Sürdürülebilir Tüketim Bağlamında Kadınların Tüketim Alışkanlıklarının Evrimi

Öz

Amaç: Bu araştırma, kadınların geçmişten günümüze değişen tüketim alışkanlıklarını sürdürülebilir tüketim çerçevesinde inceleyerek, bu süreçte meydana gelen dönüşümlerin değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Özellikle yüksek eğitim seviyesine sahip kadın akademisyenlerin tüketim süreçleri ele alınarak, bilinçli ve sürdürülebilir tüketim davranışları ile ürün tercih eğilimlerini vurgulamak hedeflenmektedir. Yöntem: Araştırma nitel veri toplama yöntemlerinden biri olan “derinlemesine mülakat” tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın kısıtını kadın akademisyenler oluşturmaktadır. Üniversitede görev yapan 13 kadın akademisyenin tüketim alışkanlıkları “Fenomenolojik” desen çerçevesinde değerlendirilmiştir. Katılımcılarla gerçekleştirilen birebir görüşmeler içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan katılımcıların bilinçli tüketim konusunda bilgi sahibi olduğu ancak ekonomik koşulların ve ürün erişilebilirliği faktörlerinin sürdürülebilir ürün tercihlerine etkili olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Katılımcıları satın alma davranışlarında ihtiyaç, fiyat ve kalite kriterlerinin yönlendirici etkisi belirlenmiş olup, sürdürülebilir ürünlere olan ulaşım güçlüğü ve yüksek fiyat uygulamalarının bu ürünlerin tercih edilmesinin önündeki en önemli engel olduğu değerlendirilmiştir. Sonuç: Kadınların sahip olduğu yüksek eğitim seviyesi, her ne kadar sürdürülebilirlik bilincini olumlu yönde etkiliyor olsa da, bu bilinç kadınların tüketim davranışlarına yeterince yansımamaktadır. Kadınların sürdürülebilir tüketim farkındalığını artırmaya yönelik eğitim programları ve daha erişilebilir ürün politikalarının geliştirilmesi önerilmektedir. Mal ve hizmet işletmelerinin, sürdürülebilir ürünleri tanıtması, daha ulaşılabilir hale getirmesi ayrıca bu ürünlere uygulanan fiyatların makul olarak planlaması süreç işleyişi açısından önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tüketim
• dönüşüm
• tüketimde dönüşüm
• yönetim
• sürdürülebilirlik

The Evolution of Women's Consumption Habits in the Context of Sustainable Consumption

Abstract

Aim: This study aims to examine the evolution of women’s consumption habits from past to present within the framework of sustainable consumption and to evaluate the transformations that have occurred throughout this process. In particular, the consumption practices of highly educated female academics are analyzed in order to highlight their conscious and sustainable consumption behaviors, as well as their product preference tendencies. Method: This study adopts a qualitative research approach and employs in-depth interviews as the primary data collection method. The research is limited to female academics. The consumption habits of 13 female academics working at a university were explored within the framework of a phenomenological research design. One-on-one interviews were conducted with the participants, and the collected data were analyzed and interpreted using content analysis. Results: The findings indicate that the participants are knowledgeable about conscious consumption; however, economic conditions and product accessibility significantly influence their preferences for sustainable products. It was determined that need, price, and quality are the primary factors guiding participants’ purchasing behaviors, while limited access to sustainable products and their relatively high prices constitute the most significant barriers to their adoption. Conclusion: Although women’s high levels of education positively contribute to sustainability awareness, this awareness does not sufficiently translate into actual consumption behaviors. Accordingly, the development of educational programs aimed at enhancing women’s sustainable consumption awareness, along with the implementation of more accessible product policies, is recommended. From an operational perspective, it is crucial for producers and service providers to actively promote sustainable products, improve their accessibility, and adopt reasonable pricing strategies to encourage their adoption.

Keywords

• Consumption
• transformation
• transformation in consumption
• management
• sustainability

References

1. AĞLARGÖZ, F. (2022). Sürdürülebilir Tüketimde Yeniden Amaçlandırmanın Görsellerle Anlamlandırılması. Alanya Akademik Bakış, 6(2), 2457-2479.
2. AKSÖZ, F., & EROĞLU DURKAL, M. (2021). Çalışma Hayatında Kadınların Karşılaştıkları Sorunlar: Kayseri İlinde Çalışan Kadın Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi(59), 141-176. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.801617
3. AYDEMİR, M. A. (2006). Yetinen Toplumdan Tüketen Topluma: Türkiye’de Modern Tüketim Kültürünün Tarihsel ve Toplumsal Gelişim Seyri. Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi, 16, 201–214.
4. AYDOĞAN, F. (2015). Tüketim Kültürünün Gölgesinde Kentler. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(2), 203-215.
5. BAKER, C., WUEST, J., & STERN, P. N. (1992). Method slurring: The grounded theory/phenomenology example. Journal of Advanced Nursing, 17(11), 1355–1360. Ht tps://doi.org/10.1111/j.1365-2648.1992.tb01859.x
6. BAYRAKDAROĞLU, F., & ÖZBEK, Ç. (2018). Kadınların Tüketim Alışkanlıklarının Kuşaklararası Boyutu. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, 19(42 Kadın Çalışmaları Özel Sayısı), 1-12.
7. BİROL, M. (2014). Tüketim Alışkanlıkları Çerçevesinde Kadınların Giyim Alışverişlerinde Karar Verme Tarzları Üzerine Bir Araştırma. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi(21), 81-95.
8. BİRPINAR, M. E., ATAY, S., & YETİŞ, Ü. (2023). Sürdürülebilir Üretim ve Tüketimde Eko-Etiketlerin Önemi: Türkiye Çevre Etiket Sistemi. Çevre Şehir ve İklim Dergisi, 2(3), 60-81.

9. CRESWELL, J. W. (2003). Research Design: Qualitative, Quantitative and Mixed Methods Approaches. Thousand Oaks, CA: Sage.
10. CRESWELL, J. W. (2012). Educational Research: Planning, Conducting and Evaluating Quantitative and Qualitative Research. Boston, MA: Pearson.
11. ÇABUK, S., & SÜDAŞ, H. D. (2013). Çevreci Bir Bakış Açısıyla Kadın Tüketicilerin Kozmetik Ürün Tüketim Davranışlarının İncelenmesi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 115-131.
12. DEMİRCAN, N. (2020). Yeni Medya ile Annelik Kavramının Tüketim Kültürü Çerçevesinde Dönüşümü: Instagram Anneleri Üzerine İnceleme (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
13. DEMREN, Ç. (2003). Erkeklik, ataerkillik ve iktidar ilişkileri. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Kadın Sorunları Uygulama ve Araştırma Merkezi.
14. ENGİZEK, N., & ŞEKERKAYA, A. (2016). X ve Y Kuşağı Kadınlarının Karar Verme Tarzları Bakımından İncelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(36), 242–271.
15. ERDOĞAN, E. & HÜLÜR, A. B. (2022). Televizyon Dizilerinde Gösterişçi Tüketim Anlatısında Kadın. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 8(56), 1135-1150.
16. FİGUEROA-GARCIA, E. C., GARCIA-MACHADO, J. J., & PÉREZ-BUSTAMANTE YÁBAR, D. C. (2018). Modeling The Social Factors That Determine Sustainable Consumption Behavior in The Community of Madrid. Sustainability, 10(8), 2811. https://doi.org/10.3390/su10082811
17. FEATHERSTONE, M. (2005). Postmodernizm ve Tüketim Kültürü (Çev. M. Küçük). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
18. GODIN, L., & LANGLOIS, J. (2021). Care, Gender, and Change in The Study of Sustainable Consumption: A Critical Review of The Literature. Frontiers in Sustainability, 2, 725753. https://doi.org/10.3389/frsus.2021.725753
19. GÜL, S. (2019). Kadın ve Moda Bağlamında Tüketimde İslami Muhafazakârlık. Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
20. GILG, A., BARR, S., & FORD, N. (2005). Green Consumption or Sustainable Lifestyles? Identifying the Sustainable Consumer. Futures, 37, 481-504.
21. HAYTA, A. (2009). Sürdürülebilir Tüketim Davranışının Kazanılmasında Tüketici Eğitiminin Rolü. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(3), 143-151.
22. KAYIKÇI, P., ARMAĞAN, K., & DAL, N. E. (2019). Sürdürülebilir Pazarlama: Kavramsal Bir Çalışma. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 2(1), 77-93.
23. KORTUNAY, N. (2023). Sürdürülebilir Tüketim Davranışına Yönelik Tutumun Bilişsel, Duyuşsal ve Davranışsal Bileşenleri: Kavramsal Bir Çalışma. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 10(2), 699-716.
24. KOTLER, P., KARTAJAYA, H., & SETIAWAN, I. (2017). Pazarlama 4.0: Gelenekselden Dijitale Geçiş. Optimist Yayın Grubu.
25. KOPANIDIS, F. Z., ROBINSON, L. J., & REID, M. (2017). To stay or to go? Postretirement Housing Choices of Single Baby Boomer Women. Journal of Women & Aging, 29(5), 417–427.
26. KUKRER AYDIN, O. (2015). Televizyon Reklamlarında Dizi Karakteri Kullanımıyla Sunulan Tüketim Kültürü Değerleri: Yalan Dünya Örneği / Values of Consumption Culture Presented by the Use of Characters of TV Series in Advertisements: “Yalan Dünya” Sample. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 9(36), 6273-6282. https://doi.org/10.19168/jyu.26665
27. LEAL FILHO, W., SALVIA, A. L., PAÇO, A., DINIS, M. A. P., VIDAL, D. G., DA CUNHA, D. A., & ... (2022). The Influences of the Covid-19 Pandemic on Sustainable Consumption: An International Study. Environmental Sciences Europe, 34(1), 1-17.
28. MERCAN, N. (2016). X, Y ve Z Kuşağı Kadınların Farklı Tüketim Alışkanlarının Modern Dünyada İnşa Edilmesi. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 2(1), 59-70. https://doi.org/10.21798/kadem.20161197970.
29. MUNRO, P., KAPITAN, S., & WOOLISCROFT, B. (2023). The Sustainable Attitude–Behavior Gap Dynamic When Shopping at The Supermarket: A Systematic Literature Review and Framework for Future Research. Journal of Cleaner Production, 426, 138740. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.138740
30. NYBERG, A., & STO, E. (2000). Is the Future Yours? Youth, Sustainable Consumption Patterns and Life Styles. unesdoc.unesco.org/images/0012/001242/124238e.pdf
31. ÖNİZ, C. (2023). Kişilik ve Yaşam Tarzının Sürdürülebilir Tüketime Etkisinde Güdülerin Rolü (Doktora tezi). Hitit Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çorum.
32. SAYAN, N., & TAŞKIN, T. (2024). Yenilenmiş Ürünlerin Yükselişi: Sürdürülebilir Ekonomiye Yönelik Üretim ve Tüketim Üzerine Çözüm Arayışları. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(1), 340-371.
33. SHETH, J. N., & PARVATIYAR, A. (2021). Sustainable Marketing: Market-Driving, not Market-driven. Journal of Macromarketing, 41(1), 150-165.
34. TEKİN, H. H., & TEKİN, H. (2006). Nitel Araştırma Yönteminin Bir Veri Toplama Tekniği Olarak Derinlemesine Görüşme. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 3(13), 101-116.
35. TEKİNDAL, M., & UĞUZ ARSU, Ş. (2020). Nitel araştırma yöntemi olarak fenomenolojik yaklaşımın kapsamı ve sürecine yönelik bir derleme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 20(1), 153–172.
36. TEKSÖZ, G. (2016). Geçmişinden Ders Almak: Sürdürülebilir Kalkınma İçin Eğitim. Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, 31(2), 73–97.
37. TOPAY, G., & ERDEM, R. (2019). Türkiye’de tüketim kültürünün gelişimine dair kavramsal bir inceleme. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35), 162–183.
38. UKENNA, S. I., & NKAMNEBE, A. D. (2017). Sustainable Consumption Behavior in Sub‐Saharan Africa: A Conceptual Framework. Thunderbird International Business Review, 59(1), 33-50.
39. WANG, P., LIU, Q., & QI, Y. (2014). Factors İnfluencing Sustainable Consumption Behaviors: A Survey of The Rural Residents in China. Journal of Cleaner Production, 63, 152–165. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2013.05.007
40. WILSON, A. (2015). A Guide to Phenomenological Research. Nursing Standard, 29(34), 38–43. https://doi.org/10.7748/ns.29.34.38.e8821
41. WOJNAROWSKA, M., SOŁTYSIK, M., & PRUSAK, A. (2021). Impact of Eco-Labelling on the Implementation of Sustainable Production and Consumption. Environmental Impact Assessment Review, 86, 106505.
42. VERMEIR, I., & VERBEKE, W. (2008). Sustainable Food Consumption among Young Adults in Belgium: Theory of Planned Behaviour and The Role Of Confidence and Values. Ecological Economics, 64(3), 542–553. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2007.03.007
43. YÜKSELEN, C. (2020). Pazarlamanın Yeni Paradigması Sürdürülebilirlik (1. Basım ed.). Ankara: Detay Yayıncılık.