Research Article

Ceza Muhakemesinde Hükmün Yokluğu Sorunu

Volume: 81 Number: 4 February 23, 2024
EN TR

Ceza Muhakemesinde Hükmün Yokluğu Sorunu

Abstract

Bu çalışmada ceza muhakemesinde fonksiyonel olarak yargılama yapma yetkisine sahip mahkemeler tarafından tesis edilen hükmün hukuken yokluğunun kabul edilebilmesinin mümkün olup olmadığı tartışma konusu yapılmaktadır. Ceza muhakemesinde yargılama makamı tarafından gerçekleştirilen bir ceza muhakemesi işlemi olarak hüküm; maddi, iradi ve şekli unsurların oluşmasıyla hukuk dünyasında tezahür eder. Ceza mahkemesinin tesis ettiği ve bünyesinde bu unsurları barındıran hükmün, taşıdığı hukuka aykırılığın niteliği dolayısıyla yok şeklinde nitelendirilmesinin ve hukuken hiçbir sonuç doğurma yeteneğinin bulunmadığının kabul edilebilir olup olmadığı ise muhakeme işlemleri teorisi açısından açıklanması önem arz eden bir konudur. Mahkemenin tesis ettiği hükmün bünyesinde barındırdığı hukuka aykırılığa dair bir vasıflandırma yapmak suretiyle, salt hukuka aykırı olmasının dışında ayrıca yokluğunun da kabul edilebilir olup olmadığı; yokluktan bahsedilebilmesinin mümkün olduğunun kabulü durumunda ise bu nitelendirmenin hangi kriterlere göre yapılacağı ve bu belirlemeyi yapmaya yetkili kişi veya mercilerin kimler olduğu sorularının kanun yolu denetiminin benimsendiği ceza muhakemesi sistemine uygun bir biçimde cevaplandırılması gerekir. Bu çalışmada, ceza muhakemesi hukuku esasları çerçevesinde hükmün hukuken yokluğu müessesesine dair ileri sürülen lehe ve aleyhe görüşler, konunun taşıdığı pratik önem vurgulanarak ortaya koyulacak ve bu konu ceza muhakemesi hukukuna hakim olan muhakeme işlemleri teorisi çerçevesinde ele alınacaktır. Bu kapsamda çalışmada, Alman Federal Mahkemesi’nin ve eyalet mahkemelerinin hükmün yokluğuna dair verdikleri kararlar ekseninde geliştirdikleri uygulama hakkında açıklamalarda bulunulacaktır. Nihayet çalışmada, Türk ceza muhakemesi hukukunda hükmün hukuken yokluğu tespitinde bulunulan yargı kararlarına dair değerlendirmeler yapılacak, söz konusu uyuşmazlıklar bağlamında tesis edilen hükümlerin Ceza Muhakemesi Kanunu’nda öngörülen kanun yolu sistemi işletilmeksizin yokluk müeyyidesine tabi tutulmasına yönelik olarak benimsenen uygulamanın isabetli olup olmadığı tartışılacaktır.

Keywords

References

  1. Beulke W ve Swoboda S, Strafprozessrecht (15. Auflage, C.F. Müller 2020). google scholar
  2. Birtek F, ‘Ceza Muhakemesinde Kısmi Kesinleşme’, (2020) 26 (2) MÜHF-HAD 571-607. google scholar
  3. Centel N ve Zafer H, Ceza Muhakemesi Hukuku (19. Bası, Beta 2020). google scholar
  4. Cumhur Ş ve Göktürk N, Ceza Muhakemesi Hukuku (13. Bası, Seçkin 2022). google scholar
  5. Erem F, ‘Ceza Usulünde Kesin Hüküm’, (1963) 20 (1) AÜHFD 37-52. google scholar
  6. Gericke J, Karlsruher Kommentar zur Strafprozessordnung mit GVG, EGGVG und EMRK (§ 338) (8. Auflage, C.H. Beck 2019). google scholar
  7. Gollwitzer W, ‘Die Bindungswirkung des Verweisungsbeschlusses nach § 270 StPO’ (2002) Festschrift für Peter RieB zum 70. Geburtstag 135-152. google scholar
  8. Gökcen A, Balcı M, Alşahin M E ve Çakır K, Ceza Muhakemesi Hukuku (4. Baskı, Adalet 2020). google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Environmental and Resources Law (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

February 23, 2024

Submission Date

July 2, 2023

Acceptance Date

February 2, 2024

Published in Issue

Year 2023 Volume: 81 Number: 4

APA
Ölmez, G. (2024). Ceza Muhakemesinde Hükmün Yokluğu Sorunu. İstanbul Hukuk Mecmuası, 81(4), 996-1043. https://doi.org/10.26650/mecmua.2023.81.4.0005
AMA
1.Ölmez G. Ceza Muhakemesinde Hükmün Yokluğu Sorunu. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2024;81(4):996-1043. doi:10.26650/mecmua.2023.81.4.0005
Chicago
Ölmez, Gökhan. 2024. “Ceza Muhakemesinde Hükmün Yokluğu Sorunu”. İstanbul Hukuk Mecmuası 81 (4): 996-1043. https://doi.org/10.26650/mecmua.2023.81.4.0005.
EndNote
Ölmez G (February 1, 2024) Ceza Muhakemesinde Hükmün Yokluğu Sorunu. İstanbul Hukuk Mecmuası 81 4 996–1043.
IEEE
[1]G. Ölmez, “Ceza Muhakemesinde Hükmün Yokluğu Sorunu”, İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 81, no. 4, pp. 996–1043, Feb. 2024, doi: 10.26650/mecmua.2023.81.4.0005.
ISNAD
Ölmez, Gökhan. “Ceza Muhakemesinde Hükmün Yokluğu Sorunu”. İstanbul Hukuk Mecmuası 81/4 (February 1, 2024): 996-1043. https://doi.org/10.26650/mecmua.2023.81.4.0005.
JAMA
1.Ölmez G. Ceza Muhakemesinde Hükmün Yokluğu Sorunu. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2024;81:996–1043.
MLA
Ölmez, Gökhan. “Ceza Muhakemesinde Hükmün Yokluğu Sorunu”. İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 81, no. 4, Feb. 2024, pp. 996-1043, doi:10.26650/mecmua.2023.81.4.0005.
Vancouver
1.Gökhan Ölmez. Ceza Muhakemesinde Hükmün Yokluğu Sorunu. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2024 Feb. 1;81(4):996-1043. doi:10.26650/mecmua.2023.81.4.0005