Türkiye’de Sürdürülebilir Aile Hukuku: Statükoculuktan Reformistliğe Yöneliş İhtiyacı

Abstract

Hukukun uzun vadeli sürdürülebilirlik hedeflerine aile kurumu dâhildir. Türkiye’de sürdürülebilir aile hukuku arzulanıyorsa, irrasyonel statükoculuk terk edilebilir, birleştirici yaklaşımlar tercih edilebilir, dışlayıcı aile hukuku politikalarından vazgeçilebilir. Toplumun siyasî, ahlaki, etik ve dinî konseptleriyle direkt etkileşen aile hukuku canlılığını korumalı ve daima dönüşüm hâlinde kalmalıdır. Popülist ve kapalı hukuk siyaseti aileyi hak ettiği anlamsal derinlikten ve manevî itibardan uzaklaştırır. Türk hukukunda aileyi daraltan ve sınırlayan konformist ve oportünist değişim karşıtlığı sürdürülebilirliğe hizmet etmez. Sürdürülebilir aile hukuku, kapsayıcı tasarlama ve dinamik güncelleme ile mümkündür. Ötekileştirici muhafazakârlık bu kutsal kurumu kısıtlamaktadır. Belirli kesim muhtaçların aileye katılmaması ve karşılaştırmalı aile hukukundaki gelişmelere direnilmesi, gerekçesiz status quo partizanlığıdır. Ailenin hak ettiği kurumsal saygınlığa yeniden kavuşması ve gençlerce yürekten kucaklanması için acil ihtiyaç; özendirici politik değişiklikler, çoğulcu ve devrimci yasal atılımlar ve dönüşümler yapılmasıdır. Türkiye’nin sürdürülebilir ailesinin gerektirdiği istikamet; karşılaştırmalı aile hukukundaki gelişmelerin ulusal ihtiyaçlara uygun düştüğü ölçüde izlenmesinden ve eşlere bireyci çocuklara kolektivist bakış açısının yeğlenmesinden geçebilir. Aileyi kısıtlayan tutucu topluluk fikri reddedilebilir, üyelerin bireysel menfaatleri ve özerklikleriyle ailenin örgütsel bekasının eş değerde kutsandığı denge hedeflenebilir. Türk Medenî Kanunu’nun Aile Hukuku kitabı; artık ihtiyaç karşılamayan bazı maddelerden ayıklanabilir, mukayeseli hukuk izdüşümünde ve Türkiye’ye uyduğu ölçüde reformdan geçirilebilir. Türk aile hukukunda ihtiyatlı ve çoğulcu dönüşüm için başlangıçta; literatürdeki aile tanımı ve anayasal aile korumasının tayfı genişletilebilir, boşanma kolaylaştırılabilir, ayrılık ve bekleme süresi kaldırılabilir, birlikte velâyet kanunla netleştirilebilir, elverişli aile hukuku ihtilaflarında zorunlu arabuluculuğa geçilebilir, statü temelli kayıtlı birlikteliklere sıcak bakılabilir, yüz yüze buluş(a)mayan eşlere dijital boşanma alternatifi sunulabilir.

Keywords

• Sürdürülebilir aile
• Türkiye’de sürdürülebilir aile hukuku
• birleştirici yaklaşım
• dinamik güncelleme
• lere bireyci çocuklara kolektivist bakış açısı

Sustainable Family Law in Türkiye: The Urgent Need to Break Away from the Status Quo and Move Toward Reformism

Abstract

The institution of the family is included in the long-term sustainability goals of law. Family law, as a field that directly engages with society, must preserve its vitality and remain in a continuous state of transformation. Populist, exclusionary, and othering legal policies distance the family from its deserved semantic depth and spiritual dignity. A sustainable family is only possible through the inclusive interpretation and dynamic updating of the law. For sustainable family law in Türkiye, the status quo can be discarded in favour of reformist and inclusive approaches and policies. The exclusion of certain groups from the family and the irrational resistance to developments in comparative family law reflect a partisan defence of the status quo. To restore the institutional respect that the family deserves and to be warmly embraced by the youth, there is an urgent need for motivating policy changes, pluralistic and reformist legal advancements. The idea of a conservative and collectivist approach that restricts the family can be rejected, and a balance can be embraced where the individual interests and autonomy of members, as well as the organizational integrity of the family, are equally honoured. The sustainability of the family structure in Türkiye may be enhanced by adopting an individualistic perspective toward spouses and a collectivistic orientation toward children. In particular, the Family Law section of the Turkish Civil Code can be streamlined by removing provisions that no longer meet current social needs and reformed in accordance with comparative law, to the extent that it aligns with Türkiye’s context.

Keywords

• Sustainable family
• sustainable family law in Türkiye
• inclusive approaches
• dynamic updating
• individualistic perspective toward spouses
• collectivistic orientation toward children

References

1. Abascal-Monedero PJ, ‘Family Laws in the European Union’ (2019) (19) Socialinė teorija, empirija, politika ir praktika 87-94. google scholar
2. Akın M, ‘Aile İçi Şiddet’ (2013) 71(1) İÜHFM 27-42. google scholar
3. Akıntürk T ve Ateş D, Türk Medenî Hukuku Aile Hukuku İkinci Cilt (24. Bası, Beta 2022). google scholar
4. Akkurt SS, ‘Boşanma Sonrası Ortak Velâyet Kavramının, Özellikle Türk Hukuk Uygulaması Bakımından Genel Olarak Değerlendirilmesi’ (2019) 17(202) LHD 4185-4202. google scholar
5. Albertsworth EF, ‘From Contract to Status’ (1922) (42) The Canadian L Times 102-113. google scholar
6. Ansay ŞS, ‘Aile Hukuku’ (1952) (2-3) AÜİFD 20-32. google scholar
7. Apaydın E, ‘Ortak Hayata Son Verilmesi Sonrası Ortak Velâyet Hususunda Yasal Düzenleme Gereği’ (2018) 9(1) İnÜHFD 445-474. google scholar
8. Apaydın-Öcal B, ‘İsviçre Medenî Kanunu’nun Velâyete İlişkin Hükümlerinde Değişiklik Yapılması ve Ortak Velâyetin Kural Olarak Benimsenmesi’ (2016) 11(145-146) BAUHFD 631-658. google scholar

9. Aydemir R ve Sarıtepe E, ‘Hukuk-i Aile Kararnamesi’nde Hanefiler Dışındaki Mezheplerin Görüşlerine Dayanan Maddelerin Değerlendirilmesi’ (2020) 25(1) FÜİFD 29-64. google scholar
10. Aydın-Gayretli S, ‘Kadın ve Kanunî Bekleme Süresi’ (2018) (136) TBB Dergisi 263-292. google scholar
11. Aygün-Çağlayan G, ‘1917 Tarihli Hukuk-ı Aile Kararnamesi’nde Yer Alan Nişanın Sona Ermesi ve Buna Bağlanan Sonuçlara İlişkin Hükümler Üzerine Bir Değerlendirme’ (2023) 9(1) AndHD 39-56. google scholar
12. Badur E, ‘Ailenin Korunması Alanındaki Son Gelişmeler’ (2009) (84) TBB Dergisi 63-92. google scholar
13. Balo YS, ‘Ailenin Korunmasına Dair Kanun ve Uygulanması’ (2003) 2(6) Aile ve Toplum 1-10. google scholar
14. Baygın C ve Doğan M, ‘Çocuk Mallarının Yönetimi ve Sarfı’ (2005) 9(1-2) AÜEHFD 379-427. google scholar
15. Baygın C, ‘Tanzimat’tan Günümüze Aile Hukukunun Gelişim Sürecine Kısa Bir Bakış’ (2006) 22(3) MÜHF-HAD 453-462. google scholar
16. Baygın C ve Nar A, Medenî Hukuk Dersleri-II Aile Hukuku (Yetkin 2025). google scholar
17. Bekar O, ‘Roma Hukukunda Nişanlanma (Sponsalia)’ (2013) 87(1) İBD 239-245. google scholar
18. Berki Ş, ‘Roma’da Aile Hukuku’ (1957) 14(1) AÜHFD 111-121. google scholar
19. Börü L, ‘Kadına Karşı Şiddette Arabuluculuk Kurumuna İlişkin Bazı Değerlendirmeler’ (2017) (Özel Sayı) TBB Dergisi 173-198. google scholar
20. Browne K ve Nash C, ‘Opposing same-sex marriage, by supporting civil partnerships: Resistances to LGBT Equalities’ iç Barker N ve Monk D (edrs), From Civil Partnership to Same-Sex Marriage: Interdisciplinary Reflections (Routledge 2015) 65-82. google scholar
21. Bucher E, ‘The Position of the Civil Law of Turkey in the Western Civilization’ (2000) 32(49) Annales de la Faculté de Droit d’Istanbul 7-23. google scholar
22. Burcuoğlu H, ‘Alman Hukukunda Yeni Boşanma Sistemi ve Bu Sistem Işığında Türk Boşanma Hukukuna İlişkin Bazı Öneriler’ (1983) 48(1-4) İÜHFM 113-140. google scholar
23. Burcuoğlu H, ‘Ayrılık Kurumunun Uygulanabilirliği Sorunu’ iç Prof. Dr. Bülent Davran’a Armağan (Beta 1998) 59-74. google scholar Ceylan E, ‘İsviçre, Fransa, Belçika, İspanya ve İtalya Hukukundaki Boşanma Sebeplerinin Türk Hukukuyla Mukayesesi ve Değerlendirilmesi’ (2018) 1(12) UMD 315-334. google scholar
24. Ceylan E, ‘Yeni Türk Medenî Kanunu’na Göre Kadının Hukukî Durumu’ (2016) 2(2) İAÜHFD 75-125. google scholar
25. Choudhury CA, ‘Exporting Subjects: Globalizing Family Law Progress Through International Human Rights’ (2011) 32(2) Michigan J of Intl L 259-324. google scholar
26. Collins E ve Turner F, ‘Digital divorce-What is it and is it here to stay?’ (Weightmans, 21 Mayıs 2021) 13 Nisan 2025. google scholar
27. Cornu G, Droit Civil La famille (8. Bası, Montchrestien 2003). google scholar
28. Çeker O, ‘Hukuk-i Aile Kararnamesi Giriş ve Tarihçesi’ (1999) (3) Mehir 19-21. google scholar
29. Çelikel A, ‘Aile Hukukunda Kadının Konumu’ (1993) (1) İÜKAD 77-84. google scholar
30. Çelt DÖ, ‘TMK m. 187’nin İptali Kararının Çocuğun Soyadına Olası Etkileri ve Olması Gereken Hukuk Bağlamında Bir Öneri’ (2023) 13(2) AkdHFD 1065-1095. google scholar
31. Çiftçi P, ‘Boşanma Sisteminin Yargılamada Doğurduğu Temel Hak İhlâlleri ve İspat Sorunları’ (2014) 16(Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez’e Armağan) DEÜHFD 1741-1821. google scholar
32. Dağlıoğlu D, ‘Aile Hukukuna İlişkin Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk’ (2020) 2(2) ASBÜHFD 551-587. google scholar
33. Demir Ş, ‘Arabuluculuk Arkadaşlığı’ (2013) (2) ABD 289-314. google scholar
34. Demircioğlu HR, ‘Aile Hukuku Uyuşmazlıkları Bakımından 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun Uygulanabilirliği’ (2015) (23) TAAD 45-84. google scholar
35. Dönmez Ü ve Barın T, ‘Boşanma Durumunda Birlikte Velâyetin Türk Hukukunda Uygulanabilirliği Sorunu’ (2018) 9(35) TAAD 175-210. google scholar
36. Dural M, Öğüz T, Gümüş MA, Türk Özel Hukuku C. III Aile Hukuku (18. Bası, Filiz 2023). google scholar
37. Erbaydar-Paksoy N ve Balseven-Odabaş ı A, ‘Medenî Kanun’un Bekleme Süresi (İddet Müddeti) ile İlgili 132. Maddesinin Kadın Hakları ve Modern Tıptaki Gelişmeler Işığında Değerlendirilmesi’ (2018) 10(1) Fe Dergi: Feminist Eleştiri 112-119. google scholar
38. Ercoşkun-Şenol HK, ‘Türk hukukunda Boşanma Hâlinde Ortak Velâyete Hükmedilip Hükmedilemeyeceği Sorunu’ (2021) 12(2) İnÜHFD 754-765. google scholar
39. Ercoşkun-Şenol HK, Şematik Medenî Hukuk (Temel Kavramlar-Başlangıç Hükümleri-Kişiler Hukuku-Aile Hukuku) (Seçkin 2022). google scholar
40. Erçin F, ‘Aile Yurdu Kurumunda Yapılması Gereken Yasal Değişiklikler’ (2010) 9(2) İKÜHFD 137-144. google scholar
41. Erdem M ve Başak-Makaracı A, Aile Hukuku (Seçkin 2022). google scholar
42. Eskridge WN, ‘A History of Same sex Marriage’ (1993) (79) Virginia L Rev 1419-1513. google scholar
43. Evik AH, ‘Birden Çok Evlilik ve Hileli Evlenme Suçları’ (2020) (1) GSÜHFD 3-53. google scholar
44. Feder L, ‘Italian Senate Adopts Civil Union Bill’ (Buzzfeed, 25 Şubat 2016) 13 Nisan 2025. google scholar
45. Ganghofer R, Le droit de la famille en Europe: Son évolution de l'Antiquité à nos jours, actes (Presses Universitaire de Strasbourg 1992). google scholar
46. Gedik E, ‘Single Mothers Doing Family: Re-forming Traditional Family in Turkey’ (2018) 21(1) SAD 71-101. google scholar
47. Gök E, ‘Danimarka’da online boşanma 60 Euro’ (Medyascope, 30 Mart 2018) 13 Nisan 2025. google scholar
48. Graveson RH, ‘The Movement from Status to Contract’ (1941) 4(4) The Modern L Rev 261-271. google scholar
49. Gregory J, ‘Greece legalizes same-sex marriage’ (BBC, 16 Şubat 2024) 13 Nisan 2025. google scholar
50. Güven K, ‘Türk-İsviçre ve Alman Hukukunda Boşanma Sebepleri ve Esasları Hakkında Karşılaştırmalı Bir İnceleme’ (2015) 1(2) BÜHFD 35-56. google scholar
51. Güvenç ÇA, Turan GC ve Ergün B, ‘Nişanın Bozulması Nedeni ile Maddî ve Manevî Tazminat’ (2021) 67(8) JSHSR 723-732. google scholar
52. Güvenç SN, ‘Boşamada Ortak (Birlikte) Velâyetin Uygulanabilirliği’ (2023) 6(2) NEÜHFD 600-612. google scholar
53. Halley JE, ‘Behind the Law of Marriage (I): From Status/Contract to the Marriage System’ (2010) 6(1) Unbound 1-58. google scholar
54. Hausheer H, ‘Türk-İsviçre Hukuk Topluluğunda Özellikle Aile Hukuku Alanına İlişkin Müşterek Çalışmalara Yönelik Görüşler ve İstekler’ (Öztan B tr) (2008) (76) TBB Dergisi 201-216. google scholar
55. Hilt P ve Granet-Lambrechts F, Droit de la famille (6. Bası, Presses Universitaires de Grenoble 2018). google scholar
56. Hogg PW, ‘Canada: The Constitution and same-sex marriage’ (2006) 4(3) Intl J of Constitutional L 712-721. google scholar
57. Howarth-Higgs S ve Caruana C, ‘Appendix A: Mandatory mediation in family law-a review of the literature’ (2017) Certifying Mediation: A Study of section 6OI Certificates Working Paper 2017/2 1-28 14 Nisan 2025. google scholar
58. Işıktaş-Karabulut Y, ‘Aile Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk’ (Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi 2020). google scholar
59. İkizler M, ‘Eşlerin Çocuk Sahibi Olma Konusunda Uyuşmazlığa Düşmesi’ (2017) (132) TBB Dergisi 165-182. google scholar
60. İkizler M, ‘Hukukî Boyutu ile Almanya’da Bebek Sandığı ve Anonim Doğum Uygulamaları ve Türkiye’de Durum’ (2007) 9(Prof. Dr. Ünal Narmanlıoğlu’na Armağan) DEÜHFD 683-719. google scholar
61. İnal TH, ‘Nişanlılığın Hukukî Niteliği’ (2016) 118(11) THD 119-142. google scholar
62. Karras M ve Reiny I, ‘Meeting the greater legal needs of single parents’ (2016) 51(November) Updating Justice 1-6. google scholar
63. Kavasoğlu A ve Gündoğdu T, ‘Aile Arabuluculuğunun Tarihi Gelişimi ve Ülkemizdeki Mevzuat Açısından Değerlendirilmesi’ (2021) 11(2) SDÜHFD 771-789. google scholar
64. Kaya E, ‘Aile Hukukunda Dozunda Bireysellik: Bir Doğu-Batı Mukayesesi’ iç Arslan A, Sayın Y ve Acar A (edrs), II. İnsan Hakları Sempozyumu: Ailenin Korunması Hakkı (TİHEK 2019) 528-537. google scholar
65. Kayak S, ‘Roma Hukukunda Aile Kurumu’ (2018) 8(2) HHFD 249-302. google scholar
66. Kistemaker L, ‘Rechtwijzer and Uitelkaar.nl. Dutch Experiences with ODR for Divorce’ (2021) 59(2) Family Court Rev 232-243. google scholar
67. Koç N, ‘Türk Medenî Hukukunda ve Roma Hukukunda Hükümsüzlük (= Butlan)’ (1981) 2(2) DEÜHFD 127-172. google scholar
68. Koçhisarlıoğlu C, ‘Aile Hukuku Kavramlarının Farklılığı’ (2004) 53(3) AÜHFD 19-28. google scholar
69. Konan B, ‘Hukuk-ı Aile Kararnamesi’nde Kadının Hukukî Durumu ile ilgili Düzenlemeler’ iç Gedikli F (edr), II. Türk Hukuk Tarihi Kongresi Bildirileri (On iki Levha 2016) 323-354. google scholar
70. Korsakoviene I, Radanova JB ve Tvaronavičienė A, ‘Mandatory Mediation in Family Disputes-An Emerging Trend in the European Union?’ (2023) 53(2) Rev of Eur and Comparative L 67-99. google scholar
71. Kurt LM, ‘Boşanma Durumunda Birlikte (Ortak) Velâyet’ (2018) 9(2) İnÜHFD 157-186. google scholar
72. Le Stradic S, ‘Où en est le mariage pour tous en Europe?’ (Lefigaro, 15 Şubat 2024) 13 Nisan 2025. google scholar
73. Lemogne B, ‘L’effacement du juge au profit du Notaire en Droit de la Famille’ (Divorce Consulting, 4 Ocak 2021) 13 Nisan 2025. google scholar
74. Lüchinger-Widmer C, ‘Recent Developments in International Family Law: An Overview’ (2015) 35(2) MHB 1-12. google scholar
75. Majbar EB, ‘Single Mothers Between Law and Civil Society in Morocco’ iç The Asian Conference on the Social Sciences 2013 (Conference at Osaka, Japan) Official Conference Proceedings (The International Academic Forum 2013) 471-482. google scholar
76. Mazurkiewicz P, ‘Book Review: Les mutations contemporaines du droit de la famille’ (2022) (35) Intl J for the Semiotics of L 339-344. google scholar
77. Mengoni L, ‘İtalya’da Yeni Aile Hukuku’ (Önen M tr) (1977) 11(14) İÜHFM 49-67. google scholar
78. Mercan-Karaduman E, ‘Anlaşmalı Boşanma Davalarında Talep Edilmeyen İştirak Nafakasının Sonradan Talep Edilmesi’ 2024 (10)1 BÜHFD 45-68. google scholar
79. Midyat-Aydıncık Ş, ‘Genetik Babanın Türk Soybağı Hukukundaki Yeri’ (2022) 80(2) İHM 455-506. google scholar
80. Miles S, ‘Digital Divorce-The highs and lows of blame-free paperless divorce’ (Warner Goodman, 5 Eylül 2023) 13 Nisan 2025. google scholar
81. Moore B, ‘Culture et droit de la famille : de l’institution à l’autonomie individuelle’ (2009) (54) McGill Law J 257-272. google scholar
82. Noakes A, ‘Mandatory Early Mediation: A Vision for Civil Lawsuits Worldwide’ (2020) 36(3) Ohio State J on Dispute Resolution 409-434. google scholar
83. Odenhall H, ‘Boşanma ve Boşanmada Kusur Meselesi Üzerine Düşünceler’ iç Koçhisarlıoğlu C (edr), Prof. Dr. Bilge Öztan’a Armağan (Turhan 2008) 643-657. google scholar
84. Orhan-Tahan D, ‘Roma Hukukunda Materfamilias Kavramı’ (2019) 9(1) HHFD 110-128. google scholar
85. Ormancı-Altınok P, ‘Fransız Boşanma Hukuku Revizyonunun Getirdikleri: Türk Boşanma Hukukunda Olası Revizyon İçin Değerlendirmeler’ (2022) 71(4) AÜHFD 1431-1458. google scholar
86. Özbudak Ç, ‘Anayasa Mahkemesi: Resmî Nikâh Olmaksızın Dinî Nikâh Caizdir’ (2015) (121) TBB Dergisi 89-110. google scholar
87. Özdemir H, ‘Türk ve İsviçre Medenî Hukukunda Ad Üzerindeki Hak ve Korunması’ (2008) 57(3) AÜHFD 561-598. google scholar
88. Özdemir N, ‘Aile Hukuku ve İlişkisel Özerklik’ (2015) (4) ABD 45-53. google scholar
89. Özdemir-Oktay S, ‘Türk Hukukunda Boşanma Sisteminde Revizyon İhtiyacı’ (2015) 35(1) MHB 35-46. google scholar
90. Özdoğan A ve diğerleri, Aile ve Miras Hukukunda Uzman Arabuluculuk Şıpka Ş, Özden N ve Akipek Öcal Ş (edrs) (Adalet Bakanlığı 2020). google scholar
91. Özel Ç ve Tatar E, ‘Aile Mahkemelerinin Yapısı ve Kararları Üzerine Genel Bir Değerlendirme’ (2008) 7(7) Sosyoekonomi 49-88. google scholar
92. Özkan Y, ‘Hollanda’da dijital boşanmaya ilgi artıyor’ (BBC, 28 Şubat 2016) 13 Nisan 2025. google scholar
93. Öztan B, ‘Medenî Kanun’un 70. Yılında Aile Hukuku’ (1995) 44(1) AÜHFD 79-125. google scholar
94. Öztan B, ‘Türk Hukukunda Boşanmada Birlikte Velâyet Sorunu’ iç Prof. Dr. Tuğrul Ansay’a Armağan (Turhan 2006) 251-260. google scholar
95. Öztan B, Aile Hukuku (6. Bası, Turhan 2015). google scholar
96. Öztürk SM ve Aydıner-Boylu A, ‘Investigation of Economic Activities of Single Parent Families’ (2015) 23(25) Sosyoekonomi 93-111. google scholar
97. Peschke SG, ‘Dijital Boşanmaya İlişkin Güncel Düzenlemeler: Farklı Ülke Uygulamaları’ (2018) 5(1) KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi 121-146. google scholar
98. Randoux N, ‘La déjudiciarisation: opportunité ou danger?’ (Defrénois, 14 Mayıs 2018) 13 Nisan 2025. Nicolas google scholar
99. Rudder J, ‘Digital Divorce-What does this mean?’ (Nockolds, 6 Ekim 2021) 13 Nisan 2025. google scholar
100. Salem P, ‘The Emergence of Triage in Family Court Services: The Beginning of the End for Mandatory Mediation?’ (2009) 47(3) Family Court Rev 371-388. google scholar
101. Sarı ÖF, ‘Karşılaştırmalı Hukuk Perspektifinde Babalık Karinesi’ (2023) (70) Adalet Dergisi 121-143. google scholar
102. Scherpe JM, ‘Is there a European Family Law?’ (2023) (54) Victoria U of Wellington L Rev 317-332. google scholar
103. Schmidt KI, ‘Henry Maine’s Modern Law: From Status to Contract and Back Again?’ (2017) 65(1) The American J of Comparative L 145-186. google scholar
104. Schwenzer I ve Dimsey M, Model Family Code from a Global Perspective (Intersantia 2006). google scholar
105. Schwenzer I ve Keller T, ‘Recent Developments in Swiss Family Law’ (2015) 35(1) MHB 1-28. google scholar
106. Scott ES ve Scott RE, ‘From Contract to Status: Collaboration and the Evolution of Novel Family Relationships’ (2015) (115) Colombia L Rev 293-374. google scholar
107. Secrétan C, Mon Utopie: Nouvelles études Morales et Sociales (Ligaran 2015). google scholar
108. Seçer Ö, ‘İsviçre ve Türk Hukuklarında Anlaşmalı Boşanma ve Fiilî Ayrılık Sebebiyle Boşanma’ (2009) (63-64) BAUHFD 39-69. google scholar
109. Serdar İ, ‘Birlikte Velâyet’ (2008) 10(1) DEÜHFD 155-197. google scholar
110. Serozan R, Başoğlu B ve Kapancı B, ‘Aile Hukukunun Özellikleri, İlkeleri ve Gelişimi’ (2016) 15(2) İKÜHFD 531-560. google scholar
111. Sierminska E, ‘The wealth‐being of single parents’ iç Nieuwenhuis R ve Maldonado LC (edrs), The triple bind of single-parent families (Policy 2018) 51-79. google scholar
112. Stark B, International Family Law (An Introduction) (Ashgate 2005). google scholar
113. Sugarman SD, ‘Single Parent Families’ iç Mason MA, Skolnik A ve Sugarman SD (edrs), All Our Families-New Policies for a New Century (OUP 2003) 14-39. google scholar
114. Şeker M, ‘İsviçre Hukuku’nda Aile Konutunun Boşanma Hâlinde Aile Konutuna İhtiyacı Olan Eşe Mahkeme Kararı ile Tahsis Edilmesi: Art. 121 ZGB’ (2007) 11(3-4) ErzincanHFD 473-487. google scholar
115. Tekben T, ‘Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Sebebine Dayalı Boşanma Üzerine Bir İnceleme’ (2021) 17(2) YUHFD 1077-1129. google scholar
116. Tekinay SS, Türk Aile Hukuku (7. Bası, Filiz 1990). google scholar
117. Tepe S, ‘İslâm Hukuku Yasama Faaliyeti Bağlamında Hukuk-ı Aile Kararnamesi’nin Değerlendirilmesi’ (2022) 4(1) ASBÜHFD 253-327. google scholar
118. Terré F ve Fenouillet D, Droit Civil (Les personnes, La famille, Les incapacité) (6. Bası, Dalloz 1996). google scholar
119. Turan-Başara G, ‘Türk Boşanma Yargılamasında Etkinliğe İlişkin Sorunlar ve Çözüm Önerileri’ iç Aile Mahkemelerinde Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Mekanizmalarına İlişkin Öneriler (Ceket Medya 2022) 10-23. google scholar
120. Türkmen A, ‘Yargıtay’ın Bağışlama Yaklaşımı Çerçevesinde Mehir ve Mehrin Geri Alınması’ (2020) 22(2) DEÜHFD 541-576. google scholar
121. Tüzüner Ö, ‘Boşanma Açısından Eşle Cinsel Birliktelik Yaşa(ya)mama’ (2023) 29(1) MÜHF-HAD 393-440. google scholar
122. Tüzüner Ö, ‘Boşanma ve Boşanmanın Sebepleri’ iç İkizler M ve Tüzüner Ö (edrs), Medenî Hukuk II Aile Hukuku (Adalet 2023) 130-170. google scholar
123. Tüzüner Ö, ‘Müftülerin Evlendirme Memurları Arasına Katılması Hakkında Güncel Hukukî Gelişmeler ve Öneriler’ (2019) 10(2) İnÜHFD 614-632. google scholar
124. Tüzüner Ö, Müftülerin Evlendirme Yetkisine Kavuşması (Aristo 2018). google scholar
125. Tüzüner Ö, ‘Yargıtay Hukuk Dairelerinin Eşcinsellik Hakkında Tutumu (2014) 123(3) GHD 56-59. google scholar
126. Uyumaz A ve Erdoğan K, ‘Aile Hukukundan Doğan Uyuşmazlıkların Alternatif Çözüm Yolları’ (2015) 17(1) DEÜHFD 119-169. google scholar
127. Uzun-Birinci T, ‘Aile Soyadı Çıkmazı’ (2016) (4) ABD 97-137. google scholar
128. Ünal M, ‘Medenî Kanun’un Kabulünden Önce Türk Aile Hukukuna İlişkin Düzenlemeler ve Özellikle 1917 Tarihli Hukuk-i Aile Kararnamesi’ (1977) 34(1-4) AÜHFD 195-231. google scholar
129. Ünal S ve Avcı D, ‘Kolektiviteden Bireyciliğe Geçiş: Aile ve Evlilik Kurumuna Dair Değişen Göstergeler ve Kaygılar’ (2019) 14(5) Turkish Studies 2641-2668. google scholar
130. van Rhee CH, ‘Mandatory Mediation before Litigation in Civil and Commercial Matters: A European Perspective’ (2021) 4(12) Access to Justice in Eastern Eur 7-24. google scholar
131. Wautelet P, ‘Belgium reports at the Congress of Utrecht of the international academy of comparative law’ iç Dirix E ve Leleu YH (edrs), Les couples de personnes de même sexe en droit belge en particulier sous l’angle du droit international privé (Bruylant 2006) 307-328 13 Nisan 2025. google scholar
132. Weill A ve Terré F, Droit Civil (Les personnes, La famille, Les incapacités) (5. Bası, Dalloz 1983). google scholar
133. Yazıcı A, ‘Osmanlı Hukuk-u Aile Kararnamesi (1917) ve Sadreddin Efendi’nin Eleştirileri’ (2015) (62) EKEV Akademi Dergisi 567-584. google scholar
134. Yıldız R, ‘Osmanlı Hukûk-ı Âile Kararnâmesi’nde Hanefî Mezhebinin Görüşü Dışında Kanunlaştırılan Fıkhi Görüşlerin Analizi’ (2021) (17) BÜİFD 214-232. google scholar
135. Yıldız S, ‘Roma Hukukunda Evlenme Engelleri’ (2020) 69(2) AÜHFD 879-914. google scholar
136. Yurtseven Y, ‘1917 Tarihli Hukuk-ı Aile Kararnamesi ve Osmanlı Aile Hukukuna Getirdiği Yenilikler’ (2003) 11(1-2) SÜHFD 199-250. google scholar
137. Yüksel SR, ‘Türk Medenî Kanunu Bakımından Kadın Erkek Eşitliği’ (2014) 18(2) GÜHFD 175-200. google scholar