2024/2853 sayılı Ürün Sorumluluğu Direktifinin Getirdiği Yenilikler Karşısında Türk Hukukundaki Güncel Durum

Year 2025, Volume: 83 Issue: 3, 866 - 891, 24.10.2025

Alican Çalışkan Kaan Can Yıldırım

https://doi.org/10.26650/mecmua.2025.83.3.001

https://izlik.org/JA43UN67DM

Abstract

Bu çalışma, Avrupa Birliği’nin 2024/2853 sayılı yeni Ürün Sorumluluğu Direktifi ile getirdiği önemli değişiklikleri incelemekte ve bu değişiklikler ışığında Türk hukukundaki ürün sorumluluğu rejiminin güncel durumunu değerlendirmektedir. Neredeyse kırk yıldır yürürlükte olan 85/374 sayılı Direktif’in teknolojik gelişmeler ve dijitalleşme karşısında yetersiz kalması, yeni bir düzenleme ihtiyacını doğurmuştur. Yeni Direktif ile yazılım ve yapay zekâ ürünleri açıkça “ürün” tanımı içine alınmış, zarar gören lehine ispat yükünü hafifleten karineler getirilmiş, üretici dışındaki iktisadi işletmeciler de sorumluluk kapsamına dâhil edilmiş ve ürünün yalnızca piyasaya sürüldüğü an değil, belirli durumlarda kullanım süreci boyunca güvenlik kriterleri değerlendirmeye alınmıştır. Bu şekilde zarar görenlerin daha geniş bir korumaya daha kolay bir yoldan ulaşabilmesi amaçlanmıştır. Türk hukukunda ise 2020 tarihli 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile üreticinin kusursuz sorumluluğu ilk kez açıkça düzenlenmiş olsa da, kanunun ürün tanımı, hata kavramı ve ispat yükü bakımından, güncel yaklaşım ve sorunları yansıtan 2024/2853 sayılı Direktif ile büyük ölçüde örtüşmediği görülmektedir. Kanunda yazılımlar doğrudan kapsama alınmamış, zarar gören lehine karineler tanınmamış ve hata kavramı, ürün güvenliği odaklı dar bir çerçevede ele alınmıştır. Çalışmada, 7223 sayılı Kanun kapsamında sorumluluğun kuruluşu ve kapsamına ilişkin bazı meselelerin ürün sorumluluğunun doğası ve amacı etrafında nasıl ele alınması gerektiği incelenmektedir. Bu çerçevede özellikle ürün güvenliği ve ürün sorumluluğu ekseninde uygunsuzluk kavramı, güvenlik incelemesinin yürütüleceği zaman dilimi ve bu sırada dikkate alınacak kriterler, teknik düzenlemelere uygunlukla ilişkili sorumluluktan kurtuluş sebebi ve gelişim riski savunmasının bulunmamasıyla zamanaşımı sürelerinin ortaya çıkarabileceği sorunlar ele alınmaktadır. Bu çerçevede AB ile uyumun sağlanabilmesinin yanında Türk ürün sorumluluğu rejiminin çağın gereklerine uygun şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Keywords

Ürün sorumluluğu , Ürün sorumluluğu direktif , 2024/2853 sayılı direktif , 85/374 , 7223 , ÜGTDK , Yazılım , Yapay zekâ , Kusursuz sorumluluk , İspat yükü , Hata , Uygunsuzluk , Karine

An Assessment of the Current State of Turkish Law in Light of the Reforms Introduced by Directive 2024/2853 on Product Liability

https://izlik.org/JA43UN67DM

Abstract

This study examines the significant reforms introduced by the European Union’s New Product Liability Directive (2024/2853) and evaluates the current status of Turkish product liability law in light of these changes. The former Directive 85/374, in force for nearly 40 years, had become outdated due to rapid technological advancements and digitalization. The new Directive responds to these developments by explicitly including software and artificial intelligence within the definition of “product,” introducing presumptions that ease the burden of proof for injured parties, expanding liability to cover not only manufacturers but also broader economic operators, and redefining the moment of liability to include, under certain circumstances, the lifecycle of the product—not just its release date. In this way, it is intended to make it easier for those injured to access broader protection in a more convenient way. In Turkish law, although Law No. 7223 on Product Safety and Technical Regulations, enacted in 2020, officially introduced strict liability for producers, it diverges significantly from the new Directive in key areas. The definition of product excludes intangible digital products like software, no presumptions are provided in favor of injured parties, and the concept of “nonconformity” is framed narrowly around technical regulatory compliance rather than user safety expectations. The article concludes that Turkey’s product liability regime, although relatively recent, is already outdated in the face of modern challenges and EU standards. For meaningful alignment and effective user protection in the digital age, the Turkish framework must be revised to better reflect the core objectives and modern scope of the new EU Directive.

Keywords

Product liability , Product Liability Directive , Directive 2024/2853 , 85/374 , 7223 , ÜGTDK , Software , Artificial intelligence , Strict liability , Burden of proof , Defect , Nonconformity , Presumption

References

• Akçura Karaman T, Üreticinin Ayıplı Ürününün Sebep Olduğu Zararlar Nedeniyle Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu (Vedat Kitapçılık 2008). google scholar
• ——, ‘7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’nun 6. Maddesi Ile Düzenlenen Ürün Sorumluluğuna “Uygunsuzluk” ve “Zarar” Unsurları Açısından Eleştirel Bir Bakış’ (2023) 18 Terazi Hukuk Dergisi 78. google scholar
• Akın Ü and Kalkan A, ‘Türk Hukukunda Ürün Sorumluluğu Üzerine Olan ve Olması Gereken Hukuka Dair Genel Düşünceler’ (2019) 11 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 45. google scholar
• Al D, ‘7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu Kapsamında Ürün Kavramı ve Üreticinin Sorumluluğu’ (2020) 15 Terazi Hukuk Dergisi 1802. google scholar
• Arat A and Akıncı E, ‘2022/0302 Sayılı Avrupa Birliği Yeni Ürün Sorumluluk Direktif Teklifinin Getirdikleri Üzerine Bir Değerlendirme’ (2024) 82 İstanbul Hukuk Mecmuası / Istanbul Law Review 363. google scholar
• Arslan G, ‘İnsan Sağlığını Tehdit Eden Riskler Açısından Johnson V. Monsanto Co. Davasına Bir Bakış’ in Başak Baysal and others (eds), KHAS Hukuk Bülteni 2021-2022 Yılı Akademik Derlemesi (On İki Levha Yayıncılık 2022). google scholar
• Atamer YM and Kurtulan Güner G, ‘Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu Ile İmalatçının Sorumluluğu Konusu Türk Hukuku Açısından Çözülmüş Müdür?’ (2021) 70 Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 543. google scholar
• Atamer YM and Sanlı KC, ‘Hukuk ve Ekonomi Perspektifinden İmalatçının Kusursuz Sorumluluğuna Dair Bir Değerlendirme’ in M Murat İnceoğlu (ed), Prof. Dr. Belgin Erdoğmuş’a Armağan (Der Yayınları 2011). google scholar
• Baş S, ‘7223 Sayılı Kanun Kapsamında Ürün Sorumluluğu Kavramına Genel Bir Bakış’ [2022] Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 349. google scholar
• Baysal B, Haksız Fiil Hukuku : BK. m. 49-76 (On İki Levha 2019). google scholar
• Büyüksağiş E and Kahveci D, ‘E-Ticaret Platformlarının Satılanın Ayıplarından Sorumluluğu’ (2022) 19 Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 125. google scholar
• Çalışkan A and Yıldırım KC, ‘Ürün Sorumluluğu Yönergesi Teklifi: İlk Bakış’, (KHAS Hukuk Bülteni, 28.10.2022) https://hukukbulteni.khas. edu.tr/bulten/98 Erişim Tarihi 20 Mayıs 2025. google scholar Çalışkan A, Gıda Üreticisinin Hukuki Sorumluluğu (On İki Levha Yayıncılık 2024). google scholar
• Cannarsa M, ‘Products Liabilty’ in Larry DiMatteo and others (eds), International Sales Law (2nd edn, Bloomsbury Publishing 2021). google scholar
• Çelt DÖ, ‘Ürün Sorumluluğunda Yaşanan Güncel Gelişme: 7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’ (2021) 7 Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 73. google scholar
• Çetiner B, Furrer A and Müller-Chen M, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (2nd edn, On İki Levha Yayıncılık 2022). google scholar
• Ceylan E and Aslan Bingöl KL, ‘Türk Hukukunda 7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’na Göre Üreticinin Sorumluluktan Kurtuluş Sebeplerinin Değerlendirilmesi’ [2022] Terazi Hukuk Dergisi 19. google scholar
• Demir R, 7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (ÜGTDK) Açısından Yapay Zeka İmalatçısının Ürün Sorumluluğu (Adalet Yayınevi 2023). google scholar
• Eren F, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (29th edn, Legem Yayınevi 2024). google scholar
• Fairgrieve D and Goldberg Richard, Product Liability (3rd edn, Oxford University Press 2020). google scholar
• Fairgrieve D and Howells G, ‘Rethinking Product Liability: A Missing Element in the European Commission’s Third Review of the European Product Liability Directive’ (2007) 70 The Modern Law Review 962. google scholar
• Fairgrieve D, Howells G and Pilgerstorfer M, ‘The Product Liability Directive: Time to Get Soft?’ (2013) 4 Journal of European Tort Law 1. google scholar
• Fairgrieve D and Rajneri E, ‘Is Software a Product under theProduct Liability Directive?’ (2019) 1 Zeitschrift für internationales Wirtschaftsrecht 24. google scholar
• Faure M, ‘Product Liability and Product Safety in Europe: Harmonization or Differentiation’ (2000) 53 KYKLOS 467. google scholar
• Gülen Erdoğan İ, ‘Bir Ürün Olarak “Bina”nın Sebep Olduğu Zararlar Nedeniyle Müteahhidin 7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu Kapsamında İmalatçı Sıfatıyla Sorumluluğu’ (2023) 13 Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1545. google scholar
• Havutçu A, Türk Hukukunda Örtülü Bir Boşluk Üreticinin Sorumluluğu (Seçkin Yayıncılık 2005). google scholar
• Hodges C, ‘Development Risks: Unanswered Questions’ (1998) 61 The Modern Law Review 560. google scholar
• Howells G, ‘Safety Expectations as the Basis of Product Liability’ in Andre Janssen and Hans Schulte-Nölke (eds), Researches in European Private Law and Beyond (Nomos Verlagsgesellschaft mbH & Co KG 2020). google scholar
• İnceoğlu M, ‘Ürün Sorumluluğunda Sorumlular’ in Atamer Yeşim M. and Başak Baysal (eds), Ürün Sorumluluğu (On İki Levha Yayıncılık 2022). google scholar
• Jacquemin Z, ‘Product Liability Directive: Disclosure of Evidence, the Burden of Proof and Presumptions’ (2024) 15 Journal of European Tort Law 126. google scholar
• Kanışlı E, ‘Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (ÜGTDK) Uyarınca Üreticinin Sorumluluğu’ (2020) 78 İstanbul Hukuk Mecmuası 1413. google scholar
• ——, ‘Ürün Sorumluluğunda Zarar’ in Yeşim M Atamer and Başak Baysal (eds), Ürün Sorumluluğu (On İki Levha Yayıncılık 2022). google scholar
• Kapancı KB, ‘Özel Hukuk Perspektifinden Bir Değerlendirme: Yapay Zekâ ve Haksız Fiil Sorumluluğu’ in Eylem Aksoy Retornaz and Osman Gazi Güçlütürk (eds), Gelişen Teknolojiler ve Hukuk II: Yapay Zeka (On İki Levha Yayıncılık 2021). google scholar
• Karaşahin YA, ‘Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’nda Yer Alan Ürün Sorumluluğu Kuralları Ile Ürün Güvenliği Kurallarının İlişkisi’ (2023) 72 Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1389. google scholar
• Keser Y, Ürün Sorumluluğu (Seçkin Yayıncılık 2021). google scholar
• Kırca Ç, Ürün Sorumluluğu (Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayınları 2007). google scholar
• Koch BA, ‘Product Liability on the Way to the Digital Age’ (2024) 15 Journal of European Tort Law 109. google scholar
• Körber T and König C, ‘Liability Law 4.0’ in Walter Frenz (ed), Handbook Industry 4.0 (Springer Berlin Heidelberg 2022). google scholar
• Kulaklı E, Ürün Sorumluluğu ve Ayıp Kavramı (On İki Levha Yayıncılık 2009). google scholar
• Kurt LM, ‘Avrupa Birliği Ürün Sorumluluğu Direktifi ve Yeni Direktif Önerisi Işığında Türk Hukukunda Ürün Sorumluluğunda Sorumlu Kişilerin Belirlenmesi Belirlenmesi’ (2023) 22 Ankara Avrupa Calismalari Dergisi 359. google scholar
• Li S and Faure M, ‘The Revised Product Liability Directive: A Law and Economics Analysis’ (2024) 15 Journal of European Tort Law 140. google scholar
• Micklitz H-W, Reich N and Rott P, Understanding EU Consumer Law (Intersentia 2009). google scholar
• Nomer HN, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (20th edn, Beta Yayıncılık 2024). google scholar
• Oğuzer P, Avrupa Birliği ve Türk Hukukunda Üreticinin Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri (On İki Levha Yayıncılık 2020). google scholar
• Oğuzer P and Baysal B, ‘Ürün Güvenliği ve Ürün Sorumluluğu Ekseninde Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri’, Ürün Sorumluluğu (On İki Levha Yayıncılık 2022). google scholar
• Oğuzman MK and Öz T, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt 2 (18th edn, Vedat Kitapçılık 2023). google scholar
• Oral T, ‘Kahramanmaraş Depremlerinin Yarattığı Zararların Gideriminde Alternatif Bir Öneri: Taşınmazların Verdiği Zararların Ürün Sorumluluğu Kapsamında Tazmini’ (2023) 72 Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 121. google scholar
• Öz T, ‘Üreticinin Sorumluluğu’ (2007) 6 İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 7. google scholar
• Özcan Büyüktanır BG, ‘Çiçek Sepeti Kararı Özelinde Aracı Hizmet Sağlayıcısının Tüketiciye Karşı Sorumluluğunun Değerlendirilmesi’ [2025] Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 355. google scholar
• Özsunay E, ‘Türk Hukukunda Gerçek Bir Boşluk: Yapımcının Sorumluluğu’ (1979) 10 Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi 97. google scholar
• Öztan B, İmalatçının Sorumluluğu (Turhan Kitabevi 1982). google scholar
• Paksoy MS and Arslan Demir G, ‘Üreticinin TBK m. 71 Kapsamında Sorumlu Tutulması’ in Başak Baysal (ed), Sorumluluk Hukuku Seminerler 2016 (On İki Levha Yayıncılık 2016). google scholar Petek H, İlaç Üreticisinin Hukuki Sorumluluğu (Yetkin Yayınları 2009). google scholar
• Polat C, ‘Türk ve Avrupa Birliği Hukukunda Ürün Sorumluluğu’ (2022) 70 Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 973. google scholar
• Rodrîguez de las Heras Ballell T, ‘The Revision of the Product Liability Directive: A Key Piece in the Artificial Intelligence Liability Puzzle’ (2023) 24 ERA Forum 247. google scholar
• Sağlam İ, 7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanuna Göre Üreticinin Sorumluluğu (Yetkin Yayınları 2023). google scholar
• Schmidt-Salzer J, Produkthaftung Band III/1: Deliktsrecht 1. Teil (2nd edn, Verlag Recht und Wirtschaft GmbH 1990). google scholar
• Schwenzer I, ‘Sachgüterschutz Im Spannungsfeld Deliktischer Verkehrpflichten Und Vertraglicher Leistungspflichten’ (1988) 43 JuristenZeitung 525. google scholar
• Sirmen L, ‘Ürün Sorumluluğu’ in Tufan Öğüz and Kerem Öz (eds), Sorumluluk Hukuku Sempozyumu Bildiri Kitabı (Filiz Kitabevi 2022). google scholar
• Tandoğan H, Kusura Dayanmayan Sözleşme Dışı Sorumluluk Hukuku (Turhan Kitabevi 1981). google scholar
• ——, Türk Mes’uliyet Hukuku (Akit Dışı ve Akdi Mesuliyet) (Vedat Kitapçılık 2010). google scholar
• Tarman ZD, ‘Türk Hukukunda İmalatçının Sorumluluğuna Genel Bir Bakış’ (2007) LXV İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 299. google scholar
• Tekinay SS and others, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (7th edn, Filiz Kitabevi 1993). google scholar
• Ueffing M, ‘Directive 85/374 - European Victory or a Defective Product Itself?’ (2013) 4 MaRBLe. google scholar
• Wagner G, ‘Gesetz Über Die Haftung Für Fehlerhafte Produkte (Produkthaftungsgesetz-ProdHaftG)’ in Mathias Habersack (ed), Münchener Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch: BGB, Band 7: Schuldrecht -Besonderer Teil IV §§ 705-853, Partnerschaftsgesellschaftsgesetz, Produkthaftungsgesetz (9th edn, Verlag CH Beck 2024). google scholar
• ——, ‘Next Generation EU Product Liability - For Digital and Other Products’ (2024) 15 Journal of European Tort Law 172. google scholar
• Werro F and Palmer VV, The Boundaries of Strict Liability in European Tort Law (Carolina Academic Press 2004). google scholar
• Yasan Tepetaş C, İmalatçının Sorumluluğu ve Uygulanacak Hukuk (On İki Levha Yayıncılık 2021). google scholar
• Yazıcı AN, Otonom Aracın Sebep Olduğu Zararlardan Üreticinin Sorumluluğu (Adalet Yayınevi 2023). google scholar
• Yazıcı Çakmak ANM, ‘Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (ÜGTDK) Kapsamında Sorumlu Kişilerin Kim Olduğu Sorunu’ (2024) 32 Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakultesi Dergisi 2611. google scholar
• Yener MZ, Ürün Sorumluluğu, AB Direktifi, Alman, İsviçre ve Türk Hukuku Mukayeseli (Yetkin Yayınları 2024). google scholar
• Yıldırım KC, ‘7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m. 19 Hükmü İle Öngörülen Geri Çağırma Yükümlülüğü Üzerine Düşünceler’ in Başak Baysal and others (eds), KHAS Hukuk Bülteni 2020-2021 Akademik Yılı Derlemesi (On İki Levha Yayıncılık 2021). google scholar
• Yıldırım KC and Çalışkan A, ‘The Impact of Legislative Processes on the Success of Tort Reforms’ [2025] European Review of Private Law 443. google scholar