Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin Hukuki Statüsü ve İdari Teşkilat İçerisindeki Yerinin Değerlendirilmesi

Year 2025, Volume: 83 Issue: 4, 1624 - 1641, 16.01.2026

İsmail Kahreman

https://doi.org/10.26650/mecmua.2025.83.4.0015

https://izlik.org/JA97RD26KR

Abstract

Bu makalede, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin hukuki statüsü ve idari teşkilat içerisindeki yerinin tespitine çalışılmıştır. Bu nitelendirmenin hem öğreti hem yargı yerleri bakımından gerekli olduğu düşünülmektedir. Türk idare hukukunda tüzel kişilerin sınıflandırılmasına ilişkin farklı görüşler ve idari teşkilatımız genel olarak açıklandıktan sonra bu açıklamalar doğrultusunda Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin hukuki niteliği ve idari teşkilattaki konumu değerlendirilmiştir. Öncelikle ilgili mevzuat incelenmiş ve mevzuatta yer alan kuruluşa, görev ve yetkilere ilişkin hükümler açıklanmıştır. Ardından yargı kararlarında yer alan, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin hukuki niteliği ve teşkilattaki yerine ilişkin değerlendirmeler incelenmiştir. Yargı kararlarında da merkezin tüzel kişiliğinin niteliğine ve teşkilattaki yerine ilişkin somut bir tespit yapılmış olmaması yapılacak tespiti daha da önemli kılmaktadır. Devamında ise idare hukuku teorisi perspektifinden mevzuatta düzenlenen hukuki statü değerlendirilerek kamu tüzel kişisi olduğunu tespit ettiğimiz Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin idari teşkilat içindeki yeri belirlenmiştir. Bu kapsamda Merkezin; Türkiye Sigorta ve Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde kurulmuş olması da dikkate alınarak, hizmet bakımından yerinden yönetim altında, “alt kamu kurumu niteliğinde meslek teşekkülü” yahut “ikincil kamu kurumu niteliğinde meslek teşekkülü” olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceği tartışılmıştır ve esasen bir “kamu kurumu” olduğu değerlendirilmesi yapılmıştır.

Keywords

İdari teşkilat , Kamu tüzel kişiliği , Kamu kurumu niteliğinde meslek teşekkülü , İdare hukuku , Sigorta

An Analysis of the Legal Status of the Insurance Information and Monitoring Center and Its Position Within the Administrative Organization

https://izlik.org/JA97RD26KR

Abstract

This article seeks to determine the legal status of the Insurance Information and Monitoring Center and its position within the administrative organization. It is considered that such a definition is necessary both for doctrine and judicial bodies. After providing a general explanation of the differing views regarding the classification of legal entities in Turkish administrative law and of our administrative organization in general, the legal nature of the Insurance Information and Monitoring Center and its place within the administrative structure are evaluated in light of these explanations. First, the relevant legislation has been examined, and the provisions concerning the establishment, duties, and powers of the Center set forth in the legislation are explained. Subsequently, the assessments contained in judicial decisions regarding the legal nature of the Insurance Information and Monitoring Center and its place within the administrative organization have been examined. The fact that judicial decisions do not contain a concrete determination concerning the legal personality and organizational position of the Center further underlines the importance of the determination to be made. Thereafter, from the perspective of administrative law theory, the legal status regulated in the legislation has been evaluated, and the place of the Center, which we determined to be a public legal entity, has been defined within the administrative organization. In this context, taking into consideration that the Center was established under the Association of the Insurance, Reinsurance, and Pension Companies of Türkiye, it has been discussed, whether it can be characterized as a “subordinate public professional organization” or a “secondary public professional organization” under functionally decentralized organizations, and it has been concluded that it is essentially a “public institution”.

Keywords

Administrative organization , Public legal entity , Public professional organization , Administrative law , Insurance

References

• Akyılmaz B, Sezginer M ve Kaya C, Türk İdare Hukuku (18. Baskı, Seçkin 2024). google scholar
• Arseven H, ‘Sı̇ gortanın hç ve Kalmış lığ ımızın ’ (1984) 43(1-4) İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası 415-431. google scholar
• Atay EE, İdare Hukuku (10. Bası, Turhan Kitabevi 2024). google scholar
• Balta TB, İdare Hukuku I Genel Konular (Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları 1970). google scholar
• Çağlayan R, ‘Hukukumuzda Kamu Tü zel Kı̇ ş ğ Kavramı ve Kıstasları’ (2016) (7) Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi 373, 398. google scholar
• Çağlayan R, İdare Hukuku Dersleri (12. Bası, Adalet 2024). google scholar
• Duran L, İdare Hukuk Ders Notları (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayını 1982). google scholar
• Dural M ve Öğüz T, Türk Özel Hukuku Cilt II Kişiler Hukuku (24. Baskı, Filiz Kitabevi 2024). google scholar
• Engin Bİ ve Atamer YM, Serozan Medeni Hukuk Genel Bölüm Kişiler Hukuku (9. Bası On İki Levha 2022). google scholar
• Erkut C, Kamu Kudreti Ayrıcalıkları ve Tutuk Adalet Anlayışı (Yenilik Basımevi 2004). google scholar
• Giritli İ, ‘Âmme İdaresi Teşkilâtının Ana Kavramları’ (1963) 29 (1) İstanbul Hukuk Mecmuası 29-45. google scholar
• Gözler K, İdare Hukuku (3. Bası, Ekin 2019). google scholar
• Gülan A, İdare Hukuku Ders Notları (2015-2016 yılı yayınlanmamış ders notları). google scholar
• Günday M, İdare Hukuku (10. Bası, İmaj Yayınevi 2015). google scholar
• Hatemi H, Kişiler Hukuku (9. Bası, On İki Levha 2021). google scholar
• Hatemi H, Medeni Hukuka Giriş (10. Bası, On İki Levha 2021). google scholar
• Helvacı S ve Erlüle F, Medeni Hukuk (10. Baskı, Legal 2024). google scholar
• Helvacı S, Gerçek Kişiler (9. Baskı, Legal 2021). google scholar
• İsbir KB, Kamu Tüzel Kişiliği (Turhan Kitabevi 2017). google scholar
• Karahanoğulları O, İdare Hukuku (Turhan Kitabevi 2022). google scholar
• Nomer HN ve Akbulut PE, Medeni Hukuka Giriş (10. Baskı, Filiz Kitabevi 2024). google scholar
• Oğuzman MK, Seliçi Ö ve Oktay-Özdemir S, Kişiler Hukuku (Gerçek ve Tüzel Kişiler) (22. Bası, Filiz Kitabevi, 2024). google scholar
• Onar SS, İdare Hukukunun Umumî Esasları (3. Bası, İsmail Akgün Matbaası 1966). google scholar
• Özay İH, Günışığında Yönetim (3. Baskı, Filiz Kitabevi 2017). google scholar
• Tan T ve Bayazıt B, İdare Hukuku (11. Bası, Turhan Kitabevi 2023). google scholar
• Ulusoy AD, Yeni Türk İdare Hukuku (7. Bası, Yetkin 2024). google scholar
• Velidedeoğlu HV, Türk Medeni Hukuku Şahsın Hukuku (6. Bası, Nurgök Matbaası 1960). google scholar
• Yıldırım M, İdari Faaliyetlerin Görülüşüne Katılan Özel Hukuk Kişilerinin İdari İşlem Yapabilirliği Sorunu (On İki Levha 2019). google scholar
• Yıldırım T, ‘Türkiye’nin İdari Teşkilatı’ iç Nur Kaman (ed), İdare Hukuku (9. Bası, On İki Levha 2024). google scholar
• Anayasa Mahkemesi, 2006/61 E, 2007/91 K, T 30.11.2007, RG 23.02.2008/26796 google scholar
• Anayasa Mahkemesi, 2013/84 E, 2014/183 K, T 04.12.2014, RG 3.3.2015/29294google scholar
• Uyuşmazlık Mahkemesi HB 1998/2 E, 1998/4 K, T 9.2.1998, Kazancı. google scholar
• Uyuşmazlık Mahkemesi HB 1999/1 E, 1999/11 K, T 3.5.1999, Kazancı. google scholar
• Uyuşmazlık Mahkemesi HB 2013/938 E, 2013/1760 K, T 30.12.2013, Lexpera.google scholar
• Uyuşmazlık Mahkemesi HB 2014/1019 E, 2014/1079 K, T 29.12.2014, Lexpera.google scholar
• Uyuşmazlık Mahkemesi HB 2015/515 E, 2015/528 K, T 6.7.2015, Kazancı.google scholar
• Uyuşmazlık Mahkemesi HB 2018/326 E, 2018/343 K, T 28.05.2018, Lexpera.google scholar
• Uyuşmazlık Mahkemesi HB 2018/233 E, 2018/264 K, T 20.04.2018, Lexpera.google scholar
• Uyuşmazlık Mahkemesi HB 2021/51 E, 2021/154 K, T 05.04.2021, Lexpera.google scholar
• Danıştay 2. D, 2023/2921 E, 2024/107 K, 3.1.2024, Kazancı. google scholar
• Yargıtay 4. HD 2014/12287 E, 2015/1187 K, T 29.01.2015, Lexpera. google scholar
• İstanbul BİM 7. İDD 2021/656 E, 2021/1987 K, T 7.12.2021, UYAP. google scholar