Стиль Работы Махмуда Ибн Сулаймана Ал-Кафави: Сравнительное Изучение Списков Его Сочинения И Биографий

Hanefi tabakatı alanında eser yazan otuzdan fazla müellif arasında Mahmûd b. Süleymân el-Kefevî’nin (v. 989/1581, Sinop) özel bir yeri vardır. Zira el-Kefevî, Ketâibü a‘lâmi’l-ahyâr adlı eserinde, daha önceki tabakat yazarlarından farklı olarak ilk kez, Hanefi mezhebinin tarihsel gelişimini gösteren alim zincirlerine (‘an‘ane, silsile, isnad) yer vermektedir. Bu açıdan önemli bir çalışma olan eser henüz neşredilmiş değildir. Eserin derlenmesi ve yazılması esnasındaki el-Kefevî’nin metodu hakkındaki eski görüşleri yeniden gözden geçirmeyi amaçlayan bu çalışmada daha önce kullanılmamış yeni kaynaklardan istifade edilmiştir. Ketâib’in Türkiye, ABD, Avrupa ve Orta Asya’daki kütüphanelerde muhafaza edilen 50 yazma nüshası çok önemli olup bu nüshalar sayesinde el-Kefevî’nin biyografisine dair üç yeni kaynağa ulaşılabilmektedir. Bu elde edilen veriler ile el-Kefevî’nin Ketâib’ini şu iki aşamada derlediği tespitini yapabiliriz: 1. Kitabın hazırlanması (el-Kefevî tarafından 983-985/1575-1577 yılları arasında tamamlanmıştır.) 2. Kitabın yazımı (öğrencisi Muslihuddîn Mustafa b. el-Hasan el-‘Arifi es-Sinopî tarafından 985-987/1577-1579 yılları arasında yapılmıştır.) Eserin içeriğinden yazarın sufizme meyilli olduğu anlaşılmakla birlikte sonuç olarak yazar bir sufiden ziyade fakih olarak nitelendirilebilir. Zira Hanefi fıkhına dair eserde yer alan bilgilerin doğruluğunda bir şüphe bulunmamaktadır.

Among the compilers of more than 30 works in the genre of historical and biographical literature “Tabaqat al-Hanafiya”, Mahmud ibn Sulayman al-Kafawi (died in 989/1581 in Sinop) holds a special place. He was the first to use productive approach, collecting and organizing the chains of transmitters of Hanafite traditions (‘an‘ana, silsila, isnad) to show the historical evolution of the Hanafite madhhab. This valuable source, “Kata’ib A‘lam al-Akhyar”, has not been published. We decided to revise the old views concerning the activity of al-Kafawi on the compiling and editing his work. The following new sources were detected and processed: 50 copies of the work by al-Kafawi, preserved in Turkey, USA, Europe, and Central Asia. These copies of “Kata’ib” were important for our discovery of the three sources for al-Kafawi’s biography. Their data made it possible to establish that the work by al-Kafavi on the compiling of “Kata’ib A‘lam al-Akhyar” consisted of two phases: 1) preparation of the book (jam‘, ta’lif) was done by al-Kafawi in 983–985/1575-1577; and 2) editing (tahrir) was made by his pupil Muslih al-Din Mustafa ibn al-Hasan al-‘Arifi al-Sinubi (d. in 1018/1609–10) in 985–987/1577-1579. From the editor’s work we can see his tendency towards Sufism. This has allowed us to conclude that al-Kafawi was a Faqih, rather than a Sufi, and the accuracy of the submitted information on the part of the Hanafite Fiqh is not in doubt.

Среди составителей более 30 произведений в жанре историко-биографической литературы «Табакат ал-Ханафия» особое место занимает Махмуд ибн Сулейман ал-Кафави (умер в 989/1581 г. в Синопе). Он первым применил продуктивный подход, собрав и организовав цепочки передатчиков ханафитских традиций (‘ана’ана, силсила, иснад), чтобы показать историческую эволюцию ханафитского мазхаба. Этот ценный источник «Катаиб алам аль-ахьяр» не был опубликован. Мы решили пересмотреть старые взгляды относительно деятельности аль-Кафави по составлению и редактированию его труда. Выявлены и обработаны следующие новые источники: 50 экземпляров произведения аль-Кафави, хранящихся в Турции, США, Европе и Средней Азии. Эти копии «Катаиб» были важны для нашего открытия трех источников биографии аль-Кафави. Их данные позволили установить, что работа ал-Кафави по составлению «Ката’иб а’лам ал-ахьяр» состояла из двух этапов: 1) подготовка книги (джам’, та’лиф) велась аль-Кафави в 983–985/1575–1577 гг.; и 2) редактирование (тахрир) производил его ученик Муслих ад-Дин Мустафа ибн ал-Хасан ал-Арифи ас-Синуби (ум. в 1018/1609–10) в 985–987/1577–1579 гг. Из работы редактора мы можем видеть его склонность к суфизму. Это позволило сделать вывод, что аль-Кафави был факихом, а не суфием, и достоверность представленных сведений со стороны ханафитского фикха не вызывает сомнений.