Erdem Etiği İle Yargı Etiği Arasında Köprü Kurmak (Erdem Merkezli Hukuki Akıl Yürütme ve Yargılama Teorisi)

Year 2025, Volume: 83 Issue: 4, 1689 - 1719, 16.01.2026

Sercan Gürler

https://doi.org/10.26650/mecmua.2025.83.4.0018

https://izlik.org/JA45MY44BS

Abstract

Bu makale, bugün dünya genelinde kabul gören yargı etiği belgelerinde karşımıza çıkan ve başta hâkimler olmak üzere yargı faaliyetini icra eden resmi görevliler için davranış standartları getiren evrensel nitelikli ilke ve kuralların felsefi bir zemine ihtiyaç duyduğu düşüncesinden hareketle bu felsefi zeminin erdem etiğinde bulunabileceği iddiasındadır. Bununla birlikte erdem etiği ile yargı etiğini irtibatlandırmayı amaçlayan çalışmalar, sadece Aristotelesçi erdem şemasında yer alan karakter erdemlerine odaklanmamalı, Aristoteles’in karakter erdemleriyle birlikte incelediği düşünce erdemlerini, düşünce erdemleri arasında da bilhassa phronēsis erdemini merkeze alan bir yaklaşım geliştirmelidir. Kısaca “pratik akıl yürütme becerisi” veya “pratik bilgelik” olarak tanımlayabileceğimiz phronēsis erdemini yargı etiğinin konusu hâline getirmek, bütünlüklü bir yargı etiği teorisinin, bünyesinde ayrıca bir hukuki akıl yürütme ve yargılama teorisine de yer vermesinin kaçınılmaz olduğu anlamına gelir. Zira “bağımsızlık”, “tarafsızlık”, “doğruluk”, “dürüstlük”, “eşitlik”, “ehliyet ve özen” gibi değerlere dayanarak formüle edilen yargı etiği ilke ve kuralları, hâkimlerde aranan bir takım karakter erdemlerini olduğu kadar yargılama sırasında başvurulan akıl yürütmenin sıhhati için gerekli düşünce erdemlerini de ifade eder. Bu bağlamda merkezinde erdemlerin yer aldığı bir hukuki akıl yürütme ve yargılama teorisi, yargı etiğinin önemini tebarüz ettirmede son derece işlevseldir. İşbu makale de yargı etiği tartışmalarının daha anlamlı hâle gelmesine katkı sağlama potansiyelini haiz erdem merkezli bir hukuki akıl yürütme ve yargılama teorisi için bir taslak oluşturmayı ve bu tür bir teorinin genel özelliklerini izah etmeyi amaçlamaktadır.

Keywords

Yargı Etiği , Erdem Etiği , Karakter Erdemleri , Düşünce Erdemleri , Phronēsis , Erdem Merkezli Hukuki Akıl Yürütme Ve Yargılama Teorisi

Making A Bridge Between Virtue Ethics and Judicial Ethics (Virtue-Centered Theory Of Legal Reasoning and Adjudication)

https://izlik.org/JA45MY44BS

Abstract

This article argues that the universal principles and rules establishing standards of conduct for judicial officials, particularly judges, as found in judicial ethics documents accepted worldwide today, require a philosophical foundation, and that this foundation can be found in virtue ethics. However, studies aiming to connect virtue ethics with judicial ethics should not focus solely on the character virtues found in the Aristotelian virtue schema, but they should develop an approach that centers on the intellectual virtues, particularly phronēsis among the intellectual virtues. Making phronēsis, which can be briefly defined as the “ability to have practical reason” or “practical wisdom”, the subject of judicial ethics implies that a comprehensive theory of judicial ethics must inevitably include a theory of legal reasoning and adjudication. For the principles and rules of judicial ethics formulated based on judical values such as “independence”, “impartiality”, “integrity”, “propriety” “equality” and “competence and diligence” express not only a set of character virtues sought in judges but also the intellectual virtues necessary for the soundness of reasoning used in adjudication. In this context, a legal reasoning and adjudication theory centered on virtues is highly functional in highlighting the importance of judicial ethics. This article aims to make a draft of a virtue-centered theory of legal reasoning and adjudication having the potential to contribute to making discussions on judicial ethics more meaningful, and to explain the general characteristics of such a theory.

Keywords

Judicial Ethics , Virtue Ethics , Character Virtues , Intellectual Virtues , Phronēsis , Virtue-Centered Theory Of Legal Reasoning And Adjudication

References

• Alexy R, ‘On Balancing and Subsumption. A Structural Comparison’ (2003) 16(4) Ratio Juris 433. google scholar
• Amaya A, ‘Virtue and Reason in Law’ içinde Maksymilian del Mar (ed.), New Waves in Philosophy of Law (Palgrave Macmillan 2011). google scholar
• –– –– ‘The Role of Virtue in Legal Justification’ içinde Amalia Amaya, Ho Hack Lai (ed.), Law, Virtue and Justice (Hart Publishing 2013). google scholar
• –– –– ‘Virtuous Adjudication; or the Relevance of Judicial Character to Legal Interpretation’ (2019) 40(1) Statute Law Review 87. google scholar
• –– –– ‘Reasoning in Character: Virtue, Legal Argumentation, and Judicial Ethics’ (2023) Ethical Theory and Moral Practice: International Forum  google scholar
• –– –– ve Del Mar M, ‘New Horizons for the Study of the Legal Mind: Relating Virtue, Emotion and Imagination’ içinde Amalia Amaya, Maksymilian Del Mar (ed.), Virtue, Emotion and Imagination in Law and Legal Reasoning (Hart Publishing 2020). google scholar
• Annas J, ‘Virtue Ethics’ içinde David Copp (ed.), The Oxford Handbook of Ethical Theory (Oxford University Press 2006). google scholar
• Anscombe GEM, ‘Modern Moral Philosophy’ (1958) 33(124) Philosophy 1.google scholar
• –– –– ‘Modern Ahlak Felsefesi’ (2020) 71 Felsefe Dünyası 281 (çev. Mehmet Sabır Şaybak). google scholar
• Antalya OG, ‘Hâkimin Yargı Kararı Oluş turma Metodu, Bu Metodun Aş amaları ve Metoda Hâkim Olan Metodolojik On İ ki Temel İ lke’ (2022) 28(2) MÜHF-HAD 905. google scholar
• Arısoy AS, ‘Medeni Yargılama Hukukunda Hâkimin Türk Hukukunu Resen Uygulamasının Temeli: Vakıalar, Vakıaların Önemi, Vakıaların Çeş itli Yönlerden Sınıflandırılması ve Vakıaların Tespiti’ (2019) 77(1) İstanbul Hukuk Mecmuası 1. google scholar
• Aristoteles, Nikomakhos’a Etik (Saffet Babür çev., BilgeSu Yayıncılık 2012).google scholar
• –– –– Nikomakhos’a Etik (Furkan Akderin çev., Say Yayınları 2014). google scholar
• –– –– Nikomakhos’a Etik (Zeki Özcan çev., Sentez Yayıncılık 2014). google scholar
• Aristotle, The Nicomachean Ethics (David Ross çev., Oxford University Press 2009). google scholar
• Audi R, ‘Moral Perception and Moral Knowledge’ (2010) 84 Proceedings of the Aristotelian Society Supplementary 79. google scholar
• Avcı M, ‘Mecelle’ye Göre Hâkimin Nitelikleri ve Yargılama Etiği’ (2016) 27 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 33. google scholar
• Aydın İ ve Saldırım M, Yargıtay Yargı Etiği İlkeleri Eğitimi Katılımcı El Kitabı (Yargıtay Başkanlığı 2019). google scholar
• Battaly H, ‘Intellectual Virtues’ içinde Stan van Hooft (ed.), The Handbook of Virtue Ethics (Acumen 2014). google scholar
• Baytaz AB, Kanunilik İlkesi Bağlamında Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukukunda Yorum (Oniki Levha Yayıncılık 2018). google scholar
• Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi, Bangalor Yargı Etiği İlkelerinin Yorumu (Kuban Matbaacılık Yayıncılık 2020). google scholar
• Brady MS, ‘Moral and Intellectual Virtues’ içinde Nancy E. Snow (ed.), The Oxford Handbook of Virtue (Oxford University Press 2018). google scholar
• Büyüközkara E. ‘Aristoteles'te Ahlakın Bilgisel Temeli’ (Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 2010). google scholar
• Cevizci A, Felsefe Sözlüğü (5. Baskı, Paradigma Yayınları 2002). google scholar
• –– –– Uygulamalı Etik (2. Baskı, Say Yayınları 2016). google scholar
• Ceylan ŞŞ, ‘İnsan Hakları: Hukuk ile Ahlak Arasında’ (2019) 2 MHFD 193.google scholar
• Cimino C, ‘Virtue Jurisprudence’ içinde Nancy E. Snow (ed.), The Oxford Hanbook of Virtue (Oxford University Press 2018). google scholar
• Collste G, ‘Applied and Professional Ethics’ (2012) 19(1) Kemanusiaan 17.google scholar
• Crisp R, ‘Modern Moral Philosophy and the Virtues’ içinde Roger Crisp (ed.), How Should One Live? Essays on the Virtues (Clarendon Press 1996)google scholar
• –– –– (ed.), How Should One Live? Essays on the Virtues (Clarendon Press 1996). google scholar
• Çap G, ‘Robert Alexy’nin İlkeler Teorisine Genel Bir Bakış’ (2021) 38(2) Anayasa Yargısı 221. google scholar
• Çebi SS, ‘Aristoteles’te Phronesis Kavramı ve Modern Hukukta Muhakeme’ (2015) 2(6) Hukuk Kuramı 1. google scholar
• Çelik E, ‘İnsan Hakları Hukukunda İnsan Onurunun Yeri ve Rolü’ (2019) 9(2) Hacettepe HFD 282. google scholar
• Çınar A, ‘Aristoteles’in Nikomakhos’a Etik’inde Pratik Hikmet Kavramı ve Günümü z Açısından Önemi’ (2007) 16(1) Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi 171. google scholar
• Çınar İ, ‘Ceza Muhakemesinde Hüküm Verme Sürecine Metodolojik Bir Bakış’ (2023) 14(56) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 337. google scholar
• Çil YU, ‘Dworkin'in Hukuki Pozitivizm Eleş tirisinde Teorik Uyuş mazlık ve Semantik İ ğ ne Argü manları’ (2024) 32(4) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2855. google scholar
• Çötok T,’Aristoteles Ahlakının Kurucu Erdemi Olarak Phronesis’ (Doktora Tezi Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 2011). google scholar
• Davis, NA, ’Comtemporary Deontology’, içinde Peter Singer (ed.), A Companion to Ethics (Blackwell 1993). google scholar
• Demir R,’Cezanın Belirlenmesi ve Bireyselleştirilmesi’ (2022) 10(2) Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 877. google scholar
• Dinçkol A, ‘Karar Verme Sü reci İ ç inde Hü kmü n Oluş ması ve Hâ kimin Fonksiyonu’ (2012) 25 Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Arkivi 172. google scholar
• Dworkin R, Law’s Empire (Harvard University Press 1986). google scholar
• –– –– Hukukun Hükümranlığı (çev. Ertuğrul Uzun, Islık Yayınları 2025).google scholar
• Dyrda A ve Gizbert-Studnicki T, ‘Semantic Sting and Legal Argumentation’ içinde Michał Araszkiewicz, Matěj Myška, Terezie Smejkalová, Jaromír Šavelka, Martin Škop (ed.), Argumentation 2011: International Conference on Alternative Methods of Argumentation In Law (Masaryk University Press 2011). google scholar
• Farrelly C ve Solum LB, ‘An Introduction to Aretaic Theories of Law’ içinde Colin Farrelly, Lawrence B. Solum (ed.), Virtue Jurisprudence (Palgrave MacMillan 2008). google scholar
• Göksu M, ’(Hukuk Yargılamasında) Vakıa ve Hukuk’, içinde Osman Berat Gürzumar (ed.), Halûk Konuralp Anısına Armağ an Cilt 1 (Yetkin Yayınları 2009). google scholar
• Gözler K, Hukuka Giriş (Güncellenmiş 21. Baskı, Ekin 2024). google scholar
• Gürdoğ an B, ‘Temyiz Mahkemesinin Kontrolü Bakımından: Vakıa ve Hukuk’ (1956) 11(3) AÜSBFD 258. google scholar
• Gürgey, FİÇ, Hukuk Etiği: Felsefi Hukuk Etiği - Hukuk Meslek Etiğine İlişkin Yazılı Standartlar (On İki Levha Yayıncılık 2024). google scholar
• Gürler S, Ahlâk ve Adalet (Legal Yayıncılık 2007). google scholar
• –– –– ‘Çağdaş Ahlâk Kuramlarının Hukuk Felsefesine Yansımasına Örnek Olarak Lawrence Solum’un “Erdem Ahlâkına Dayalı Hukuk Kuramı”’ (2007) 16 HFSA 141. google scholar
• –– –– ‘Bir Meslek Etiği Olarak Yargı Etiğinin Felsefi Kaynakları’, içinde Cihan Osmanağaoğlu-Karahasanoğlu, Sercan Gürler, Sevgi Kayak, Sezen Kama Işık (ed.), Yargıya Etikle Bakmak (Oniki Levha Yayıncılık 2023). google scholar
• Hardimon MO, ‘Role Obligations’ (1994) 91(7) The Journal of Philosophy 333. google scholar
• Himma KE, ‘Ambiguously Stung: Dworkin’s Semantic Sting Reconfigured’ (2002) 8 Legal Theory 145. google scholar
• Horn C, ‘Epieikeia: The Competence of the Perfectly Just Person in Aristotle’ içinde Burkhard Reis (ed.), The Virtuous Life in Greek Ethics (Cambridge University Press 2006). google scholar
• Hursthouse R,’Virtue Ethics’ (Stanford Encyclopedia of Philosophy 11 Ekim 2022) https://plato.stanford.edu/entries/ethics-virtue/ google scholar
• Işıktaç Y, Hukuk Başlangıcı (Gözden Geçirilmiş 3. Baskı, Filiz Kitabevi 2015).google scholar
• Kayak S, ‘Roma Yargı Düzenine Hâkim Olan Etik Değerler’ içinde Cihan Osmanağaoğlu-Karahasanoğlu, Sercan Gürler, Sevgi Kayak, Sezen Kama Işık (ed.), Yargıya Etikle Bakmak (Oniki Levha Yayıncılık 2023). google scholar
• Kısakürek NF, Reis Bey (48. Basım, Büyük Doğu Yayınları 2024). google scholar
• Kress K, ‘The Interpretive Turn: Law’s Empire by Ronald Dworkin’ (1987) 97(4) Ethics 834. google scholar
• Kronman A, ‘Practical Wisdom and Professional Character’ (1986) 4(1) Social Philosophy & Policy 203. google scholar
• Kuçuradi İ, ‘İnsan Onuru Kavramı ve İnsan Hakları’, içinde İoanna Kuçuradi, İnsan Hakları: Kavramları ve Sorunları (4. Baskı, Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları 2018). google scholar
• –– –– ‘İnsan Hakları Düşüncesinin Işığında İnsan Hakları Belgeleri’, içinde İoanna Kuçuradi, İnsan Hakları: Kavramları ve Sorunları (4. Baskı, Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları 2018). google scholar
• –– –– Ahlâk, Etik ve Etikler (Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları 2019). google scholar
• Lebar M, ‘Eudaimonism’ içinde Nancy E. Snow (ed.), The Oxford Handbook of Virtue (Oxford University Press 2017). google scholar
• Luban D, ‘Natural Law as Professional Ethics: A Reading of Fuller’ (2001) 18(1) Social Philosophy and Policy 176. google scholar
• –– –– ‘Professional Ethics’ içinde R. G. Frey, Christopher Heat Wellman (ed.), A Companion to Applied Ethics (Blackwell Publishing 2005). google scholar
• Lucy W, ‘Adjudication’ içinde Jules Coleman, Scott Shapiro (ed.), The Oxford Handbook of Jurisprudence and Philosophy of Law (Oxford University Press 2002). google scholar
• Mangini M, ‘Ethics of Virtues and the Education of the Reasonable Judge’ (2017) 2(3) International google scholar
• Journal of Ethics Education 175, 192-195 https://doi.org/10.1007/s40889-017-0039-x google scholar
• Marmor A, Interpretation and Legal Theory (İkinci Baskı, Hart Publishing 2005). google scholar
• Merleau-Ponty M, Algının Önceliği (Yusuf Yıldırım çev., Alfa Yayınları 2017).google scholar
• Metin S, ‘Ronald Dworkin’in Hukuk Teorisinde Yorum Yaklaşımı’ (2003) 61(1-2) İÜHFM 35. google scholar
• Michelon C, ‘Practical Wisdom in Legal Decision-Making’ içinde Amalia Amaya, Ho Hock Lai (ed.), Law, Virtue and Justice (Hart Publishing 2013).google scholar
• –– –– ‘Lawfulness and the Perception of Legal Salience’ (2018) 9(1) Jurisprudence 47. google scholar
• Moreso JJ, ‘Ways of Solving Conflicts of Constitutional Rights: Proportionalism and Specificationism’ (2012) 25(1) Ratio Juris 31. google scholar
• –– –– ‘Reconciling Virtues and Action-Guidance in Legal Adjudication’ (2017) 9(1) Jurisprudence 1. google scholar
• Mungan E, Geştalt Kuramı: İnsana Dair Başka Bir Bilim Mümkün mü? (Metis Yayınları 2023). google scholar
• Oakley J ve Cocking D, Virtue Ethics and Professional Roles (Cambridge University Press 2001). google scholar
• Osmanağaoğlu-Karahasanoğlu C, ‘Osmanlı Devleti Hukuk Sistemi’nin Günümüz Hâkimlik Meslek Etiği İlkeleri Bağlamında Değerlendirilmesi’, içinde Cihan Osmanağaoğlu-Karahasanoğlu, Sercan Gürler, Sevgi Kayak, Sezen Kama Işık (ed.), Yargıya Etikle Bakmak (Oniki Levha Yayıncılık 2023).google scholar
• Özkök G, ‘Ronald Dworkin’de Adalet ve Haklar’ (2002) 5 Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Arkivi 98. google scholar
• Pence G, ‘Virtue Theory’ içinde Peter Singer (ed.), A Companion to Ethics (Blackwell 1993). google scholar
• Perelman C, ‘Judicial Reasoning’ (1966) 1(3) Israil Law Review 373. google scholar
• Pettit P, ‘Consequentialism’ içinde Peter Singer (ed.), A Companion to Ethics (Blackwell 1993). google scholar
• Platon, Yasalar (Candan Şentuna, Saffet Babür çev., Kabalcı Yayıncılık 2012).google scholar
• Polat K, ‘Türk Ceza Kanunu m. 61 Açısından Cezanın Belirlenmesi’ (2024) 6(1) ASBÜ Hukuk Fakültesi Dergisi 569. google scholar
• Raz J, ‘Two Views of the Nature of the Theory of Law: A Partial Comparison’ (1998) 4(3) Legal Theory 249. google scholar
• Reeve CDC, Practices of Reason: Aristotle’s Nicomachean Ethics (Clarendon Press 1992). google scholar
• Samuel G, Epistemology and Method in Law (Routledge 2003). google scholar
• Sancak Y ve Kıyak E, ‘Gü nü mü z Tü rkç esiyle Mecelle'nin On Altıncı Kitabı Kitâ bü 'l Kazâ : Gü nü mü z Dü zenlemeleriyle Karş ılaş tırmalı Bir İ nceleme’ (2014) 22(2) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 45.google scholar
• Sherman N, The Fabric of Character: Aristotle’s Theory of Virtue (Oxford, Clarendon Press 1989). google scholar
• Singer P, Pratik Etik (N. Çatlı çev., İthaki Yayınları 2015). google scholar
• Skuczyński P, ‘Moral Dilemmas as a Matter of Contemporary Ethical Debate’ içinde Paweł google scholar
• Skuczyński (ed.), The Concept of Dilemma in Legal and Judicial Ethics (Wydawnictwo C.H. Beck 2018). google scholar
• Slote M, ‘Virtue Ethics’ içinde John Skorupski (ed.), The Routledge Companion to Ethics (Routledge 2010). google scholar
• Smith D, ‘Theoretical Disagreement and the Semantic Sting’ (2010) 30(4) Oxford Journal of Legal Studies 635. google scholar
• Solomon RC, Adalet Tutkusu: Toplum Sözleşmesinin Kökenleri ve Temelindeki Duygular (Ertuğ Altınay çev., Ayrıntı Yayınları 2004). google scholar
• Solum LB, ‘The Virtues and Vices of a Judge: An Aristotelian Guide to Judicial Selection’ (1988) 61 Southern California Law Review 1735, 1738-1739.google scholar
• –– –– ‘Virtue Jurisprudence: A Virtue-Centred Theory of Judging’ (2003) 34 Metaphilosophy 178. google scholar
• –– –– ‘A Virtue-Centered Account of Equity and the Rule of Law’ içinde Colin Farrelly, Lawrence B. Solum (ed.), Virtue Jurisprudence (Palgrave MacMillan 2008). google scholar
• –– –– ‘Law and Virtue’ içinde Lorraine Besser-Jones, Michael Slote (ed.), The Routledge Companion to Virtue Ethics (Routledge 2015). google scholar
• Soyaslan D, ‘Cezaların Bireyselleştirilmesi’ (2003) 11(1-2) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 25. google scholar
• Statmen D, ‘Introduction to Virtue Ethics’ içinde Daniel Statmen (ed.), Virtue Ethics (Georgetown University Press 1997). google scholar
• Taneri G, ‘Temel Cezanın Belirlenmesi’ (2016) 3 Ankara Barosu Dergisi 129.google scholar
• Tepe BK, Erdem Etiği: Aristotelesçi Kökenlerinden Günümüze (Türkiye Felsefe Kurumu 2022). google scholar
• Tepe H, Pratik Etik: Etiğin Pratik Sorunları (BilgeSu Yayıncılık 2016). google scholar
• Trianosky GV ‘What is Virtue Ethics All About?’ içinde Daniel Statmen (ed.), Virtue Ethics (Georgetown University Press 1997). google scholar
• Tuğan EN ve Ömürgönülşen U, ‘Türkiye’de Yargı Etiğ i İ lkeleri Üzerine Bir İ nceleme’ (2020) 24 Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (Aralık Özel Sayı) 85. google scholar
• Tutumlu A, Yargı Felsefesi Üzerine (Seçkin Yayıncılık 2018). google scholar
• Türkbağ AU, Kantılanamayı Kanıtlamak: Ronald Dworkin'in Hukuk Kuramı (Derin Yayınları 2012). google scholar
• Türkiye Cumhuriyeti Yargıtay Başkanlığı, ‘Yargıtay Yargı Etiği İlkeleri’ https://www.yargitay.gov.tr/documents/YargiEtigiIlkeleri.pdf google scholar
• Türkiye’de Yargı Etiğinin Güçlendirilmesi Projesi, Yargı Etiğine İlişkin Uluslararası Temel Standartlar (Epamat 2017). google scholar
• Ulaş SE (ed.), Felsefe Sözlüğü (Bilim ve Sanat Yayınları 2002). google scholar
• Uygur G, Hukukta Adaletsizliği Görmek (Türkiye Felsefe Kurumu 2013).google scholar
• –– –– ‘Etiğe Dayalı Hukuk Eğitimi ve Yargıtay Yargı Etiği İlkeleri Hukuk Kliniği’ içinde Cihan Osmanağaoğlu-Karahasanoğlu, Sercan Gürler, Sevgi Kayak, Sezen Kama Işık (ed.), Yargıya Etikle Bakmak (Oniki Levha Yayıncılık 2023). google scholar
• van Domselaar I, ’The Perceptive Judge’ (2018) 9(1) Jurisprudence 71.google scholar
• Van Zyl L, Virtue Ethics: A Contemporary Introduction (Routledge 2019).google scholar
• Warner R, ‘Adjudication and Legal Reasoning’ içinde Martin P. Golding, William A. Edmundson (ed.), The Blackwell Guide to the Philosophy of Law an Legal Theory (Blackwell Publishing 2005). google scholar
• Wendel WB, ‘Three Concepts of Roles’ (2011) 48 San Diego Law Review 547. google scholar
• White EK, ‘On Emotions and the Politics of Attention in Judicial Reasoning’ içinde Amalia Amaya, google scholar
• Maksymilian Del Mar (ed.), Virtue, Emotion and Imagination in Law and Legal Reasoning (Hart Publishing 2020). google scholar
• Yargıtay Yargı Etiği Danışma Kurulu, Yargı Etiği Danışma Kurulu Kararları ve İlgili Mevzuat (Yargıtay Başkanlığı 2019). google scholar
• Zagzebski L, ‘Intellectual Virtues: Admirable Traits of Character’ içinde Heather Battaly (ed.) The Routledge Handbook of Virtue Epistemology (Routledge 2019). google scholar