Aile Dostu İş Hukuku Uygulamaları Kapsamında Bağımlı Bakım Uygulamaları

Abstract

Sanayileşme süreciyle birlikte kadınların çalışma hayatına katılımında belirgin bir artış yaşanmış olup, bu eğilim günümüz istihdam yapısı içinde de süreklilik göstermektedir. Kadın istihdamındaki bu artış, toplumsal cinsiyet eşitliğinin güçlendirilmesi ve ekonomik kalkınmanın desteklenmesi açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirilmekle birlikte, iş ve aile yaşam arasındaki dengenin kurulmasına ilişkin çeşitli sorunları da beraberinde getirmektedir. Nitekim kadınların ücretli çalışma yaşamına dâhil olmalarına rağmen, ev içi işler ile bakım sorumluluklarının büyük ölçüde kadınların üzerinde kalmaya devam ettiği görülmektedir. Bu durum, iş-yaşam dengesinin kadınlar aleyhine bozulmasına yol açmaktadır. Özellikle çocukların, yaşlıların ve engelli bireylerin bakımına ilişkin yükümlülüklerin ağırlıklı olarak kadınlar tarafından üstlenilmesi, kadınların çalışma hayatına kesintisiz ve sürdürülebilir biçimde katılımını zorlaştıran temel unsurlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Bu çerçevede, bakım sorumluluklarının çalışma yaşamıyla uyumlu hâle getirilmesini amaçlayan aile dostu iş hukuku uygulamalarına yönelik talepler giderek artmaktadır. Bununla birlikte, bakım hizmetlerine duyulan ihtiyacın artışı yalnızca kadınların istihdama daha fazla katılmasıyla açıklanamaz. Düşük gelirli hanelerin bakım hizmetlerinin maliyetini karşılamakta güçlük çekmeleri ve geçmişte yaygın olan aile içi bakım modelinin günümüzde önemli ölçüde işlevselliğini yitirmiş olması da bu taleplerin artmasında etkili olmaktadır. Dolayısıyla geleneksel “erkek ekmek getiren, kadın ev işlerini yürüten” modelinden kopuş, iş hukukunda iş-yaşam dengesini gözeten yeni normatif düzenlemelerin doğuşuna zemin hazırlamıştır. Bu nedenle yasa koyucular ve işverenler iş-yaşam dengesini destekleyen aile dostu iş hukuku uygulamalarını hayata geçirmeye yönelmişlerdir. Zira aile dostu iş hukuku uygulamaları çalışanların mesleki yükümlülükleri ile ailevi sorumlulukları arasındaki çatışmayı minimize etmeyi, bakım yükünün yarattığı orantısız eşitsizliği gidermeyi ve nitelikli iş gücünün güvencesiz istihdama kaymasını önlemeyi amaçlamaktadır. Bu perspektiften hareketle hazırlanan çalışmamızda öncelikle aile dostu iş hukuku uygulamaları kavramı ele alınacak; ardından bağımlı bakım uygulamaları incelenecektir.

Keywords

• Aile Dostu İş Hukuku
• Bağımlı Bakımı
• İş-Yaşam Dengesi
• İnsana Yakışır İş
• Aile

Family-Friendly Labor Law Practices and Dependent Care

Abstract

With the process of industrialization, there has been a significant increase in women's participation in working life, and this increase continues today. Although this increase in female employment is considered an important development in terms of strengthening gender equality and supporting economic development, it also brings various issues related to establishing a work-life balance. Indeed, despite women's involvement in paid work life, household chores and caregiving responsibilities largely remain on women. This situation leads to a deterioration of the work-life balance to the detriment of women. Especially, the fact that the responsibilities for the care of children, the elderly, and the disabled are predominantly undertaken by women stands out as one of the main factors making it difficult for women to participate continuously and sustainably in working life. In this context, demands for family-friendly labor law practices aimed at harmonizing caregiving responsibilities with working life are gradually increasing. However, the increased need for caregiving services cannot be explained solely by the greater participation of women in employment. Low-income households' difficulty in covering the costs of care services and the significant loss of functionality of the previously common family-based care model are also influential in the increase of these demands. Therefore, the break from the traditional “men as breadwinners, women managing household chores” model has led to new normative regulations in labor law that consider work-life balance. For this reason, legislators and employers have aimed to implement family-friendly labor law practices that support work-life balance. Family-friendly labor law practices aim to minimize the conflict between employees' professional obligations and family responsibilities, eliminate the disproportionate inequality caused by the care burden, and prevent the shift of qualified labor to insecure employment. In our study, the concept of family-friendly labor law practices will be addressed first; then dependent care practices will be examined.

Keywords

• Family-Friendly Labor Law
• Dependent Care
• Work-Life Balance
• Decent Work
• Family

References

1. Addati L, Cattaneo U ve Pozzan E, Care at Work: Investing in Care Leave and Services for a More Gender Equal World of Work (International Labour Office, Geneva 2022). google scholar
2. Ağcasulu H, ‘Sosyal Politika Alanı Olarak Evde Bakım Hizmetleri: Ülke Örnekleri ve Türkiye’ (2021) SDÜİİBD 167-183. google scholar
3. Ağören V, ‘Bakım Sigortası ve Türkiye İçin Model Önerisi’ (2017) 12 Sosyal Güvence 1-26. google scholar
4. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, 2024 Yılı Bilgilendirme Kitapçığı (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2024). google scholar
5. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Engelli Hakları Ulusal Eylem Planı 2023–2025 (2021). google scholar
6. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Faaliyet Raporu 2024 (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2025). google scholar
7. Alp A, ‘Toplumsal Değişim Sürecinde Aile’ (2024) 4(7) BEFD 43-60. google scholar
8. Alpar BI, ‘Muhtelif Boyutlarıyla Çocuksuzluk: Türkiye İçin Güncel Bir Değerlendirme’ iç Cenk Beyaz ve Faruk Taşçı (edr), Sosyal Panorama 2025:Nüfus ve Aile (SETA Yayınları 2025). google scholar

9. Altındiş E ve Üner E, ‘Yaşlı Bakım Modellerinin Karşılaştırılması’ (2023) 6(1) GBD 60-71. google scholar
10. Altunok B, ‘Türkiye’de İş Yaşam Dengesini Sağlamaya Yönelik “İzin Politikalarının” İş Kanunu ve Devlet Memurları Kanunu Perspektifinde İncelenmesi’ (2024) 12(1) SÜSBED 31-44. google scholar
11. Apak H, ‘Yaşlı Bağımlılık Oranları Çerçevesinde Çalışma Hayatının Geleceği: Türkiye İçin Güncel Bir Değerlendirme’ iç Cenk Beyaz ve Faruk Taşçı (edr), Sosyal Panorama 2025:Nüfus ve Aile (SETA Yayınları 2025). google scholar
12. Apaydın Ç, Öğretim Üyelerinin İşe Bağımlılık Düzeyi ile İş-Yaşam Dengesi ve İş Aile Hayat Dengesi Arasındaki İlişki (Yayımlanmış Doktora Tezi) (Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü 2011). google scholar
13. Arslan Ertürk A, ‘2828 Sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu ve Bu Kanun Kapsamında Çocuklara Yapılan Sosyal Yardım ve Hizmetler’ (2008) 5(20) Legal İSGHD 1495-1505. google scholar
14. Arslan M, ‘İş-Aile ve Aile-İş Çatışmalarının Kadın Çalışanların İş Doyumları Üzerindeki Etkisi’ (2012) 2(3) Birey ve Toplum 99-113. google scholar
15. Aslan MA, ‘Akıllı Yaşlı Bakım Uygulamalarının Aile Dinamikleri Üzerindeki Etkisi’ (2025) 25 (Aile Özel Sayısı Cilt-1) SPÇD 131-152. google scholar
16. Atasü Topçuoğlu R, ‘Sosyal Haklar Piyasalaşır Mı? Çocuk Hakları ve Kadın Emeğinin Kesişiminde Türkiye’de Kreşler’ (2013) V. Sosyal Haklar Uluslararası Sempozyumu (31 Ekim-1 Kasım) (Bursa 2013) 281-292. google scholar
17. Aydın U ve Demirkaya S, ‘Çalışma Hayatında Aile Dostu İş Hukuku Uygulamaları’ (2017) 3(6) İş ve Hayat 72-104. google scholar
18. Aydın U, ‘Aile Dostu İş Hukuku Karşılaştırmalı Bir İnceleme’ iç Süleyman Başterzi (ed), Prof. Dr. Sarper Süzek’e Armağan (Beta 2011). google scholar
19. Aydın U, ‘Aile Dostu İş Yeri Uygulamaları’, iç Yeliz Bozkurt Gümrükçüoğlu, Gülnihal Ahter Yakacak ve Abdülmecit Güldağı (edr), İnsana Yakışır İş Serisi 2 (İHÜ Yayınları, 2025). google scholar
20. Aysan MF ve Özdoğru AA, ‘Avrupa’da Erken Çocukluk Bakımı ve Eğitiminin Mukayeseli Analizi’ (2015) 3(30) Sosyoloji Dergisi 167-194. google scholar
21. Aytaç S, ‘Çalışma Hayatında Kadınlar’ iç Salih Dursun ve Serpil Aytaç (edr), Çalışma Hayatında Özel Gruplar (Ekin 2019). google scholar
22. Balcı N ve Koçatakan P, ‘COVID-19 Gibi Salgınlarda Evde Bakım Hizmetlerinin Önemi: Kısa Bir Bakış’ (2021) 15(1) TAHBBD 186-193. google scholar
23. Bek A ve Akyol İT, ‘Türkiye’de Aile Dostu Çalışma Politikaları ve Covid-19 Döneminde Esnek Çalışma Deneyimleri Üzerine Bir Araştırma’ (2025) 23(57) YBD 1726-1755. google scholar
24. Bilge U, Elçioğlu Ö, Ünalacak M ve Ünlüoğlu İ, ‘Türkiye’de Yaşlı Evde Bakım Hizmetleri’ (2014) 3(1) Euras J Fam Med 1-8. google scholar
25. Bozkurt Gümrükçüoğlu Y ve Ahter Yakacak G, ‘İkiz Dönüşüm Sürecinde İnsana Yakışır İşin Geleceği’ iç Yeliz Bozkurt Gümrükçüoğlu, Gülnihal Ahter Yakacak ve Abdülmecit Güldağı (edr), İnsana Yakışır İş Serisi 2 (İHÜ Yayınları 2025). google scholar
26. Bütün M, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Perspektifinden Çocuk Bakım Hizmetleri: Farklı Ülke Uygulamaları (Yayımlanmamış Uzmanlık Tezi) (Ankara T.C. Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü 2010). google scholar
27. Ceylan G, Aile Dostu Uygulamaların İş-Özel Hayat Dengesi Üzerindeki Etkisi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) (İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi 2011). google scholar
28. Coşkun MK, Engellilere Yönelik Hizmetler: Amasya Örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) (Sivas Cumhuriyet Üniversitesi 2010). google scholar
29. Çakır A, Türkiye’de Çalışan Kadınların İş-Yaşam Dengesini Sağlamaya Yönelik Aile Dostu Politikaların Değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) (Edirne Trakya Üniversitesi 2022). google scholar
30. Çakır G ve Yaman ÖM, ‘Yaşlılara Evde Bakım Vermenin Bakım Veren Aileler Üzerindeki Etkilerinin Aile Kuramları Temelinde Değerlendirilmesi’ (2022) 33(2) TSH 577-604. google scholar
31. Çarıkçı İH, ‘Örgütlerin Aile Yaklaşımları Çerçevesinde Aile Dostu Örgüt Yapıları’ (2001) 6(1) SDÜİİBFD 127-138. google scholar
32. Çoban M ve Esatoğlu AE, ‘Evde Bakım Hizmetlerine Genel Bir Bakış’ (2004) 12(2) Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi Dergisi 109-120. google scholar
33. Deniz Kağnıcıoğlu, ‘Refah Devleti Modellerine Göre Avrupa Birliğinde İş-Yaşam Çatışması ve İş-Yaşam Dengesi Politikaları’ (2013) 27(1) Çimento Endüstrisi İşverenleri Sendikası 22-39. google scholar
34. Doğan S, ‘Yaşlı Bakım Hizmetleri ve Sorunları’ (2017) 44 SD Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi 36-39. google scholar
35. Doğan S, İş Hukukunda İşçinin İş ve Aile Yaşamı Uyumunun Sağlanması (Seçkin Yayıncılık 2022) google scholar
36. Doğrul BŞ ve Tekeli S, ‘İş-Yaşam Dengesinin Sağlanmasında Esnek Çalışma’ (2010) 2(2) SBBD 11-18. google scholar
37. Doğusan AR, ‘Türkiye’de Evde Sağlık Hizmetleri ile İlgili Mevzuat ve Gelişimi’ (2019) 19(3) Ankara Tıp Dergisi 684-693. google scholar
38. Dölek EA, Danış MZ, Diktaş Yerli G, Kolay İnaç M ve Beyenal S, ‘Engelli Bireye Sahip Ailelerde Bakım Verenlerin Sosyal İşlevselliği Üzerine Nitel Bir Araştırma’ (2025) 20(1) Akademik İncelemeler Dergisi 217-237. google scholar
39. Duben A, ‘Kuşaklar ve Nüfus Yaşlanması: Aile, Devlet ve Piyasa’ (2020) 98 Cogito 107-119. google scholar
40. Dünya Bankası, Türkiye’de Çocuk Bakım Hizmetlerinde Arz ve Talep Durumu (World Bank 2015). google scholar
41. Er Ülker F ve Özdemir G, ‘The Effect of Family-Friendly Policies on Career and Life Satisfaction: A Research on Cooperative and Bank Employees’ (2021) 19(42) YBD 867-890. google scholar
42. Eurofound, Unpaid Care in the EU (Publications Office of the European Union 2025). google scholar
43. European Commission, Union of Equality: Strategy for the Rights of Persons with Disabilities 2021–2030 (2021). google scholar
44. European Commission/EACEA/Eurydice, Key Data on Early Childhood Education and Care in Europe — 2019 Edition (Publications Office of the European Union 2019). google scholar
45. European Union, Directive (EU) 2019/1158 on Work-Life Balance for Parents and Carers [2019] OJ L 188/79. google scholar
46. Gedikkaya FG, ‘Karşılaştırmalı Aile Politikaları: Türkiye ve Almanya’ (2023) 10(1) İGÜSBD 431-446. google scholar
47. Gökçeoğlu Balcı Ş, Sosyal Güvenlik Hakkı Açısından Yaşlı Bakımı-(İsveç Modeli Işığında Bir İnceleme) (Oniki Levha 2017). google scholar
48. Gutterman AS, ‘Definitions and Models of Disability’ (2023) SSRN 1-14. google scholar
49. Güneş G, Güleryüz O ve Kılcan B, “Aile Yılı (2025)” Münasebetiyle Türkiye’deki Aile Eğitimi Üzerine Yapılan Eğitim Araştırmalarının Seyrine Yönelik Bir İnceleme’ (2025) 11(3) AEÜSBED 783-800. google scholar
50. Gürer A, Küdür Çırpan F ve Atalan Özlen N, ‘Yaşlı Bakım Hizmetleri’ (2019) 3(1) Journal of Health Services and Education 1-6. google scholar
51. Güzel A, Okur AR ve Caniklioğlu N, Sosyal Güvenlik Hukuku (20. Baskı, Beta 2024). google scholar
52. International Labour Organization, Care Work and Care Jobs for the Future of Decent Work (ILO 2018). google scholar
53. International Labour Organization, Decent Work (Report of the Director-General, International Labour Conference, 87th Session, International Labour Office 1999. google scholar
54. Işığıçok Ö, ‘Çalışma Yaşamının Kalitesinin Arttırılmasında “İnsana Yakışır İş”’ (2018) 6 MBTD 302-311. google scholar
55. Kablay S ve Elma Y, ‘İş-Aile Hayatı Dengesi ve Bunu Sağlamaya Yönelik Ülkemizdeki Uygulamalar’ (2018) 2(2) Politik Ekonomik Kuram 77-94. google scholar
56. Kalfa A, ‘Refah Rejimi Bağlamında Çocuk Bakımı Hizmetleri’ (2010) 3 Çalışma ve Toplum 191-220. google scholar
57. Kanten S, Pazarcık Y, Gürtürk M ve Orak H, ‘Aile Dostu Politikaların İşe Gömülmüşlük Üzerine Etkisinde Duygusal Tükenmenin Rolü’ (2020) 1 PressAcademia Procedia 194-200. google scholar
58. Kapız S, Sosyal Değişim Sürecinde İş-Aile Yasamı Etkileşimi (Yayımlanmamış Doktora Tezi) (İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi 2002). google scholar
59. Karaali GB, ‘Toplumsal Cinsiyet, Patriyarka ve Cinsiyete Dayalı İş Bölümü Gölgesinde Yükseköğretim Mezunu Kadınların İşsizlik Deneyimleri: Balıkesir İlinde Bir Uygulama’ (2024) 4 Çalışma ve Toplum 1505-1542. google scholar
60. Karagöz E, ‘Türk Bordro Sisteminde Maslow Temelli Aile Dostu Ücretlendirme Modeli’ (2025) 25(68) SPÇD 727-759. google scholar
61. Karahan A ve Güven S, ‘Yaşlılıkta Evde Bakım’ (2002) 5(4) Geriatri 155-159. google scholar
62. Kayess R and French P, ‘Out of Darkness into Light? Introducing the Convention on the Rights of Persons with Disabilities’ (2008) 8(1) Human Rights Law Review 1-34. google scholar
63. Kıraç Adır E, ‘Ana Babanın Engelli Çocuğa Karşı Eğitim ve Bakım Yükümlülüğü: Türk Medeni Kanunu Hükümleri Çerçevesinde Bir İnceleme’ (2025) 64 TAAD 95-140. google scholar
64. Kleven H, Landais C and Egholt Søgaard J, ‘Children and Gender Inequality: Evidence from Denmark’ (2020) 11 American Economic Journal: Applied Economics 181-209. google scholar
65. Koray M, ‘Avrupa Birliği ve Türkiye’de Cinsiyet Eşitliği Politikaları: Sol Feminist Bir Eleştiri’ (2011) (29) Çalışma ve Toplum 13-54. google scholar
66. Kossek EE and Lambert SJ, Work and Life Integration: Organizational, Cultural, and Individual Perspectives (Lawrence Erlbaum Associates 2005). google scholar
67. Kök H, ‘Engelli Evde Bakım Hizmetlerinde Karşılaşılabilecek Sorunlar Üzerine Bir Değerlendirme’ (2023) 23(58) SPÇD 45-62. google scholar
68. Kremer M, How Welfare States Care: Culture, Gender and Parenting in Europe (Amsterdam University Press 2007) 253. google scholar
69. Kul Parlak N, ‘İş-Yaşam Dengesi Açısından Çocuk Bakım Hizmetleri’ (2016) 58 ABD 159-184. google scholar
70. Kul Parlak N, ‘İş-Yaşam Dengesi Açısından Esnek Çalışmanın Analizi’ (2016) 5(2) KÜİİBFD 109-137. google scholar
71. Kul Parlak N, İş-Yaşam Dengesi Bağlamında Ebeveyn İzni ve Çocuk Bakım Hizmetleri (İlke Analiz Raporu 17, 2025). google scholar
72. Kul Parlak N, Refah Devletinin Yeniden Yapılanması ve AB Ülkelerinde İş-Yaşam Dengesi (Türk Metal Sendikası Araştırma ve Eğitim Merkezi Yayınları, 2016). google scholar
73. Küçükusta D, ‘Konaklama İşletmelerinde İş-Yaşam Dengesi Sorunları ve Çözüme Yönelik Yaklaşımlar’ (2007) 9(3) DEÜSBED 243-268. google scholar
74. Lucy M and Lucy D, Dengeli Hayat Ümit Şensoy (çev.) (Optimist 2004). google scholar
75. Mercan Z ve Tezel Şahin F, ‘Babalık Rolü ve Farklı Kültürlerde Babalık Rolü Algısı’ (2017) 2(2) UEÇEÇD 1-10. google scholar
76. Mert İS ve Bekmezci M, ‘İki Kariyerli Aile Çalışanlarında İş ve Hayat Tatmini’ (2016) 1(1) Türk SBAD 43-53. google scholar
77. Metin B, ‘İş ve Aile Yaşamının Uyumlaştırılmasına Yönelik Politikalar ve Kadın İstihdamı: İsveç, Almanya ve Birleşik Krallık Örnekleri’ (2017) 12(23) TİSK Akademi 18-49. google scholar
78. Nascimento RF and Fráguas DP, ‘Home Care for the Elderly: Nurse’s Interventions’ (2021) 1(5) Health and Society 69-83. google scholar
79. Noe AR, İnsan Kaynaklarının Eğitim ve Gelişimi Canan Çetin (çev.) (Beta 1999). google scholar
80. Nohe C and Sonntag K, ‘Work-Family Conflict, Social Support and Turnover Intentions: A Longitudinal Study’ (2014) 85 Journal of Vocational Behavior 1-34. google scholar
81. OECD, Education at a Glance 2022: OECD Indicators (OECD Publishing, Paris 2022). google scholar
82. OECD, Gender Equality in a Changing World: Taking Stock and Moving Forward (OECD Publishing 2025). google scholar
83. OECD, Health at a Glance 2021: OECD Indicators (OECD Publishing 2021). google scholar
84. OECD, Health at a Glance 2023: OECD Indicators (OECD Publishing 2023). google scholar
85. OECD, Is Care Affordable for Older People? (OECD Health Policy Studies, OECD Publishing 2024). google scholar
86. OECD, Reducing Inequalities by Investing in Early Childhood Education and Care, Starting Strong (OECD Publishing 2025). google scholar
87. Oğlak S, ‘Yaşlı Bakımında Görünmeyen İşgücü: Aile Bakımı ve Ekonomik Değeri’ (2017) İGÜSBD 73-87. google scholar
88. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), Joining Forces for Gender Equality: What is Holding us Back? (OECD Publishing 2023). google scholar
89. Osmanoğlu E, Helvacı E ve Zengin E, Kentsel Alanda Yaşlı Refahı Programı: Türkiye’de Yaşlı Refahı Raporu (ADAMOR Toplum Araştırmaları Merkezi 2025). google scholar
90. Öktem Özgür A, ‘ILO’nun İnsana Yakışır İş Hedefinin 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi Bağlamında Değerlendirilmesi’ (2025) 1(85) Çalışma ve Toplum 155-194. google scholar
91. Ökten B, ‘10-14 Yaş Arası Çocukların Çalışan Çalışmayan Anneye Bakışı (İstanbul Örneği)’ (2020) 20(49) SPÇD 817-836. google scholar
92. Özateş Gelmez ÖS, ‘Ailevileştirilen Bakımın Kürek Mahkûmları: Evde Bakım Uygulaması Kapsamında Bakım Veren Kadınların Deneyimleri’ (2015) 7(2) Fe Dergi 59-71. google scholar
93. Özbesler C ve İçağasıoğlu Çoban A, ‘Türkiye’de Aileye Yönelik Sosyal Politika ve Hizmetler’ (2009) 5(18) Aile ve Toplum 31-41. google scholar
94. Özen Kapız S, ‘İş-Aile Hayatı Dengesi ve Dengeye Yönelik Yeni Bir Yaklaşım: Sınır Teorisi’ (2002) 4(3) DEÜSBED 139-153. google scholar
95. Özge Zeybekoğlu Dündar, Elif Durugönül ve Ayşe Arıkan, ‘Anne ve Baba Sözcüklerine Yüklenilen Anlamların Bir İncelemesi’ (2011) 2 Contemporary Online Language Education Journal 25 google scholar
96. Öztürk Ş, ‘Hasta Bir Dünyada Yaşlanmak’ (2020) 98 Cogito 5-6. google scholar
97. Öztürk YE, Şentürk Ş ve Macit Y, ‘Evde Bakım Hizmeti Alan Engelli Bireye Sahip Ailelerin Bakım Verme Yüklerinin Belirlenmesi: Amasya Örneği’ (2017) 1(1) TSHAD 48-67. google scholar
98. Özütürker S ve Özütürker M, ‘Yaşlısına Bakım Veren Aile Bireylerinin Karşılaştıkları Sorunlar’ (2023) 16(2) YSAD 78-86. google scholar Plantenga J and Remery C, The Provision of Childcare Services: A Comparative Review of 30 European Countries (Office for Official Publications of the European Communities 2009). google scholar
99. Pleck JH, ‘The Gender Role Strain Paradigm: An Update’ in Ronald F Levant and William S Pollack (eds), The New Psychology of Men (Basic Books 1995). google scholar
100. Rife AA and Hall RJ, ‘Work-Life Balance’, The Visibility Committee of the Society for Industrial and Organisational Psychology (2015) SIOP White Paper Series 1-10. google scholar
101. Sağlam Ö, ‘Değişen Kimlikler Çağında Aile Dostu İstihdam Politikaları ve Post Modern Ebeveynlik’ (2025) 25 SPÇD (Aile Özel Sayısı-1) 71-98. google scholar
102. Sakar ZM, ‘İstatistikler Işığında Yaşlı Bakım Hizmetleri Alanında Ülkemizde Uygulanan Politikalar’ (2023) 23(58) SPÇD 179-203. google scholar
103. Sevim K, ‘Hollanda’da Yaşlı Bakım Hizmetleri’ (2017) 1(1) SÇD 55-63. google scholar
104. SGK, Kurumsal Çocuk Bakım Hizmetleri Yoluyla Kayıtlı Kadın İstihdamının Desteklenmesi Projesi: İş-Yaşam Dengesi – Türkiye, Norveç ve Seçili AB Ülke Örnekleri, I Araştırma Raporu (2021). google scholar
105. Sontur ME ve Kartal N, ‘Sosyal Politika Bağlamında Engelli Evde Bakım Hizmetleri Üzerine Bir İnceleme: Bir Alan Araştırması’ (2025) 25(1) SEAD 85-112. google scholar
106. Soyseçkin S, ‘Balance between Work and Family Life: Middle Class Working Mothers in Turkey’ (2016) 8(1) Fe Dergi 130-143. google scholar
107. Sözen H, ‘Avrupa Birliği (AB) Ülkelerinde Engellilere Yönelik Yasal Düzenlemeler: Fransa, İspanya ve Almanya Örneği’ (2023) 3(2) USHAD 121-136. google scholar
108. Sözer AN, ‘Sosyal Sigorta Hukukunda Son Bakım Hizmetleri (Hospiz), Almanya ve Türkiye Örneğinde Bir Değerlendirme’ (2016) 74 İÜHFM (Prof. Dr. Fevzi Şahlanan’a Armağan) 1215-1245. google scholar
109. Şentürk F, ‘Türkiye İçin Bir Aile Sigortası Model Önerisi’ (2016) 9 Sosyal Güvence 102-139. google scholar
110. Taşcı F, ‘Yaşlılara Yönelik Sosyal Politikalar: İsveç, Almanya, İngiltere ve İtalya Örnekleri’ (2010) 1 Çalışma ve Toplum 175-202. google scholar
111. Taşçı F, ‘Geleceğin Türkiye’sinde Yaşlı Olmak: Nüfusun Yaşlanmasıyla Ortaya Çıkan Sorunlarla Mücadele’ iç Cenk Beyaz ve Faruk Taşçı (edr), Sosyal Panorama 2025:Nüfus ve Aile (SETA Yayınları 2025). google scholar
112. Tayfun A ve Çatır O, ‘An Empirical Study into the Relationship between Work/Life Balance and Organizational Commitment’ (2014) 16(1) İGEİİKD 20-37. google scholar
113. Tekingündüz S, Kurtuldu A ve Öksüz S, ‘İş-Aile Hayat Çatışması, İş Tatmini ve İş Stresi Arasındaki İlişkiler’ (2015) 3(4) SEYAD 27-42. google scholar
114. Topgül S, ‘Aile Dostu Politikalar ve İş Hayatının Uyumlaştırılması Çerçevesinde Uygulamaların Değerlendirilmesi’ (2017) 12(1) SBAD 45-66. google scholar
115. Topgül S, ‘İş ve Aile Hayatı Dengesi (zliği)nin Kadın Çalışanlar Üzerindeki Etkileri’ (2016) 23(1) YED 217-231. google scholar
116. Tosun C ve Keskin F, ‘Çalışan-Dostu Kurumlarda İş-Yaşam Dengesi Politikaları, Kurumsal İletişim ve Verimlilik’ (2017) 4 Verimlilik Dergisi 7-27. google scholar
117. Tunç YE, Aile Dostu İş Hukuku Uygulamaları (Yayımlanmış Doktora Tezi) (İstanbul Marmara Üniversitesi 2022). google scholar
118. Turhan I, Sosyal Güvenlik Düzenlemelerinin İş ve Aile Hayatının Uyumlaştırılması Üzerine Etkileri (Yayımlanmamış Doktora Tezi) (İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi 2023). google scholar
119. Türkoğlu Üstün K, ‘Kadının Ücretsiz Bakım Emeğinin Azaltılması Kapsamında Kurumsal Çocuk Bakım Hizmetlerine Erişim (Kreş) Hakkı’, Çalışma ve Toplum (2020) 3 1557-1590. google scholar
120. Türkoğlu Üstün K, ‘Kamu Hizmetine Girişte ve Yükselmede Kadınlara Pozitif Ayrımcılık Yapılması ve Avrupa’daki Örnekler’ TBBD (Özel Sayı) (2017) 93-124. google scholar
121. TÜSİAD, AÇEV ve PwC, İş ve Özel Yaşam Dengesi Yolunda Çocuk Bakım ve Eğitim Kurumlarının Yaygınlaştırılması (2019). google scholar
122. Umutlu S ve Öztürk M, ‘İş Hayatında Kadın ve Karşılaştığı Sorunlar’ (2020) 25(3) SDÜİİBFD 297-306. google scholar
123. United Nations, Convention on the Rights of Persons with Disabilities (adopted 13.12.2006, entered into force 03.05.2008). google scholar
124. Uşan F ve Erdoğan C, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku (4. Baskı, Seçkin 2023). google scholar
125. Ünlü S, Bağçıvan A ve Kara B, ‘Geçmişten Günümüze Türk Kültüründe Engelli Anlamlandırmaları’ (2022) 6(1) MKAD 96-130. google scholar
126. Ünlütürk Ulutaş Ç, ‘Türkiye’de İş ve Aile Yaşamının Uyumlaştırılması mı? Esnek Kadın İstihdamı mı?’ iç Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği Başka Bir Aile Anlayışı Mümkün mü? Barış Yıldırım (çev.) (Görsel Dizayn Ofset 2014). google scholar
127. World Health Organization, World Report on Ageing and Health (WHO Press 2015). google scholar
128. Yadav T and Rani S, ‘Work Life Balance: Challenges and Opportunities’ (2015) 1(11) International Journal of Applied Research 680-684. google scholar
129. Yaylalı FN, ‘Modernleşme Sürecinde Türk Ailesinde Değişen Roller (Karaman ve Bursa Örneği)’ (2022) 5(1) KMÜEFD 25-42. google scholar
130. Yıldız H, İş ve Aile Hayatı Uyumlaştırma Politikaları Kapsamında Çocuk Bakım Hizmetleri ve Kadın İstihdamı: Farklı Ülke Uygulamaları (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) (Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi 2025). google scholar
131. Yöney H, Profesyonel Zeka (Remzi 2007). google scholar
132. Yuvalı E, ‘Hak Temelli Sosyal Yardım ve Klientalizm’ (2018) 135 TBBD 383-404. google scholar
133. Yuvalı E, Türk Sosyal Güvenlik Hukukunda Merkezi (Kamusal) Sosyal Yardımlar (Turhan 2017). google scholar
134. Zhao X and Namasivayam K, ‘The Relationship of Chronic Regulatory Focus to Work Family Conflict and Job Satisfaction’ (2012) 31 International Journal of Hospitality Management 458-467. google scholar
135. http://www.maydanis.com.tr/may.php?syf=34&haber_id=37 . google scholar
136. https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/9259/mod_resource/content/0/engelsiz%C5%9Fehirplanlama%20raporu.pdf . google scholar
137. https://aile.gov.tr/media/135432/eyhgm_istatistik_bulteni_nisan_23.pdf . google scholar
138. https://aile.gov.tr/sss/engelli-ve-yasli-hizmetleri-genel-mudurlugu/engelli-calisanlara-ve-engelli-yakini-bulunan-calisanlara-taninan-diger-haklar/q-0002/?utm_source . google scholar
139. https://assets.eurofound.europa.eu/f/279033/16470d0bab/ef25001en.pdf . google scholar
140. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr . google scholar
141. https://cambodia.ohchr.org/sites/default/files/ICESCR-EN.pdf . google scholar
142. https://cocukhaklari.barobirlik.org.tr/dokuman/mevzuat_uamevzuat/birlesmismilletler.pdf . google scholar
143. https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and-fundamental-rights/disability/union-equality-strategy-rights-persons-disabilities-2021-2030_en?utm_source . google scholar
144. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Aktif-Yaslanma-Endeksi-2024-57937 . google scholar
145. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Aktif-Yaslanma-Endeksi-2024-57937 . google scholar
146. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hayat-Tablolari-2022-2024-54081 . google scholar
147. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Is-tatistiklerle-Kadin-2024-54076 . google scholar
148. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2024-54079 . google scholar
149. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=T%C3%BCrkiye-Aile-Yapisi-Arastirmasi-2021-45813 . google scholar
150. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turkiye-Aile-Yapisi-Arastirmasi-2021-45813 . google scholar
151. https://documents1.worldbank.org/curated/en/561391479488663095/pdf/110376-WP-P146215-PUBLIC-TURKISH-betul-altuntas.pdf . google scholar
152. https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/demography-2025?utm_source . google scholar
153. https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/demography-2025?utm_source . google scholar
154. https://employment-social-affairs.ec.europa.eu/policies-and-activities/european-pillar-social-rights-building-fairer-and-more-inclusive-european-union/what-are-20-principles-european-pillar-social-rights-easy-read-version_en . google scholar
155. https://handbookgermany.de/tr/childcare . google scholar
156. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/Mevzuat/Yonergeler/Saglik_Bakanliginca_Sunulan_Evde_Saglik_Hizmetlerinin_Uygulama_Usul_ve_Esaslari_Hakkinda_Yonerge.pdf . google scholar
157. https://kampus.samsun.edu.tr/turkiyede-aile-yapisinin-donusumu/?utm_source . google scholar
158. https://karararama.yargitay.gov.tr . google scholar
159. https://karararama.yargitay.gov.tr . google scholar
160. https://mevzuat.sinerjias.com.tr . google scholar
161. https://op.europa.eu/webpub/empl/esde-2024/chapters/chapter-2-4-1.html?utm_source . google scholar
162. https://research.sabanciuniv.edu/id/eprint/24929/1/BaskaBirAileMumkunMu.pdfpage=80 . google scholar
163. https://sgb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_09/30135359_meb_istatistikleri_orgun_egitim_2023_2024.pdf . google scholar https://sozluk.gov.tr . google scholar
164. https://turkiye.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/2025-07/UNFPA-TÜİK_Dünya%20Nüfus%20Günü.pdf . google scholar
165. https://turkiye.unfpa.org/tr/news/dunya-nufus-gunu-2025?utm_source . google scholar
166. https://ulusaleylem.aile.gov.tr/media/m1garif1/ailenin-korunmasi-ve-gu-c-lendirilmesi-vizyon-belgesi-ve-eylem-plani.pdf . google scholar
167. https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fwww.un.org%2Fdisabilities%2Fdocuments%2Fconvention%2Fcrpd_english.doc&wdOrigin=BROWSELINK . google scholar
168. https://webfs.oecd.org/Els-com/Family_Database/LMF1_2_Maternal_Employment.pdf . google scholar
169. https://webfs.oecd.org/Els-com/Family_Database/LMF-2-2-Distribution-working-hours-couple households_DRAFT.pdf . google scholar
170. https://webfs.oecd.org/Els-com/Family_Database/PF1_1_Public_spending_on_family_benefits.pdf . google scholar
171. https://webfs.oecd.org/Elscom/Family_Database/PF3_1_Public_spending_on_childcare_and_early_education.pdf . google scholar
172. https://www.aile.gov.tr/EYHGM/Projeler/Engelliler-Destek-%20Programi-2011-2019.pdf . google scholar
173. https://www.aile.gov.tr/EYHGM/Projeler/Ise-Katil-Hayata-Atil-2014-2018.pdf . google scholar
174. https://www.aile.gov.tr/eyhgm/sayfalar/yades . google scholar
175. https://www.aile.gov.tr/haberler/evde-bakim-yardimi-kapsaminda-son-uc-yilda-yaklasik-143-milyar-lira-odeme-yapildi/#:~:text . google scholar
176. https://www.aile.gov.tr/haberler/turkiyede-37-bin-580-engelli-vatandas-yatili-bakim-hizmetinden yararlaniyor/?utm_source . google scholar
177. https://www.aile.gov.tr/media/1700/proje_2015.pdf . google scholar
178. https://www.aile.gov.tr/media/89041/yasli_nufus_istatistik_bulteni.pdf . google scholar
179. https://www.aile.gov.tr/sss/cocuk-hizmetlerigenel-mudurlugu/ozel-kres-gunduz-bakimevleri-cocuk-klupleri . google scholar
180. https://www.aile.gov.tr/sss/engelli-ve-yasli-hizmetleri-genel-mudurlugu/engelli-bakim-hizmeti . google scholar
181. https://www.cnbce.com/haberler/turkiyede-dogurganlik-hizi-2024te-tarihin-en-dusugune-geriledi-h12706?utm_source . google scholar
182. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2709&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 . google scholar
183. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2007/11/babies-and-bosses-reconciling-work-and-family-life_g1gh7f03/9789264032477-en.pdf . google scholar
184. https://www.oecd.org/els/family/LMF2_5_Time_use_of_work_and_care.pdf . google scholar
185. https://www.sozialgesetzbuch-sgb.de/sgbix/9.html . google scholar
186. https://www.tuik.gov.tr/media/announcements/ist_yasli2024.pdf . google scholar
187. https://www.un.org/esa/socdev/enable/rights/contrib-ilopanel.htm?utm_source . google scholar
188. https://www.un.org/sites/un2.un.org/files/2021/03/udhr.pdf . google scholar
189. https://www.unfpa.org/ageing?utm_source . google scholar
190. https://www.who.int/europe/news-room/questions-and-answers/item/long-term-care?utm_source . google scholar
191. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/disability-and-health?utm_source . google scholar
192. https://www.wiego.org/wpcontent/uploads/2020/03/PB02_Labour_Human_Rights_Frameworks_Childcare_EN_ILO-WIEGO.pdf . google scholar