Araştırma Makalesi

Ayancık Çayı Havzası’nda (Sinop) meydana gelen taşkın olaylarının havza morfometrisi açısından değerlendirilmesi

Sayı: 47 30 Eylül 2022
PDF İndir
EN TR

Ayancık Çayı Havzası’nda (Sinop) meydana gelen taşkın olaylarının havza morfometrisi açısından değerlendirilmesi

Öz

Karadeniz kıyı şeridinde yer alan Ayancık Çayı Havzası’nda taşkın olayları sıklıkla görülmektedir. Ayancık Çayı Havzası’ndaki taşkın olaylarını drenaj havzası morfometrisine bağlı olarak değerlendirmeyi amaçlayan bu çalışmada, morfometrik indisler kullanarak havzanın taşkın potansiyeli belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda havzada alanı 0.4-175.3 km2 arasında değişen 24 alt havzaya çizgisel, alan ve rölyef morfometri parametrelerine bağlı 20 farklı morfometrik indis uygulanarak her bir alt havzanın taşkın potansiyeli tespit edilmiş ve açıklanmıştır. Belirlenen bu alt havzaların, olası taşkın oluşturma potansiyelleri iki farklı yöntem ile açıklanmaya çalışılmıştır. Morfometrik analiz ve temel bileşen analizi (TBA) esas alınarak alt havzaların öncelik sıralaması yüksek, orta ve düşük öncelik olarak 3 sınıfta değerlendirilmiştir. Morfometrik analiz sonucuna göre: 11 adet alt havza yüksek, 7 alt havza orta, 6 alt havza da düşük önceliğe sahiptir. Temel bileşen analizine göre ise 6 alt havza yüksek, 11 alt havza orta, 7 alt havza düşük önceliğe sahiptir. Bununla birlikte her iki yöntemin benzer sonuçları değerlendirildiğinde, yüksek önceliğe sahip 6 alt havza, orta önceliğe sahip 5 alt havza, düşük önceliğe sahip 4 alt havzanın olduğu belirlenmiştir. Ayancık Çayı Havzası’ndaki alt havzaların havza morfometrisine bağlı olarak değerlendirilmesi sonucunda, alt havzaların drenaj, geometrik ve topografik özelliklerinin taşkın olasılıklarının anlaşılmasında önemli rol oynadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdelkarim, A., Al-Alola, S. S., Alogayell, H. M., Mohamed, S. A., Alkadi, I. I., & Youssef, I. Y. (2020). Mapping of GIS-flood hazard using the geomorphometric-hazard model: Case study of the al-shamal train pathway in the city of Qurayyat, Kingdom of Saudi Arabia. Geosciences, 10(9), 333. https://doi.org/10.3390/geosciences10090333
  2. Abdelkarim, A., Gaber, A. F. D., Youssef, A. M., & Pradhan, B. (2019). Flood hazard assessment of the urban area of Tabuk City, Kingdom of Saudi Arabia by integrating spatial-based hydrologic and hydrodynamic modeling. Sensors, 19(5), 1024. https://doi.org/10.3390/s19051024
  3. Abdeta, G. C., Tesemma, A. B., Tura, A. L., & Atlabachew, G. H. (2020). Morphometric analysis for prioritizing sub- watersheds and management planning and practices in Gidabo Basin, Southern Rift Valley of Ethiopia. Applied Water Science, 10(7), 1–15. https://doi.org/10.1007/s13201-020-01239-7
  4. Abdul Rahaman, S. A., Ajeez, S. A., Aruchamy, S., & Jegankumar, R. (2015). Prioritization of sub watershed based on morphometric characteristics using fuzzy analytical hierarchy process and geographical information system–A study of Kallar Watershed, Tamil Nadu. Aquatic Procedia, 4, 1322–1330. https://doi.org/10.1016/j.aqpro.2015.02.172
  5. Aher, P. D., Adinarayana, J., & Gorantiwar, S. D. (2014). Quantification of morphometric characterization and prioritization for management planning in semi-arid tropics of India: A remote sensing and GIS approach. Journal of Hydrology, 511, 850–860. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2014.02.028
  6. Alaghmand, S., Abdullah, R. B., Abustan, I., & Vosoogh, B. (2010). GIS-based river flood hazard mapping in urban area (a case study in Kayu Ara River Basin, Malaysia). International Journal of Engineering and Technology, 2(6), 488–500.
  7. Altıparmak, S., & Türkoğlu, N. (2018). Yakacık Çayı Havzasının morfometrik analizi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 58(1), 353–374.
  8. Arango, M. I., Aristizábal, E., & Gómez, F. (2021). Morphometrical analysis of torrential flows-prone catchments in tropical and mountainous terrain of the Colombian Andes by machine learning techniques. Natural Hazards, 105(1), 983–1012. https://doi.org/10.1007/s11069-020-04346-5

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beşeri Coğrafya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2022

Gönderilme Tarihi

6 Haziran 2022

Kabul Tarihi

7 Ağustos 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 47

Kaynak Göster

APA
Esen, F. (2022). Ayancık Çayı Havzası’nda (Sinop) meydana gelen taşkın olaylarının havza morfometrisi açısından değerlendirilmesi. International Journal of Geography and Geography Education, 47, 233-257. https://doi.org/10.32003/igge.1126933
AMA
1.Esen F. Ayancık Çayı Havzası’nda (Sinop) meydana gelen taşkın olaylarının havza morfometrisi açısından değerlendirilmesi. IGGE. 2022;(47):233-257. doi:10.32003/igge.1126933
Chicago
Esen, Fatma. 2022. “Ayancık Çayı Havzası’nda (Sinop) meydana gelen taşkın olaylarının havza morfometrisi açısından değerlendirilmesi”. International Journal of Geography and Geography Education, sy 47: 233-57. https://doi.org/10.32003/igge.1126933.
EndNote
Esen F (01 Eylül 2022) Ayancık Çayı Havzası’nda (Sinop) meydana gelen taşkın olaylarının havza morfometrisi açısından değerlendirilmesi. International Journal of Geography and Geography Education 47 233–257.
IEEE
[1]F. Esen, “Ayancık Çayı Havzası’nda (Sinop) meydana gelen taşkın olaylarının havza morfometrisi açısından değerlendirilmesi”, IGGE, sy 47, ss. 233–257, Eyl. 2022, doi: 10.32003/igge.1126933.
ISNAD
Esen, Fatma. “Ayancık Çayı Havzası’nda (Sinop) meydana gelen taşkın olaylarının havza morfometrisi açısından değerlendirilmesi”. International Journal of Geography and Geography Education. 47 (01 Eylül 2022): 233-257. https://doi.org/10.32003/igge.1126933.
JAMA
1.Esen F. Ayancık Çayı Havzası’nda (Sinop) meydana gelen taşkın olaylarının havza morfometrisi açısından değerlendirilmesi. IGGE. 2022;:233–257.
MLA
Esen, Fatma. “Ayancık Çayı Havzası’nda (Sinop) meydana gelen taşkın olaylarının havza morfometrisi açısından değerlendirilmesi”. International Journal of Geography and Geography Education, sy 47, Eylül 2022, ss. 233-57, doi:10.32003/igge.1126933.
Vancouver
1.Fatma Esen. Ayancık Çayı Havzası’nda (Sinop) meydana gelen taşkın olaylarının havza morfometrisi açısından değerlendirilmesi. IGGE. 01 Eylül 2022;(47):233-57. doi:10.32003/igge.1126933

Cited By

© 2026 International Journal of Geography and Geography Education (IGGE) e-ISSN: 2630-6336 | Creative Commons (CC BY-NC 4.0)