Eğitimi ve Spor Eğitimi Bölümü, B. (2024). Beta-Alanin ve Sodyum Bikarbonat Takviyelerinin Kombine Tüketiminin Egzersiz Performansına Etkisi: Sistematik Derleme. In Bozok International Journal of Sport Sciences (Vol. 5, Issue 3). https://orcid.org/0009-0002-8313-6319
  3. Archacki, D., Zieliński, J., Ciekot-Sołtysiak, M., Zarębska, E. A., & Kusy, K. (2024). Sex Differences in the Energy System Contribution during Sprint Exercise in Speed-Power and Endurance Athletes. Journal of Clinical Medicine, 13(16). https://doi.org/10.3390/jcm13164812
  4. Archacki, D., Zieliński, J., Pospieszna, B., Włodarczyk, M., & Kusy, K. (2024). The contribution of energy systems during 15-second sprint exercise in athletes of different sports specializations. PeerJ, 12(8). https://doi.org/10.7717/peerj.17863
  5. Ayhanci, N. N., Şahin, M., & Altunhan, A. (2025). Sporcu Beslenmesi ve Sporcularda Ağız ve Diş Sağlığı: Performansa Etkileri ve Koruyucu Önlemler. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 8(1), 38–49. https://doi.org/10.48133/igdirsbd.1710154
  6. Bayir, E., Cebe, G. E., & Öztürk, B. (2023). Naturally sourced ergogenıc supports used by athletes. In Ankara Universitesi Eczacilik Fakultesi Dergisi (Vol. 47, Issue 3, pp. 1155–1169). University of Ankara. https://doi.org/10.33483/jfpau.1316067
  7. Bayram, H. M., & Öztürkcan, S. A. (2020). Ergogenic Supplements in Athletes. Turkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, 5(3), 641–652. https://doi.org/10.5336/healthsci.2019-72030
  8. Bilondi, H. T., Valipour, H., Khoshro, S., Jamilian, P., Ostadrahimi, A., & Zarezadeh, M. (2024). The effect of caffeine supplementation on muscular strength and endurance: A meta-analysis of meta-analyses. Heliyon, 10(15). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e35025

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Spor ve Egzersiz Beslenmesi, Beslenme ve Diyetetik (Diğer), Spor Hekimliği, Egzersiz Fizyolojisi, Spor ve Beslenme, Egzersiz ve Spor Bilimleri (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

26 Kasım 2025

Kabul Tarihi

12 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Şahin Kömür, A., & Çetin, E. (2025). Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 8(2), 61-76. https://doi.org/10.48133/igdirsbd.1830419
AMA
1.Şahin Kömür A, Çetin E. Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 2025;8(2):61-76. doi:10.48133/igdirsbd.1830419
Chicago
Şahin Kömür, Adile, ve Ebru Çetin. 2025. “Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri”. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 8 (2): 61-76. https://doi.org/10.48133/igdirsbd.1830419.
EndNote
Şahin Kömür A, Çetin E (01 Aralık 2025) Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 8 2 61–76.
IEEE
[1]A. Şahin Kömür ve E. Çetin, “Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri”, Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, c. 8, sy 2, ss. 61–76, Ara. 2025, doi: 10.48133/igdirsbd.1830419.
ISNAD
Şahin Kömür, Adile - Çetin, Ebru. “Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri”. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 8/2 (01 Aralık 2025): 61-76. https://doi.org/10.48133/igdirsbd.1830419.
JAMA
1.Şahin Kömür A, Çetin E. Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 2025;8:61–76.
MLA
Şahin Kömür, Adile, ve Ebru Çetin. “Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri”. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, c. 8, sy 2, Aralık 2025, ss. 61-76, doi:10.48133/igdirsbd.1830419.
Vancouver
1.Adile Şahin Kömür, Ebru Çetin. Enerji Sistemleri ile Uyumlu Kanıta Dayalı Besin Takviyesi Stratejileri. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 01 Aralık 2025;8(2):61-76. doi:10.48133/igdirsbd.1830419

21116