Araştırma Makalesi

JEOMORFOLOJİ TARİHİ 2: GELİŞME DÖNEMİ (1669-1850)

Sayı: 42 25 Temmuz 2020
PDF İndir
EN TR

JEOMORFOLOJİ TARİHİ 2: GELİŞME DÖNEMİ (1669-1850)

Öz

Bu makale, Aydınlanma Çağı'nın başından 19. yüzyılın ortalarına kadar süreçte Jeomorfoloji tarihini tartışmaktadır. Bu bağlamda, aydınlanma çağında Jeomorfoloji biliminde meydana gelen gelişmeler ve değişimler çeşitli zaman dilimlerine bölünerek değerlendirilmiştir. Çalışma periyodu boyunca Jeomorfoloji ‘nin düşünce yapısında çok belirgin ve hatta dramatik olarak düşünülebilecek dönüşümler ve değişiklikler meydana geldi. Dünya'nın nasıl şekillendirildiğine dair ilk düşünceler Mısır, Çin ve Mezopotamya'da ortaya çıktı. Daha sonraki dönemlerde, söz konusu medeniyetlerle etkileşime giren antik Yunan dünyasında bilimsel düşünce doğdu. Orta çağ boyunca Avrupa’da göz ardı edilen bilimsel bakış açısı İslam dünyasında varlığını devam ettirdi. Ancak yer yüzeyinin nasıl şekillendiği meselesi 15. Yy’ dan itibaren Avrupalı düşünürlerin ilgi odağı haline gelmeye başladı. Özellikle Kopernik’ le başlayan süreç, Da Vinci ile devam ederek Dekart’la birlikte önemli aşama kaydetti. Yer bilimleri (Jeoloji ve Jeomorfoloji) ayrı birer bilim dalı olarak kendi prensip ve teorilerine ilk defa 1669’da Nicolaus Steno sayesinde sahip oldu. Dönemin filozofları gerçek gözlemlere dayanarak yerküre ile ilgili bilgiyi sistematikleştirme, genelleştirme ve teorileriler üretme çabasına girdiler. İlk zamanlarda İncil’in etkisinden kurtulamayarak yer yüzeyini Katastrofik olaylar ve süreçlerin şekillendirdiği fikri kabul gördü. Ancak 18 yy. sonlarına doğru James Hutton’la birlikte yeni bakış açısı ortaya çıktı. Katastrofizmin karşıtı bir düşünce akımı olarak Üniformiteryanizm benimsenmeye başladı. İlk başlarda yavaş bir gelişim gösteren Jeomorfoloji ancak 19. Yüzyılın Ortalarına doğru Lyell’in de katkılarıyla önemli aşama kaydetti.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agassiz, L. (1937). Upon Glaciers, Moraines, and Erratic Blocks; being the Address delivered at the opening of the Helvetic Natural History Society, at Neuchatel, on the 24th of July 1837. The Edinburgh New Philosophical Journal, 24, 364-383.
  2. Baker, V.R. (1998). Catastrophism and uniformitarianism: Logical Roots and Current Relevance in Geology. Geological Society Special Publications, 143(1), 171–182.
  3. Baulig, H. (1926). La notion de profil d’équilibre; histoire et critique. Congrès Internat. Géog, 3, 51–63.
  4. Beach, G.L. (1981). Geographical geomorphology: Historical developments, contemporary problems and future prospects. (Master Thesis, USA: Oregon State University).
  5. Biswas, A.K. 1970. History of Hydrology, Amsterdam: North‐Holland Publishing Company.
  6. Buffon, Comte de, (1749). The Natural History of Animals, Vegetables, and Minerals, with the Theory of the Earth in General, Translated in 1776. London: Bell Yard.
  7. Buffon, Comte de, (2018). The Epochs of Nature. (Çev. Zalasiewicz, J, Milon, A-S & Zalasiewicz, M.), Chicago: University Press.
  8. Carney, J.E. (2001). Renaissance and Reformation, 1500-1620: A Biographical Dictionary. Connecticut: Greenwood Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beşeri Coğrafya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

25 Temmuz 2020

Gönderilme Tarihi

28 Ocak 2020

Kabul Tarihi

16 Mart 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 42

Kaynak Göster

APA
Karabulut, M. (2020). JEOMORFOLOJİ TARİHİ 2: GELİŞME DÖNEMİ (1669-1850). International Journal of Geography and Geography Education, 42, 567-588. https://doi.org/10.32003/igge.681084
AMA
1.Karabulut M. JEOMORFOLOJİ TARİHİ 2: GELİŞME DÖNEMİ (1669-1850). IGGE. 2020;(42):567-588. doi:10.32003/igge.681084
Chicago
Karabulut, Murat. 2020. “JEOMORFOLOJİ TARİHİ 2: GELİŞME DÖNEMİ (1669-1850)”. International Journal of Geography and Geography Education, sy 42: 567-88. https://doi.org/10.32003/igge.681084.
EndNote
Karabulut M (01 Temmuz 2020) JEOMORFOLOJİ TARİHİ 2: GELİŞME DÖNEMİ (1669-1850). International Journal of Geography and Geography Education 42 567–588.
IEEE
[1]M. Karabulut, “JEOMORFOLOJİ TARİHİ 2: GELİŞME DÖNEMİ (1669-1850)”, IGGE, sy 42, ss. 567–588, Tem. 2020, doi: 10.32003/igge.681084.
ISNAD
Karabulut, Murat. “JEOMORFOLOJİ TARİHİ 2: GELİŞME DÖNEMİ (1669-1850)”. International Journal of Geography and Geography Education. 42 (01 Temmuz 2020): 567-588. https://doi.org/10.32003/igge.681084.
JAMA
1.Karabulut M. JEOMORFOLOJİ TARİHİ 2: GELİŞME DÖNEMİ (1669-1850). IGGE. 2020;:567–588.
MLA
Karabulut, Murat. “JEOMORFOLOJİ TARİHİ 2: GELİŞME DÖNEMİ (1669-1850)”. International Journal of Geography and Geography Education, sy 42, Temmuz 2020, ss. 567-88, doi:10.32003/igge.681084.
Vancouver
1.Murat Karabulut. JEOMORFOLOJİ TARİHİ 2: GELİŞME DÖNEMİ (1669-1850). IGGE. 01 Temmuz 2020;(42):567-88. doi:10.32003/igge.681084

© 2026 International Journal of Geography and Geography Education (IGGE) e-ISSN: 2630-6336 | Creative Commons (CC BY-NC 4.0)