Hukukî Sorumluluk Doğuran Bir Olgu Olarak Türk Hukukunda Yeşil Aklama (Greenwashing)

Abstract

Son günlerde artan çevresel duyarlılık ve sürdürülebilirlik kavramına yönelik ilgi, teşebbüsleri çevre dostu iddiaları bir pazarlama aracı olarak kullanmaya yöneltmektedir. Ancak bu iddiaların gerçeği yansıtmaması veya yanıltıcı olmasıyla ortaya çıkan “yeşil aklama” olgusu, Türk hukuku kapsamında çeşitli hukukî sorumluluk rejimlerini gündeme getirmektedir. Bu çalışma, yeşil aklamanın doğurabileceği hukukî sorumluluğu dört temel eksende incelemektedir: genel haksız fiil sorumluluğu, haksız rekabet, sözleşmeye aykırılık ve güven sorumluluğu. Genel haksız fiil sorumluluğunun, mutlak hak ihlâlinin doğrudan gerçekleşmemesi ve zarar ile nedensellik bağının ispatındaki güçlükler nedeniyle sınırlı bir koruma sağladığı görülmektedir. Buna karşılık haksız rekabet hükümleri, yeşil aklamayı aldatıcı bir ticârî uygulama olarak addetmeye elverişlidir. Ayrıca, kusur veya zarar ispatı gerektirmeyen tespit, durdurma, önleme ve düzeltme gibi etkin taleplerle daha işlevsel bir mekanizma sunmaktadır. Sözleşmesel ilişkilerde ise yeşil aklama, bir mal veya işgörme ediminin vaat edilen niteliklere sahip olmaması nedeniyle ayıptan sorumluluğa yol açabilir. Bu durumda, onarım veya değiştirme pratik olarak imkânsızken, bedel indirimi de genellikle işlevsiz kalmaktadır. Dolayısıyla, alıcı için daha güçlü hukukî çare sözleşmeden dönme hakkı olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca genel olarak sözleşmesel sorumlulukta da ispat güçlükleri varlığını aynen korumaktadır. Son olarak, doğrudan sözleşmesel bir bağın bulunmadığı durumlarda, güven sorumluluğu önemli bir rol oynayabilecek bir sorumluluk sebebi teşkil etmektedir. Teşebbüslerin sürdürülebilirlik raporları gibi kamuya açık beyanlarına güvenerek hareket eden ve bu güvenin boşa çıkmasıyla zarara uğrayan kişilerin salt malvarlığı zararlarının tazmini, bu rejim kapsamında koşullarını sağlandığı ölçüde mümkün olabilmektedir. Bu çerçevede Türk hukuk uygulamasında güven sorumluluğunun yer bulmuş olması yeşil aklamaya karşı başvurulabilecek özel hukuk çarelerinin etkinliği yönünden önem taşımaktadır.

Keywords

• Yeşil Aklama
• Sürdürülebilirlik
• Güven Sorumluluğu
• Ayıptan Sorumluluk
• Haksız Rekabet

Greenwashing as a Basis for Liability under Turkish Law

Abstract

Increasing environmental awareness and interest in sustainability have led enterprises to use eco-friendly claims as a marketing tool. However, when these claims are false or misleading, the resulting phenomenon of “greenwashing” gives rise to various legal liability regimes under Turkish law. This study examines the potential legal liability stemming from greenwashing across four primary frameworks: general tort law, unfair competition, breach of contract, and liability based on trust. The analysis finds that general tort law offers limited protection, as greenwashing does not typically constitute a direct violation of absolute rights, and proving causation and damage presents significant challenges. In contrast, unfair competition provisions address greenwashing as a deceptive commercial practice and provide a more functional mechanism through effective remedies such as declaratory judgments, injunctions, and rectifications, which do not require proof of fault or damage. In the context of contractual relationships, greenwashing leads to liability for defects when a good or service lacks the warranted environmental qualities. In such cases, repair or replacement is practically impossible, while a price reduction is often ineffective. Consequently, the most powerful legal remedy available to the buyer is the rescission of the contract. Finally, in situations where there is no direct contractual link, particularly for the protection of third parties such as investors, the doctrine of liability based on trust plays a critical role. This regime allows for the compensation of purely economic losses suffered by individuals who acted in reliance on an enterprise's public statements, such as sustainability reports, when that trust is breached.

Keywords

• Greenwashing
• Sustainability
• Responsibility for Trust
• Responsibility for Defects
• Unfair Competition

References

1. Altop A, Türk, İsviçre ve Alman Hukukunda Bankaların Verdikleri Banka Bilgilerinden Dolayı Hukuki Sorumlulukları (Filiz Kitabevi 1996). google scholar
2. Anthamatten S, ‘Green Advertising’ (2024) Zeitschrift für Immaterialgüter-, Informations- und Wettbewerbsrecht 9-17. google scholar
3. Atamer YM ve Gerber PM, ‘Ethische Produktionsprozesse als Merkmal der Mangelfreiheit der Kaufsache?’ (2022) Aktuelle Juristische Praxis 1159-1175. google scholar
4. Atamer YM ve Willi F, ‘CSR-Berichterstattung Ante Portas: Indirekter Gegenvorschlag zur Konzernverantwortungsinitiative’ (2020) 6 Schweizerische Zeitschrift für Wirtschafts 686-701. google scholar
5. Başoğlu B, Çevre Zararlarından Doğan Sorumluluk (Vedat 2016). google scholar
6. Bayraktar K ve diğerleri, Özel Ceza Hukuku Cilt IV Malvarlığına Karşı Suçlar (On İki Levha 2018). google scholar
7. Baysal B, Haksız Fiil Hukuku (On İki Levha 2019). google scholar
8. Binctin N, ‘La lutte contre l’écoblanchiment (greenwashing) Défis et développements récents’ iç Jacques de Werra (ed) Propriété intellectuelle et développement durable (Schulthess 2024). google scholar

9. Brehm R, Berner Kommentar Obligationenrecht, Allgemeine Bestimmungen Die Entstehung durch unerlaubte Handlungen Art. 41–61 OR (5. Bası, Stämpfli 2021). google scholar
10. Brook N, Lawrence W ve Williams L, ‘Climate Change: Liability Risk’ iç Anthony A Tarr, Julie-Anne Tarr, Maurice Thompson ve Dino Wilkinson (edr) The Global Insurance Market and Change (Routledge 2024). google scholar
11. Canpolat C, ‘Ekonomik Suçluluk Bağlamında Şirket veya Kooperatifler Hakkında Yanlış Bilgi -Verme- Suçu (TCK m.164)’ (2021) 27(1) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 154-187. google scholar
12. Ceylan E, ‘Tüketici Hukukunda Haksız Ticari Uygulamalar ve Uygulama Örnekleri’ (2020) 8(15) Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi 123-147. google scholar
13. Cherry MA ve Sneirson JF, ‘Beyond Profit: Rethinking Corporate Social Responsibility and Greenwashing After the BP Oil Disaster’ (2011) 85(4) Tulane Law Review 983-1038. google scholar
14. Çabri S, 6502 sayılı Kanun’a Göre Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi (Adalet 2016). google scholar
15. Çağlayan Aksoy P, Hukuka ve Ahlâka Aykırılık Unsurları Çerçevesinde Salt Malvarlığı Zararlarının Tazmini (On İki Levha 2016). google scholar
16. Çetiner B, ‘AB ve Türk Hukukunda Yeşil Aklamanın (Greenwashing) Önlenmesi’ (2025) 83(2) İstanbul Hukuk Mecmuası 487-505. google scholar
17. Çetiner B, ‘Yeşil Aklama (Greenwashing) Nedeniyle Sorumluluğun Hukuki Dayanakları’ iç M Tufan Öğüz ve M Serkan Ergüne (edr) Araş. Gör. Fatih Duran’ın Anısına Armağan (Filiz Kitabevi 2025). google scholar
18. Çetiner B, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (On İki Levha 2024). google scholar
19. Daver H, Zararın ve Tazminatın Belirlenmesine İlişkin Haksız Fiil Hükümlerinin Borca Aykırılıkta Kıyasen Uygulanması (On İki Levha 2023). google scholar
20. Demircioğlu HR, Güven Esası Uyarınca Sözleşme Görüşmelerindeki Kusurlu Davranıştan Doğan Sorumluluk (Yetkin 2009). google scholar
21. Demirsatan B, Finansal Kiralamada Kiralananın Ayıbı Nedeniyle Kiracının Başvurabileceği Haklar (Filiz Kitabevi 2025). google scholar
22. Demirsatan B, Türk Borçlar Hukukunda Sözleşme Yapma Zorunluluğu (Filiz Kitabevi 2022). google scholar
23. Demirsatan B, Türk Borçlar Kanunu Çerçevesinde Sözleşmenin Haksız Olarak Sona Erdirilmesi (2. Bası, On İki Levha 2021). google scholar
24. Demirtaş İ, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlardan Doğan Sorumluluk (On İki Levha 2023). google scholar
25. Derville Gallicano T, ‘A Critical Analysis of Greenwashing Claims’ (2011) 5(3) Public Relations Journal 1-21. google scholar
26. Durmuş Şenyapar HN, ‘Unveiling greenwashing strategies: A comprehensive analysis of impacts on consumer trust and environmental sustainability’ (2024) 8(3) Journal of Energy Systems 164-181. google scholar
27. Eren F, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (28. Bası, Yetkin 2023). google scholar
28. Eren F, Borçlar Hukuku Özel Hükümler (7. Bası, Yetkin 2019). google scholar
29. European Commission: Directorate-General for Environment, Environmental claims in the EU – Inventory and reliability assessment – Final report, Publications Office of the European Union, 2024, https://data.europa.eu/doi/10.2779/83089. google scholar
30. Falcıoğlu ÖM, Elektronik Ticaret Hukuku (On İki Levha 2024). google scholar
31. Fisch J, ‘«Klima-Haftung» von Shell in der zweiten Runde (Teil 1)’ (2025) Schweizerische Juristen-Zeitung 121(2) 116-130. google scholar
32. Fischer DA, ‘Greenwashing-Bekämpfung am Point of Sale’ (2022) Gesellschafts- und Kapitalmarktrecht 256-267. google scholar
33. Gauch P, Schluep WR ve Schmid J, Schweizerische Obligationenrecht Allgemeiner Teil Band I (9. Bası, Schulthess 2008). google scholar
34. Gönen D, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (Filiz Kitabevi 2021). google scholar
35. Grunewald B, ‘Verkauferhaftung für unrichtige CSR-Berichte des Herstellers’ (2020) Neue Juristische Wochenschrift 1777-1780. google scholar
36. Gsell B, ‘Kauf- und deliktsrechtliche Haftung für das nachhaltigkeitsfehlerhafte Produkt als Schaden’ (2023) 187 Zeitschrift für das gesamte Handels- und Wirtschaftsrecht 392-420. google scholar
37. Gümüş MA, ‘Yargıtay Kararları Işığında Güven Sorumluluğu’ iç Tufan Öğüz ve Kerem Öz (edr) Sorumluluk Hukuku Sempozyumu-II Bildiri Kitabı (Filiz Kitabevi 2023). google scholar
38. Gümüş MA, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi Cilt 1 Madde:1-46 (Vedat 2014). google scholar Gümüş MA, Borçlar Hukukunun Genel Hükümleri (Yetkin 2021). google scholar
39. Gürpınar D, Sözleşme Dışı Yanlış Tavsiyede Bulunma, Öğüt veya Bilgi Vermeden Doğan Hukuki Sorumluluk (Güncel 2006). google scholar
40. Honsell H, Was ist Gerechtigkeit? (2. Bası, Stämpfli 2023). google scholar
41. Hug D, ‘Le greenwashing sous l’angle des pratiques commerciales déloyales’ iç Dario Hug, Blaise Carron ve Christoph Müller (edr) Production et consommation durables dans une économie circulaire - défis et solutions juridiques 4e Journée des droits de la consommation et de la distribution (Helbing & Lichtenhahn 2023). google scholar
42. Huguenin C, Obligationenrecht Allgemeiner und Besonderer Teil (3. Bası, Schulthess 2019). google scholar
43. İnal E ve Baysal B, Reklam Hukuku ve Uygulaması (On İki Levha 2008). google scholar
44. İnceoğlu MM, ‘Ayıba Karşı Tekeffül ve Garanti Sorumluluğu’ iç M. Murat İnceoğlu (Ed) Yeni Tüketici Hukuku Konferansı (On İki Levha 2015). google scholar
45. Jentsch V ve Angliker S, ‘Haftung für Nachhaltigkeitsinformationen’ (2023) Zeitschrift für juristische Weiterbildung und Praxis (recht) 213-226. google scholar
46. Kartal DB, Üçüncü Kişi Yararına Sözleşme (On İki Levha 2021). google scholar
47. Kaya A ve Demir K, Rekabet ve Haksız Rekabet Hukukunun Esasları (2. Bası, Vedat 2025). google scholar
48. Kırca Ç, Bilgi Vermeden Dolayı Üçüncü Kişiye Karşı Sorumluluk (Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü 2004). google scholar
49. Koller A, ‘Grundzüge der Haftung für reinen Vermögensschaden’ (2020) Pratique Juridique Actuelle 1381-1395. google scholar
50. Kurtulan Güner G, ‘Türk-İsviçre Hukukunda Güven Sorumluluğu -Kavramın Gelişimi ve Eleştirisi-’ (2024) 26(2) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1505-1534. google scholar
51. La Spada A-V ve Nussbaumer-Laghzaoui L, ‘Écolabels’ (2024) Revue du droit de la propriété intellectuelle, de l'information et de la concurrence 236-252. google scholar
52. Loser P, Die Vertrauenshaftung im schweizerischen Schuldrecht (Stämpfli 2006). google scholar
53. Morgandi T, ‘Liability for Greenwashing in Company Sustainability Reports: A Novel Application of the English Tort Law Doctrine of Assumption of Responsibility’ (2024) AJIL Unbound 118 274-278. google scholar
54. Morin A, ‘Les caractéristiques de la responsabilité fondée sur la confiance. Note à propos des ATF 128 III 324 et 130 III 345’ (2005) I Journal des Tribunaux 41-61. google scholar
55. Möllers T ve Temel E, ‘Avrupa Yeşil Mutabakatı: Yeşil Yıkama, Bilgi Taşkınlığı ve İyi Kurumsal Vatandaş Özelliği Unutulan Yatırımcı’ (2024) 73(3) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2119-2180. google scholar
56. Müller C, Berner Kommentar Obligationenrecht, Allgemeine Bestimmungen Art. 1-18 OR mit allgemeiner Einleitung in das Schweizerische Obligationenrech (Stämpfli 2018). google scholar
57. Nomer Ertan F, Haksız Rekabet Hukuku (On İki Levha 2016). google scholar
58. Nomer HN, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (20. Bası, Beta 2024). google scholar
59. Oğuzman K ve Öz T, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt 2 (19. Bası, Vedat 2024). google scholar
60. Oğuzman ve Öz T, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt I (22. Bası, Vedat 2024). google scholar
61. Okutan Nilsson G, Türk Ticaret Kanunu Tasarısı'na Göre Şirketler Topluluğu Hukuku (On İki Levha 2009). google scholar
62. Osterloh-Konrad C, ‘Haftung von Emittenten und Intermediären für Nachhaltigkeitsinformationen’ (2023) 187 Zeitschrift für das gesamte Handels- und Wirtschaftsrecht 309-339. google scholar
63. Partalcı R, Milletlerarası Özel Hukukta Çevre Zararlarından Doğan Sorumluluğa Uygulanacak Hukuk (On İki Levha 2021). google scholar
64. Roberto V ve Kuzniar N, ‘Ein Vierteljahrhundert Vertrauenshaftung’ (2019) Aktuelle Juristische Praxis 1105-1111. google scholar
65. Romy I, ‘Les moyens d’action contre le greenwashing’ (2025) 69 Revue suisse de droit de procédure civile et d’éxecution forcée 32-42. google scholar
66. Rusch A ve Schwizer A, ‘BGH, Urteil vom 25. Mai 2020 – VI ZR 252/19: Verurteilung von Volkswagen als Herstellerin zur Rücknahme eines abgasmanipulierten Fahrzeugs’ (2020) Pratique Juridique Actuelle 1205-1209. google scholar
67. Sapmaz Veral E, ‘Yeşil Yıkama ile Mücadele: Avrupa Birliği’nde Yeşil İddiaların Doğrulanması Girişimi’ (2022) 33(124) Sayıştay Dergisi 101-109. google scholar
68. Saraçoğlu S, ‘Bir Bilgi Asimetrisi Sorunu Olarak İzahname Sorumluluğu Özellikle Hukuki Niteliği, Uygulama Alanı ve Sınırlarının Belirlenmesi Bağlamında’ iç Kerem Cem Sanlı (ed) Bir Sözleşme Adaleti Sorunu Olarak Bilgi Asimetrisi ve Çözüm Yolları (On İki Levha 2024). google scholar
69. Sarıdağ OG, Haksız Rekabet Hukukunda Eski Hale İade (On İki Levha 2021). google scholar
70. Schwenzer I, Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil (7. Bası, Stämpfli 2016). google scholar
71. Serozan R, Borçlar Hukuku Genel Bölüm Üçüncü Cilt İfa İfa Engelleri Haksız Zenginleşme (7. Bası, Filiz Kitabevi 2016). google scholar
72. Smith D, Paynter K ve Donley S, ‘Professional Indemnity Insurance’ iç Anthony A Tarr, Julie-Anne Tarr, Maurice Thompson ve Dino Wilkinson (edr) The Global Insurance Market and Change (Routledge 2024). google scholar
73. Solak E, ‘Yeşil Aklamanın (Greenwashing) Haksız Rekabet ve Reklam Hukuku Boyutuyla Türk ve Avrupa Birliği Hukukları Kapsamında Değerlendirilmesi’ (2025) 31(1) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 1-32. google scholar
74. Sommer U, ‘Vertrauenshaftung, Anstoss zur Neukonzeption des Haftpflicht-und Obligationenrechts?’ (2006) Aktuelle Juristische Praxis 1031-1041. google scholar
75. Şener OH, Ticari İşletme Hukuku Ders Kitabı (2. Bası, Seçkin 2020). google scholar
76. TerraChoice, The Seven Sins of Greenwashing: Home and Family Edition (UL Marketing, 2009) https://www.twosides.info/wp-content/uploads/2018/05/Terrachoice_The_Sins_of_Greenwashing_-_Home_and_Family_Edition_2010.pdf. google scholar
77. Tüzgen AH, Türk Hukukunda Sosyal Medya Reklamları (On İki Levha 2023). google scholar
78. Ulfbeck V, Hansen O ve Andhow A, ‘Contractual enforcement of CSR clauses and the protection of weak parties in the supply chain’ iç Vibe Ulfbeck, Alexandra Andhov ve Katerina Mitkidis (edr) Law and Responsible Supply Chain Management (Routledge 2019). google scholar
79. Ülgen H, Helvacı M, Kendigelen A, Kaya A, Nomer Ertan NF, Ticari İşletme Hukuku (4. Bası, Vedat 2015). google scholar
80. Ünan S, Gemilerden Sızan veya Bırakılan Hidrokarbonların Yol Açtığı Zararlardan Hukuki Sorumluluk (İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Tezi 1987). google scholar
81. Venturi S ve Zen-Ruffinen M-N, ‘Art 205 CO’ iç Luc Thévenoz ve Franz Werro (edr) Commantaire Romand Code des Obligations I (2. Bası, Helbing Lichtenhahn 2012). google scholar
82. Vytopil LA, ‘Liability for “greenwashing”?: On unfair commercial practices, the legal duty to be transparent and the case for a “safe harbor” ’ iç Vibe Ulfbeck, Alexandra Andhov ve Katerina Mitkidis (edr) Law and Responsible Supply Chain Management (Routledge 2019). google scholar
83. Walker K ve Wan F, ‘The Harm of Symbolic Actions and Green-Washing: Corporate Actions and Communications on Environmental Performance and Their Financial Implications’ (2012) 109(2) Journal of Business Ethics 227-242. google scholar
84. Weber RH ve Emmenegger S, Berner Kommentar Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Das Obligationenrecht, Allgemeine Bestimmungen Die Folgen der Nichterfüllung, Art. 97-109 OR (2. Bası, Stämpfli 2020). google scholar
85. Wick M, ‘Die Vertrauenshaftung im schweizerischen Recht’ (1995) Aktuelle Juristische Praxis 1270-1282. google scholar
86. Wolf N, ‘Umweltbezogene Werbeaussagen und unlauterer Wettbewerb –Grenzen des Greenwashing’ (2024) Forum für juristische Bildung 112-115. google scholar
87. Yatağan Özkan Ç ve Dinçer Özbey B, ‘Green is the New Black: The Rise of Green Marks and Possible Solutions to Greenwashing’ (2023) 73 Annales de la Faculté de Droit d’Istanbul 183-206. google scholar
88. Yavuz C, Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler Birinci Cilt (11. Bası, Beta 2022). google scholar
89. Yıldız B, Sermaye Piyasası Hukukunda Yatırım Tavsiyeleri (Banka ve Ticaret Hukuku Enstitüsü 2015). google scholar
90. Yıldız OA, Haksız Rekabet Hukuku (On İki Levha 2023). google scholar
91. Zevkliler A ve Gökyayla E, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri (22. Bası, Vedat 2024). google scholar