EN
TR
Geç Orta Çağ ve Erken Modern Dönem Avrupa Cadılık Davalarında Norm Dışılık Metaforu
Abstract
Avrupa tarihine “Cadı Avı Çağı” olarak geçen dönem sebepleri, sonuçları, farklı coğrafi bağlamlarda gösterdiği özgüllükler gibi pek çok veçhesiyle tarih araştırmalarına konu olmuştur. Ancak büyük oranda yargısal bir süreç olan cadı avının hukuki yönüyle analizi görece geri planda kalmıştır. Avın yoğun seyrettiği bölgelerde 13. yüzyılda geçerlilik kazanan sorgulamaya dayalı usul hukukunun rolü ve detayları kimi çalışmalarda yer bulsa da bu davalarda çeşitli örtük varsayım ve önyargıların işleyişi incelenmeye muhtaçtır. Özellikle avın kurbanları arasında ağırlık kazanan profilin marjinal özellikleri mahkûmiyet kararına gerekçe oluşturan bir tür norm dışılık metaforunun varlığına dair kuşku uyandırmaktadır. Bu çalışma, söz konusu şüpheyi doğrulamanın mümkün olup olmadığını araştırmayı amaçlamıştır. Yargı kararlarında rol oynayan metaforların rolünü açığa çıkaran feminist yöntemden faydalanan makale, söz konusu metaforun kimi özellikleriyle kendine has ceza yargılamaları teşkil eden cadılık davalarında işleyip işlemediğini, işlemişse nasıl işlediğini ve ne tür bileşenlerden oluştuğunu aydınlatmayı hedef edinmiştir. Araştırmada söz konusu problemlere cevaben özellikle yönetici sınıfların tehlikeli bulduğu bekâr, yaşlı ve yoksul kadınların yine bu sınıflar tarafından formüle edilen modern cadılık anlayışı çerçevesinde şeytan işbirlikçisi olarak hedef gösterildikleri ve bunun sonucunda norm dışılıklarının suç isnadına gerekçe olarak kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla dolaşıma sokulan norm dışılık metaforunun işleyişi sonucunda metaforun bileşenlerini taşıyan bekâr, yaşlı ve yoksul kadınların suçlamanın muhatabı hâline getirildiğine dikkat çekilmiştir. Cadılık davalarında işkence uygulamasına izin veren ve mahkemeye hem ispat hem de karar verme yükümlülüğü yükleyen yeni yargılama usulünün de etkisiyle bu metaforun sadece isnadı değil aynı zamanda mahkûmiyeti de beraberinde getirecek şekilde işlediğine ve binlerce norm dışı kadının suç isnadı aşamasında infazını da kesinleştirdiğine işaret edilmiştir.
Keywords
References
- Akın H, ‘Cadının Cinsiyeti Kadındır’ (2002) 13 Kebikeç 157-166. google scholar
- Akın H, Ortaçağ Avrupası’nda Cadılar ve Cadı Avı (2. Bası, Phoenix Yayınevi 2011). google scholar
- Allemang E, ‘Cadı Mahkemelerinde Yargılanan Ebe-Cadılar: Tarihi Bir Gerçek mi Yoksa Mit mi?’, iç Ceren Sungur (ed), Şamanizm, Cadılık ve Şifa Cilt IV (Gökçen İleri (çev), 1. Bası, Pinhan Aralık 2022). google scholar
- Berger LL ve Stanchi KM ‘Gender Justice: The Role of Stories and Images’ iç Michael Hanne ve Robert Weisberg (edr), Narrative and Metaphor in the Law (1. Bası, Cambridge University Press 2013). google scholar
- Berktay F, Düşünme Etiği (1. Bası, Metis Yayınları 2021). google scholar
- Federici S, Caliban ve Cadı: Kadınlar, Beden ve İlksel Birikim (Öznur Karakaş (çev), 1. Bası, Otonom Yayıncılık 2012). google scholar
- Foucault M, Kabahat İşlemek-Doğruyu Söylemek: İtirafın Adalet Kurumundaki İşlevi (Ayşe Deniz Temiz (çev), 1. Bası, Ketebe 2022). google scholar
- Gaskill H, Cadılık (Sinem Gül (çev), 1. Bası, Dost Kitabevi Yayınları 2016). google scholar
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Public Law (Other)
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
May 6, 2025
Submission Date
March 2, 2023
Acceptance Date
February 24, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 83 Number: 1
APA
Yıldız, E. Ç. (2025). Geç Orta Çağ ve Erken Modern Dönem Avrupa Cadılık Davalarında Norm Dışılık Metaforu. İstanbul Hukuk Mecmuası, 83(1), 337-368. https://doi.org/10.26650/mecmua.2025.83.1.0003
AMA
1.Yıldız EÇ. Geç Orta Çağ ve Erken Modern Dönem Avrupa Cadılık Davalarında Norm Dışılık Metaforu. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2025;83(1):337-368. doi:10.26650/mecmua.2025.83.1.0003
Chicago
Yıldız, Elif Çağla. 2025. “Geç Orta Çağ Ve Erken Modern Dönem Avrupa Cadılık Davalarında Norm Dışılık Metaforu”. İstanbul Hukuk Mecmuası 83 (1): 337-68. https://doi.org/10.26650/mecmua.2025.83.1.0003.
EndNote
Yıldız EÇ (May 1, 2025) Geç Orta Çağ ve Erken Modern Dönem Avrupa Cadılık Davalarında Norm Dışılık Metaforu. İstanbul Hukuk Mecmuası 83 1 337–368.
IEEE
[1]E. Ç. Yıldız, “Geç Orta Çağ ve Erken Modern Dönem Avrupa Cadılık Davalarında Norm Dışılık Metaforu”, İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 83, no. 1, pp. 337–368, May 2025, doi: 10.26650/mecmua.2025.83.1.0003.
ISNAD
Yıldız, Elif Çağla. “Geç Orta Çağ Ve Erken Modern Dönem Avrupa Cadılık Davalarında Norm Dışılık Metaforu”. İstanbul Hukuk Mecmuası 83/1 (May 1, 2025): 337-368. https://doi.org/10.26650/mecmua.2025.83.1.0003.
JAMA
1.Yıldız EÇ. Geç Orta Çağ ve Erken Modern Dönem Avrupa Cadılık Davalarında Norm Dışılık Metaforu. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2025;83:337–368.
MLA
Yıldız, Elif Çağla. “Geç Orta Çağ Ve Erken Modern Dönem Avrupa Cadılık Davalarında Norm Dışılık Metaforu”. İstanbul Hukuk Mecmuası, vol. 83, no. 1, May 2025, pp. 337-68, doi:10.26650/mecmua.2025.83.1.0003.
Vancouver
1.Elif Çağla Yıldız. Geç Orta Çağ ve Erken Modern Dönem Avrupa Cadılık Davalarında Norm Dışılık Metaforu. İstanbul Hukuk Mecmuası. 2025 May 1;83(1):337-68. doi:10.26650/mecmua.2025.83.1.0003