TBK m. 186 ve TBK m. 188 f. 1 Hükümleri Işığında Alacağın Devrinde Borçlunun Devir Anından Sonra Ortaya Çıkan Savunmaları

Abstract

Alacağın devrinde, borçlunun devredene karşı sahip olduğu savunmaları devralana karşı da ileri sürebileceği kabul edilmektedir. Bu durum, TBK m. 188 f. 1 hükmünde açıkça ifade edilmiştir. Şüphesiz ki, hükümde sözü edilen bu savunmalar devredilen alacağa ilişkin savunmalardır. TBK m. 188 f. 1 hükmü, borçlunun devralana karşı ileri sürebileceği savunmaları, devrin borçlu tarafından öğrenildiği anda mevcut bulunanlar şeklinde sınırlamaktadır. Hükümden çıkan sonuca göre, alacak devredildikten sonra dahi borçlu devredene karşı yeni savunmalar elde etme imkânına sahip olacaktır. Oysa alacağın devri ile birlikte devreden, alacak üzerindeki tasarruf yetkisini kaybetmektedir. Ancak TBK m. 188 f. 1, devirden haberdar olmayan borçlunun, devredenin halen alacaklı olduğu yönündeki hukuki görünüşe olan güvenini korumakta ve böylece borçlu ve devreden arasında devirden sonra kurulan ve devredilen alacağı ilgilendiren hukuki işlemler geçerliymiş gibi devralana karşı ileri sürülebilmektedir. TBK m. 188 f. 1 hükmüne benzer şekilde, TBK m. 186 hükmünde de, devir kendisine bildirilmeyen borçlunun devralan yerine devredene “iyi niyetle” ifada bulunması halinde borçtan kurtulacağı ifade edilmektedir. Her iki hüküm de devir karşısında devirden habersiz borçluyu korumayı hedeflemekle birlikte bu hükümlerde borçlunun korunması için aranan şartlar birbirinden farklıdır. Hal böyle olunca, bu hükümlerden hangisinde dikkate alınan kriterlerin menfaatler dengesine daha uygun düştüğü ve buna bağlı olarak borçlunun hangi savunmalarının hangi hükmün kapsamına dâhil edileceği doktrinde tartışmalıdır. Çalışmamızda, söz konusu hükümlerde öngörülen şartlar ve bu kapsamda her iki hüküm arasındaki ilişkinin nasıl belirlenmesi gerektiği ele alınmaktadır.

Keywords

• Alacağın devri
• Borçlunun savunmaları
• İfa
• İyi niyet
• İtiraz
• Defi

Debtor’s Defenses Arising After Assignment Under Articles 186 and 188(1) of the Turkish Code of Obligations

Abstract

In the assignment of receivables, it is accepted that the debtor may also raise against the assignee the defenses he could assert against the assignor. This principle is expressly stated in Article 188 (1) of the TCO. Undoubtedly, such defenses relate to the assigned receivable. Article 188 (1) limits the defenses that the debtor may assert against the assignee to those existing at the moment the debtor becomes aware of the assignment. From this provision it follows that the debtor may still acquire new defenses against the assignor even after the assignment. Yet, upon the assignment, the assignor loses the power of disposition over the claim. Nevertheless, Article 188 (1) protects the debtor’s reliance on the legal appearance that the assignor remains the creditor, in cases where the debtor is unaware of the assignment. Consequently, legal transactions concluded between the debtor and the assignor after the assignment, may be invoked against the assignee as though they were legally valid. Similarly to Article 188(1) of the TCO, Article 186 provides that if a debtor who has not been notified of the assignment performs in good faith to the assignor instead of the assignee, the debtor is released from the debt. While both provisions aim to protect the debtor who is unaware of the assignment, the requirements of each provision differ. This study examines the requirements set forth in these provisions and, within this framework, discusses how the relationship between them ought to be construed.

Keywords

• Assignment of receivables
• Defenses of the debtor
• Performance
• Good faith
• Objections
• Pleas

References

1. Akkanat H, Türk Medeni Hukukunda İyiniyetin Korunması (Filiz Kitabevi 2010). google scholar
2. Becker H iç Hermann Becker (ed), Berner Kommentar Allgemeine Bestimmungen Art. 1-183 OR Schweizerisches Zivilgesetzbuch Obligationenrecht (2. Bası, Stämpfli 1945). google scholar
3. Berger B, Allgemeines Schuldrecht (Stämpfli 2008). google scholar
4. Bucher E, Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil (ohne Deliksrecht) (2. Bası, Schulthess 1988). google scholar
5. Develioğlu HM, Takas (2. Baskı, İstanbul 2012). google scholar
6. Erbayraktar B, Alacağın Devrinin Sözleşme ile Engellenmesi (Pactum de non cedendo) (On İki Levha 2021). google scholar
7. Eren F ve Dönmez Ü, Borçlar Hukuku Şerhi Cilt III: m. 83-206 (Yetkin 2022).google scholar
8. Gauch P, Schluep W ve Emmenegger S, Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil Band II (11. Bası, Schulthess 2020).google scholar

9. Girsberger D ve Hermann JL iç Corinne Widmer Lüchinger ve David Oser (edr), Basler Kommentar Obligationenrecht I Art. 1-529 OR (7. Bası, Helbing Lichtenhahn Verlag 2020). google scholar
10. Güler Z, İfa Yerine Edim İfa Uğruna Edim (İstanbul Kültür Üniversitesi SBE Yayımlanmamış Doktora Tezi, 2025). google scholar
11. Gümüş MA, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (Yetkin 2021). google scholar
12. Günergök Ö, Alacağın Devrinde Borçlunun Hukuki Durumu (Vedat Kitapçılık 2014). google scholar
13. Huguenin C, Obligationenrecht- Allgemeiner Teil und Besonderer Teil, (3. Bası, Schulthess 2019). google scholar
14. Kapancı KB, Alacağın Devri (TBK m. 183-194) – Şerh (Vedat Kitapçılık 2022).google scholar
15. Keller M ve Schöbi C, Das Schweizerische Schuldrecht Band IV: Gemeinsame Rechtsinstitute für Schuldverhältnisse aus Vertrag, unerlaubter Handlung und ungerechtfertiger Bereicherung (2. Bası, Helbing Lichtenhahn 1984). google scholar
16. Kieninger EM iç Wolfgang Krüger (ed), §399-413 BGB, Münchener Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch: BGB, Band 3: Schuldrecht - Allgemeiner Teil II: §§ 311-432 (9. Bası, Verlag C.H. Beck 2022). google scholar
17. Koller A, Der Gute und Der Böse Glaube im Allgemeinen Schuldrecht (2. Bası, Universitätsverlag Freiburg Schweiz 1989). google scholar
18. Koller A, Obligationenrecht Allgemeiner Teil (5. Bası, Stämpfli 2023).google scholar
19. Lardelli F iç Heinrich Honsell (ed), Kurzkommentar Obligationenrecht: Art. 1-1186 OR (1. Bası, Helbing Lichtenhahn 2014). google scholar
20. Lardelli F, Die Einreden des Schuldners bei der Zession (Schulthess 2008).google scholar
21. Lardelli F, ‘Schuldnerschutz im Zessionsrecht das Problem der Normenkonkurrenz bei Art. 167 ve 169 OR’ (2007) Liber amicorum für Heinrich Honsell, 59-85. google scholar
22. Oğuzman K ve Öz MT, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt II (19. Bası, Vedat Kitapçılık 2024). google scholar
23. Reetz P ve Burri C iç Andreas Furrer ve Anton K. Schnyder (edr), Handkommentar zum Schweizer Privatrecht Obligationenrecht Allgemeine Bestimmungen Art. 1-183 OR (3. Bası, Schulthess Juristische Medien 2016). google scholar
24. Schwenzer I, Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil (6. Bası, Stämpfli 2012). google scholar
25. Spirig E, iç Peter Gauch (ed) Zürcher Kommentar, Die Abtretung von Forderungen und die Schuldübernahme Erste Lieferung, Art. 164-174 OR, Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch, Obligationenrecht, Kommentar zur 1. und 2. Abteilung (Art. 1-529 OR) (3. Bası, Schulthess 1993). google scholar
26. Staudinger A ve Busche J iç Volker Rieble, Jan Busche, Dirk Looschelders, Manfred Löwisch (ed), Staudingers Kommentar zum Bürgerlichen Gesetsbuch mit Erführungsgesetz und Nebengesetzen Buch 2: Recht der Schuldverhältnisse: §§ 397-432 BGB (Erlass, Abtretung, Schuldübernahme, Mehrheit von Schuldnern und Gläubigern) (Otto Schmidt - De Gruyter, 2022) google scholar
27. Taşkın ZD, Mevduat Rehni Özelinde Alacak Rehni (On İki Levha Yayıncılık 2023). google scholar
28. Tekinay SS, Akman S, Burcuoğlu H ve Altop A, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (Genişletilmiş 7. Baskı, Filiz Kitabevi 1993). google scholar
29. Theo G, Das Schweizerische Obligationenrecht (9. Bası, Schulthess 2000).google scholar
30. von Büren B, Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil (Schulthess 1964). google scholar
31. von Tuhr A ve Escher A, “Allgemeiner Teil des schweizerischen Obligationenrechts, Band II” (3. Bası, Schulthess 1974). google scholar