Üvey Çocuklara Özen ve İlgi Gösterilmesi Yükümlülüğü ile Üvey Çocukların Temsili

Year 2025, Volume: 83 Issue: 3, 892 - 912, 24.10.2025

Gökçe Canarslan

https://doi.org/10.26650/mecmua.2025.83.3.002

https://izlik.org/JA49CB95UX

Abstract

Toplumsal değişimlerin sonucunda günümüzde, ana ve baba ile birlikte aynı evde büyüyen çocukların yerine “patchwork aile” içinde yetişen çocuklar, oldukça sık görülmeye başlanmıştır. Renk, dokuma, desen gibi nitelikleri birbirinden farklı küçük kumaş parçalarının bir araya getirilerek, bütün halinde estetik ve işlevsel yeni bir ürün elde etme tekniğinden adını alan “patchwork aile” kavramı, çocuğun biyolojik ana ve babası yanında başka kişilerle de birlikte yaşamasını kastetmektedir. Bu şekilde kurulan yeni ailede, çocuğun biyolojik ana veya babasıyla birlikte üvey ana veya babası, hatta üvey kardeşleri de yer almaktadır. Geleneksel ailelerdeki çatışmaların ötesinde, bu çeşit ailelerde gerek eşlerin birbirleriyle gerekse birbirlerinin çocuklarıyla ilişkilerine çok daha fazla dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu ihtiyacı dikkate alan kanun koyucu tarafından Türk Medeni Kanunu (TMK) md.338’de aile birliği içinde eşlerden birinin diğer eşin ergin olmayan çocuklarına özen ve ilgi göstermekle yükümlü olduğu, velayet hakkını kullanırken diğer eşe yardımcı olması, hatta zorunluluk halinde ihtiyaçları için onu temsil etmesi gerektiği belirtilmiştir. Üvey çocuğa ilgi ve özen göstermenin, kanunda emredici bir hüküm olarak yer almasının sebebi ilk bakışta, çocuk hakları ile ilgili bir yükümlülük olarak düşünülebilir. Oysa bu yükümlülük tamamen farklı bir kaynaktan, evlilik hukukundan doğmaktadır. Evlilik birliği sadece eşler veya ortak çocuklara ilişkin hak ve yükümlülükler doğurmaz. Eşlerin, diğer eşin önceki evliliğinden veya evlilik dışı doğmakla birlikte kendisiyle soybağı kurulmuş çocuklarına karşı da bazı sorumlulukları bulunmaktadır. Bu sebeple üvey çocuğa ilgi ve özen gösterme ile onu temsil etme yükümlülüğü çocuk hukukundan değil eşlerin, evlilik birliğinin mutluluğunu sağlama, birlikte yaşama ve birbirlerine sadakatle yardımcı olmalarına ilişkin evliliğin genel hükümlerinden kaynaklanmaktadır.

Keywords

Üvey çocuk , Üvey ana ve baba , Patchwork aile , Evlilik birliği

Obligation to Care and Attention for Step-Children and Representation of Them

https://izlik.org/JA49CB95UX

Abstract

As a result of today’s social changes, children growing up in “patchwork families” have become more common instead of children growing up in the same household with their parents. “Patchwork family” refers to the child living with other people besides their biological parents The new family may include the child’s biological parents, step-parents and step-siblings. Beyond the conflicts in traditional families, in such families, however much more attention needs to be paid to the relationship between the spouses and each other as well as with each other’s children. Taking this need into consideration, the legislator has stated in Article 338 of the Turkish Civil Code that one of the spouses in the family union is obliged to pay care and attention to the minor children of the other spouse, to assist the other spouse in exercising his/her right of custody, and even to represent him/her for the needs of the child in case of necessity. At first glance, the reason for the mandatory provision in the Code to pay attention and care to the step-child may be considered as an obligation related to children’s rights. Nevertheless, this obligation arises from the law of marriage. The marriage union doesn’t only give rise to rights and obligations in relation to spouses or joint children. Spouses also have certain responsibilities towards the other spouse’s children born out of a previous marriage or out of wedlock but related to him/her by descent. Therefore, paying attention and care to the stepchild does not stem from the law on children, but from the general provisions of regarding the spouses’ ensuring the happiness of the marital union and helping each other faithfully.

Keywords

Step-child , Step-parents , Patchwork family , Marital union

References

• Velayet”Affolter-Fringeli K ve Vogel U, Berner Kommentar, Die elterliche Sorge / der Kindesschutz, Art. 296-317 ZGB Schweizerisches Zivilgesetzbuch, (Stampfli Verlag AG 2016). google scholar
• Aebi-Müller RE ve Tanner D, “Das behinderte Kind im Zivil-recht” in Franziska Sprecher and Patrick Sutter (edr), Das behinderte Kind im schweizerischen Recht (Schulthess Juristische Medien AG 2016). google scholar
• Akıntürk T ve Ateş D, Türk Medeni Hukuku, Aile Hukuku, (25. Bası, Beta 2024). google scholar
• Akipek Öcal Ş, Çocuğun Yüksek Yararı İlkesi Işığında Ortak Velayet II. Medeni Hukuk Kongresi Tebliğ Metni, (Aristo Yayınevi 2022). google scholar
• Bram V ve Hasenböhler F, Die Wirbungen der Ehe im allgemeinen, Art. 159-180 Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch, ZK-Zürcher Kommentar, (Dritte, völlig neu bearbeitete Auflage Schulthess Polygraphischer Verlag AG 1998). google scholar
• Breitschmid P, Personen- und Familienrecht Art. 1-456 ZGB- Partnerschaftsgesetz, CHK- HandKommentar zum Schweizer Privatrecht, (4. Bası, Schulthess Juristische Medien AG 2023) google scholar
• Büchler A ve Clausen S, Kommentar zum Familienrecht FamKomm, Scheidung, (4. Bası, Stampfli Verlag AG 2022). google scholar
• Canarslan G, Çocuk Malları, (Filiz 2024). google scholar
• Coskun-lvanovic T, Fortsetzungsfamilien im Recht- Recht auf Fortsetzung der Familie? Darstellung de lege lata und Vorschlage de lege ferenda (Schulthess Juristische Medien AG, 2023). google scholar
• Delabays J, "Autorite parentale, droit de visite et procedures, quelques jurisprudences recentes” iç Christiana Fountoulakis, Pascal Pichonnaz ve Alexandra Rumo-Jungo (edr), Symposium en droit de la famille, (Schulthess Editions romandes 2012). google scholar
• Dural M, Öğüz T ve Gümüş MA, Türk Özel Hukuku Cilt III Aile Hukuku, (20. Bası, Filiz 2025). google scholar
• Durel B, 'Droits de garde et enlevement International d’enfants' (2012) 3 Revue de la protection des mineurs et des adultes, 190-223. google scholar
• Erdem M ve Makaracı Başak A, Aile Hukuku, (Seçkin 2022). google scholar
• Erlüle F, "Boşanmadan Sonra Birlikte Velayet” iç Aslı Makaracı Başak, Seda Öktem Çevik ve Gülen Sinem Tek (edr) Türk Medeni Kanunu Hükümlerinin Çocuk Hakları ile Uyumlaştırılması (Seçkin 2021) 180. google scholar
• Fountoulakis C ve Pichonnaz P, "Resumes des jurisprudences federale et cantonale en droit de la famille / lll.-lX” iç Christiana Fountoulakis, Pascal Pichonnaz ve Alexandra Rumo-Jungo (edr), Droit de la famille et nouvelle procedure 6e Symposium en droit de la famille (Schulthess Editions romandes 2012). google scholar
• Gauron-Carlin S, "2eme partie: Les procedures de premiere instance / l.- V. / A. L'autorite parentale, la garde et le droit aux relations personnelles (art. 176 al. 3 CC) / 1. - 42” iç Anne Reiser ve Sabrina Gauron-Carlin (edr), La procedure matrimoniale (Schulthess Editions romandes 2019). google scholar
• Gloor N, "Der Begriff der Obhut” (2015) 2 La pratique du droit de la famille, 331-353. google scholar
• Hausheer H, Reusser R ve Geiser T, Die Wirkungen der Ehe im allgemeinen, Art. 159-180 ZGB Schweizerisches Zivilgesetzbuch, BK- Berner Kommentar, (2. Auflage Stampfli Verlag AG 1999). google scholar
• Hegnauer C, Die Gemeinschaft der Eltern und Kinder, Kommentar zu Art. 270-275, BK- Berner Kommentar, (2. Auflage Stampfli Verlag AG 1999). google scholar
• Jubin O, Les effets de l'union libre Comparaison des differents modes de conjugalites et propositions normatives (Schulthess Editions romandes 2017). google scholar
• Kılıçoğlu A, Aile Hukuku, (7. Bası, Turhan 2024). google scholar
• Kurt LM, "Boşanma Durumunda Birlikte (Ortak) Velâyet” (2018) 9(2) İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 158-162. google scholar
• Kutoğlu T, Üvey Ailede Hukuki İlişkiler (Seçkin 2018). google scholar
• Maier P, "Berechnung ehelicher und nachehelicher Unterhaltsbeitrage” (2020) 10 Pratique Juridique Actuelle, 1276-1301. google scholar
• Maier P, Unterhaltsfestsetzung in der Praxis Ein Kasuistikhandbuch mit Fallbeispielen (Dike Verlag AG 2023) 43. google scholar
• Maier P, Niderberger K ve Hampel S, "Die Berechnung von Unterhaltsbeitragen bei Patchworkfamilien” (2019) 9(1) Pratique Juridique Actuelle 879-899. google scholar
• Maranta L, ZGB Kommentar Schweizerisches Zivilgesetzbuch, (4. Bası, Orell Füssli Verlag AG 2021). google scholar
• Montavon P ve Reichlin J, Abrege de droit civil, (4. Bası, Schulthess Editions romandes 2020). google scholar
• Oğuzman K ve Barlas N, Medeni Hukuk, Giriş Kaynaklar Temel Kavramlar (30. Bası, Oniki Levha 2024). google scholar
• Öztan B, Aile Hukuku (6. Bası, Turhan 2015). google scholar
• Pichonnaz P, "Contributions d'entretien des enfants et nouvelles structures familiales / lll. Les liens personnels du beau-parent apres le divorce” iç Pascal Pichonnaz ve Alexandra Rumo-Jungo (edr), Enfant et Divorce, Symposium en droit de la famille (Schulthess Juristische Medien AG 2006). google scholar
• Ranzanici Ciresa F, La protection de la partie faible dans la communaute de vie non maritale (Stampfli Verlag AG 2019). google scholar
• Reiser A, "Pour une refonte du Code civil qui parte de l’enfant, avenir commun des familles” (2014) 4 La pratique du droit de la famille 932-947. google scholar
• Reyhani Yüksel S, "Üçüncü Kişilerin Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasını İsteme Hakkı” (2019) 25(2) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 1539-1556. google scholar
• Schlumpf M ve Fraefel C, Personen- und Familienrecht Art, 1-456 ZGB- Partnerschaftsgesetz, Handkommentarzum Schweizer Privatrecht, (4. Bası, Schulthess Juristische Medien AG 2023). google scholar
• Schmid U, ZGB Kommentar Schweizerisches Zivilgesetzbuch, (4. Bası, Orell Füssli Verlag AG 2021). google scholar
• Schwenzer I, "Familienrecht İm Umbruch” (1993) 4 Revue de la societe des juristes bernois, 257, 276. google scholar
• Serozan, R, Çocuk Hukuku (Vedat Kitapçılık 2017). google scholar
• Vaerini M, "La garde alternee” iç Micaela Vaerini ve Christiana Fountoulakis (edr), Droit aux relations personnelles de l'enfant (Stampfli Verlag AG 2023). google scholar
• Wyss ES, "Der persönliche Verkehr Dritter: ein Recht auch für Kinder aus Fortsetzungsfamilien” (2008) 3 La pratique du droit de la famille 494-505. google scholar
• Yünlü S, "Soybağının Hükümleri: Genel Hükümler ve Velayet” iç Metin İkizler ve Özlem Tüzüner (edr), Medeni Hukuk II; Aile Hukuku (Adalet 2023). google scholar