Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi (Çanakkale Örneği)*

Öz

Bu araştırmanın amacı gelecek yıllarda toplumsal sağlığının önemli paydaşlarında biri olacak spor bilimleri lisans öğrencilerinde sağlık okuryazarlığı seviyesinin incelenmesidir. Araştırmaya Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi’nden 138 lisans öğrencisi gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcıların 65’i kadın ve 73’ü erkektir. Veri toplama aracı olarak demografik bilgi formu ve Okyay, Abacıgil ve Harlak (2016) tarafından geliştirilen Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) kullanılmıştır. Verilerin analizinde normal dağılım gösteren veriler için Bağımsız Gruplarda t-Testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA), normal dağılım göstermeyen veriler için ise Mann–Whitney U ve Kruskal–Wallis testleri kullanılmıştır. Analizlerde tip I hata payı α: 0,05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların cinsiyet, bölüm, sınıf ve haftalık antrenman rutini bakımından sağlık okuryazarlık skor ortalamalarında anlamlı bir fark olmadığı tespit edildi (p>0.05). Sağlık eğitimi alan öğrencilerin almayan öğrencilere göre tedavi hizmetleri alt boyut ve toplam indeks skor ortalamalarının daha yüksek olduğu ayrıca aktif sporcu lisanslı öğrencilerin ise aktif sporcu lisansı olmayanlardan hastalıklardan korunma/sağlığın geliştirilmesi alt boyut skor ortalamalarının anlamlı seviyede daha yüksek olduğu belirlendi (p<0.05). Sonuç olarak spor bilimleri fakültesi öğrencilerinde cinsiyet, bölüm ve sınıfa göre değişim görülmeksizin sağlık eğitimi almanın ve aktif lisanslı spor yapmanın sağlık okuryazarlığı düzeyini artıran başlıca faktörler olduğu görülmüştür. Bu bağlamda sağlık okuryazarlığı konusunun spor bilimleri lisans eğitim müfredatına alınması ve bu içerikte ders dışı eğitim faaliyetlerinin faydalı olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Beden Eğitimi
• Sağlık okuryazarlığı
• Spor
• Öğrenci

Etik Beyan

Çalışma Helsinki Deklarasyonu'nda belirtilen ilkelere uygun yürütülmüştür.

Investigation Of Health Literacy Levels Of Sports Sciences Faculty Students According To Some Variables (Çanakkale Sample)

Öz

The aim of this study was to examine the health literacy levels of undergraduate sports sciences students, who are expected to become important stakeholders in public health in the coming years. A total of 138 undergraduate students from the Faculty of Sports Sciences at Çanakkale Onsekiz Mart University voluntarily participated in the study. Of the participants, 65 were female and 73 were male. A demographic information form and the Turkish Health Literacy Scale (TSOY-32), developed by Okyay, Abacıgil, and Harlak (2016), were used as data collection tools. Independent samples t-test and one-way ANOVA were used for normally distributed data, whereas Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis tests were used for non-normally distributed data. The level of significance was accepted as α = 0.05. No significant differences were found in the mean health literacy scores according to gender, department, class level, or weekly training routine (p > 0.05). Students who had received health education demonstrated higher mean scores in the treatment services sub-dimension and total health literacy index compared with those who had not received health education. In addition, students who actively participated in licensed sports had significantly higher mean scores in the disease prevention/health promotion sub-dimension compared with non-licensed students (p < 0.05). In conclusion, receiving health education and actively participating in licensed sports were identified as important factors associated with higher health literacy levels among sports sciences students. In this context, incorporating health literacy into undergraduate sports sciences curricula and increasing extracurricular educational activities on this subject may be beneficial.

Anahtar Kelimeler

• Health Literacy
• Physical Education
• Sport
• Student

Kaynakça

1. Buja, A., Rabensteiner, A., Sperotto, M., Grotto, G., Bertoncello, C., Cocchio, S., Baldovin, T., Contu, P., Lorini, C. ve Baldo, V. (2020). Health literacy and physical activity: A systematic review. Journal of Physical Activity & Health, 17(12), 1259–1274.
2. Coughlin, S. S., Vernon, M., Hatzigeorgiou, C. ve George, V. (2020). Health literacy, social determinants of health, and disease prevention and control. Journal of Environment and Health Sciences, 6(1), 3061.
3. Dinç, A., Başgöl, Ö., Kalem, M., Aksaray, Ş., & Tenik, F. (2020). Iğdır Üniversitesinde Öğrenim Gören Öğrencilerin Spora Yönelik Tutumlarının Belirlenmesi. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 30-36. https://izlik.org/JA55PT92DC
4. Estrela, M., Semedo, G., Roque, F., Ferreira, P. L. ve Herdeiro, M. T. (2023). Sociodemographic determinants of digital health literacy: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Medical Informatics, 177, 105124.
5. Karabulut, E. O., & Karacan Doğan, P. (2019). Üniversite Öğrencilerinin Girişimcilik Eğilimleri Ve Genel Yetkinlik Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma; Beden Eğitimi Ve Spor Yüksekokulu Örneği. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2(1), 16-26. https://izlik.org/JA76MP65FY
6. Kühn, L., Bachert, P., Hildebrand, C., Kunkel, J., Reitermayer, J., Wäsche, H. ve Woll, A. (2022). Health literacy among university students: A systematic review of cross-sectional studies. Frontiers in Public Health, 9, 680999.
7. Mansur, F. ve Ciğerci, K. (2022). Siberkondri ve e-sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişki. Gümüşhane Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(1), 11–21.
8. Norman, C. D. ve Skinner, H. A. (2006). eHealth literacy: Essential skills for consumer health in a networked world. Journal of Medical Internet Research, 8(2), e9.

9. Okyay, P., Abacıgil, F. ve Harlak, H. (2016). Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32). P. Okyay ve F. Abacıgil (Ed.), Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçekleri güvenilirlik ve geçerlilik çalışması içinde (s. 43–61). Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1025.
10. Özdemir, L. ve Bilgin, A. (2021). Sağlıkta yapay zekânın kullanımı ve etik sorunlar. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 8(3), 439–445.
11. Pedro, A. R., Rosário, R., Monteiro, I., Cerqueira, M., Roque, S., Assunção, V., Brandão, D., Escoval, A. ve Ferreira, P. L. (2022). Health literacy in higher education students: Findings from a Portuguese study. The European Journal of Public Health, 32(Suppl. 3), ckac130.140.
12. Reis, A. C., Saheb, R., Moyo, T., Smith, C. ve Sperandei, S. (2022). The impact of mental health literacy training programs on the mental health literacy of university students: A systematic review. Prevention Science, 23(4), 648–662.
13. Sørensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z. ve Brand, H. (2012). Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health, 12, 80.
14. Stauch, L., Renninger, D., Rangnow, P., Hartmann, A., Fischer, L., Dadaczynski, K. ve Okan, O. (2025). Digital health literacy of children and adolescents and its association with health outcomes. Journal of Medical Internet Research, 27, e69170.
15. Stoumpos, A. I., Kitsios, F. ve Talias, M. A. (2023). Digital transformation in healthcare: Technology acceptance and its applications. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), 3407.
16. Tsukahara, S., Yamaguchi, S., Igarashi, F., Uruma, R., Ikuina, N., Iwakura, K., Koizumi, K. ve Sato, Y. (2020). Association of eHealth literacy with lifestyle behaviors in university students: Questionnaire-based cross-sectional study. Journal of Medical Internet Research, 22(6), e18155.
17. Tuğut, N., Yılmaz, A. ve Yeşildağ Çelik, B. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının belirlenmesi. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(2), 120–128.
18. Uğraş, S., Sağın, A. E., Karabulut, Ö. ve Özen, G. (2021). The relationship between college athletes’ health literacy and COVID-19 anxiety levels. Physical Education of Students, 25(1), 36–42.
19. World Health Organization. (2021). Global strategy on digital health 2020–2025. Geneva: WHO.
20. Yalman, E. ve Gürsan, K. (2023). Spor bilimleri fakültesinde öğrenim gören öğrencilerin sağlık okuryazarlığı düzeyinin beden algısına etkisi. Eurasian Journal of Sport Sciences and Education, 5(1), 23–37.
21. Yılmaz, E. ve Çimen, M. (2025). Health literacy, healthy lifestyle behaviours and physical activity in sports sciences faculty students: A mediation analysis. Turkish Journal of Sport and Exercise, 27(1), 167–176.