Research Article

Bebeklik Dönemi Aşı Uygulamalarının Velayet Hakkı Kapsamında Değerlendirilmesi

Volume: 80 Number: 4 December 31, 2022
  • Seda İrem Çakırca *
EN TR

Bebeklik Dönemi Aşı Uygulamalarının Velayet Hakkı Kapsamında Değerlendirilmesi

Abstract

Aşı reddi, Dünya Sağlık Örgütü tarafından kişilerin kendilerine sunulan aşı hizmetlerinin varlığına rağmen aşı yaptırmayı tamamen reddetmesi olarak tanımlanmıştır. Aşı reddi, dünya üzerindeki ülkelerin %90’ından fazlasında rapor edilmiştir. Özellikle bebeklerde aşı ile önüne geçilebilecek hastalıkların meydana çıkmasını ve bu hastalıklar sebebiyle gerçekleşen ölümleri engellemesi için elzem olan bebeklik dönemi aşı uygulamalarının reddedilmesi Türkiye’de de gittikçe artmaktadır. Covid 19 salgını sonrasında daha da alevlenen aşıların zorunlu hale getirilmesi tartışması, bebeklik dönemi aşı uygulamalarının tekrar mercek altına alınması zaruretini doğurmuştur. Anayasa Mahkemesi, bebeklik dönemi aşı uygulamalarına ilişkin 2015 yılında verdiği Halime Sare Aysal kararında hak ihlali tespit ederek, bebeklik dönemi aşı uygulamalarına yasal temsilciler tarafından rıza verilmemesini hukuka uygun bulmuştur. Anayasa Mahkemesi’nin aksine tıbbi müdahaleyi hukuka uygun hale getirecek rızanın verilip verilmemesi hususu, velayet hakkının kapsamı, sınırlandırılması ve “çocuğun üstün yararı” çerçevesinde değerlendirilmeye alındığı vakit; zorunlu aşı tartışmaları tipik bir anayasa hukuku tartışması olmaktan çıkacaktır. Kapsamlı bir analiz yapmak için bu çalışmada öncelikle karşılaştırmalı hukukta bebeklik dönemi aşı uygulamalarının ne şekilde düzenlendiği ele alınacak, ikinci bölümde ise Türkiye’deki bebeklik dönemi aşı uygulamalarına ilişkin mevzuat ve ulusal ve ulus-üstü yargının tutumu incelenecektir. Son bölümde ise bebeğin yasal temsilcisinin tıbbi müdahaleye rıza vermekten imtina etmesi velayet hakkı, söz konusu hakkın çocuğun üstün yararı temelinde sınırlandırılması veya kaldırılması bağlamında değerlendirilecektir.

Keywords

References

  1. Archard David, Brierley Joe ve Cave Emma, 'Compulsory Childhood Vaccination: Human Rights, Solidarity, And Best Interests' (2021) Medical Law Review Vol. 00 No. 0 1-12. google scholar Aslan Öncü Gülay, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde Özel Yaşamın Korunması Hakkı (İstanbul, 2011). google scholar
  2. Attwell K ve Navin MC, 'Childhood Vaccination Mandates: Scope, Sanctions, Severity, Selectivity, and Salience' (2019) The Milkbark Quarterly Vol 97 No: 4 978-1014. google scholar
  3. Baktır Çetiner Selma, Velayet Hukuku (Yetkin Yayınları Ankara 2000). google scholar
  4. Başak Makaracı Aslı, Öktem Çevik Seda, 'Bebeklik Dönemi Zorunlu Aşı Uygulamaları' (2021) Türk Medeni Kanunu Hükümlerinin Çocuk Hakları İle Uyumlaştırılması. Haz. Aslı Makaracı Başak, Seda Öktem Çevik, Gülen Sinem Tek Seçkin Yayıncılık 363-380. google scholar
  5. Camilleri F, 'Compulsory Vaccinations for Children: Balancing the Competing Human Rights at Stake' (2019) Netherlands Quarterly of Human Rights Vol. 37 (3) 245-267. google scholar
  6. Doshi Peter, Akabayashi Akira, 'Japanese Childhood Vaccination Policy' (2010) 19 Cambridge Q Healthcare Ethics 283-289. google scholar
  7. Dural Mustafa, Öğüz Tufan ve Gümüş Mustafa Alper, Türk Özel Hukuku C. III Aile Hukuku (Filiz Kitabevi 2019). google scholar
  8. Elçin Grassinger Gülçin, 'Çocuğun Menfaati Gereği Görüşünün Alınmaması Gereken Durumlar', (2010) Prof. Dr. Rona Serozan’a Armağan I 823-846. google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Law in Context

Journal Section

Research Article

Authors

Seda İrem Çakırca * This is me
0000-0002-1327-1833
Türkiye

Publication Date

December 31, 2022

Submission Date

July 14, 2022

Acceptance Date

December 27, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 80 Number: 4

APA
Çakırca, S. İ. (2022). Bebeklik Dönemi Aşı Uygulamalarının Velayet Hakkı Kapsamında Değerlendirilmesi. İstanbul Hukuk Mecmuası, 80(4), 1105-1138. https://izlik.org/JA76DT28US
AMA
1.Çakırca Sİ. Bebeklik Dönemi Aşı Uygulamalarının Velayet Hakkı Kapsamında Değerlendirilmesi. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2022;80(4):1105-1138. https://izlik.org/JA76DT28US
Chicago
Çakırca, Seda İrem. 2022. “Bebeklik Dönemi Aşı Uygulamalarının Velayet Hakkı Kapsamında Değerlendirilmesi”. İstanbul Hukuk Mecmuası 80 (4): 1105-38. https://izlik.org/JA76DT28US.
EndNote
Çakırca Sİ (December 1, 2022) Bebeklik Dönemi Aşı Uygulamalarının Velayet Hakkı Kapsamında Değerlendirilmesi. İstanbul Hukuk Mecmuası 80 4 1105–1138.
IEEE
[1]S. İ. Çakırca, “Bebeklik Dönemi Aşı Uygulamalarının Velayet Hakkı Kapsamında Değerlendirilmesi”, İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 80, no. 4, pp. 1105–1138, Dec. 2022, [Online]. Available: https://izlik.org/JA76DT28US
ISNAD
Çakırca, Seda İrem. “Bebeklik Dönemi Aşı Uygulamalarının Velayet Hakkı Kapsamında Değerlendirilmesi”. İstanbul Hukuk Mecmuası 80/4 (December 1, 2022): 1105-1138. https://izlik.org/JA76DT28US.
JAMA
1.Çakırca Sİ. Bebeklik Dönemi Aşı Uygulamalarının Velayet Hakkı Kapsamında Değerlendirilmesi. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2022;80:1105–1138.
MLA
Çakırca, Seda İrem. “Bebeklik Dönemi Aşı Uygulamalarının Velayet Hakkı Kapsamında Değerlendirilmesi”. İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 80, no. 4, Dec. 2022, pp. 1105-38, https://izlik.org/JA76DT28US.
Vancouver
1.Seda İrem Çakırca. Bebeklik Dönemi Aşı Uygulamalarının Velayet Hakkı Kapsamında Değerlendirilmesi. İstanbul Hukuk Mecmuası [Internet]. 2022 Dec. 1;80(4):1105-38. Available from: https://izlik.org/JA76DT28US