İslam Hukuk Metodolojisinde Mutlak Ve Mukayyet

No doubt, the issue of the absolute (mutlaq) and the qualified (muqayyad) words is an important matter on controversial issues of the Source Methodology of Is lamic Jurisprudence. The legal theorists who firstly disputed about the definition of the absolute and the qualified words and the character of them, they discussed, in this con text, these terms are included in which words, general or particular; the guidance of them is certainty or presumption so if these terms can be restricted by “qıyas” and “ahad” hadith or cannot be; the qualifies which enhance the meaning of the absolute word is accepted as a declaration or “naskh”, in which conditions the absolute word is attributed to the qualified word. The aim of this study is to examine the character, the guidance, and the command of the absolute and the qualified words; the connection between the absolute word and the general word, the attribution of the absolute word to the qualified word and the connection of this attribution between the issue of declaration and “naskh”.

İslam Hukuk Metodolojisinin tartışmalı konuları arasında kuşkusuz mutlak ve mukayyet lafızlar önemli bir yere sahiptir. Başta mutlak ve mukayyedin tanımı ve mahiyeti üzerinde fikir ayrılığına düşen usülcüler, bu çerçevede bu terimlerin hâs veya âm lafızlar dan hangisinin kapsamına girdiğini, bu lafızların delaletinin kat’iyet mi zan mı ifade ettiğini, dolayısıyla kıyas ve ahad haber ile kayıt altına alınıp alınamayacağını, mutlak lafza ziyade getiren kayıtların beyan mı, nesh mi ifade edeceğini, mutlakın mukayyede hangi durumlarda hamledilebileceğini de tartışma konusu yapmışlardır. Bu makalede mutlak ve mukayyed lafızların mahiyeti, delâleti ve hükmü, mutlak ile âm lafız arasındaki ilişki, mutlakın mukayyede hamli ve bu hamletme işleminin nesh ve beyân konusuyla irtibatı hususları üzerinde durulmaktadır.