Arabuluculuğun Sona Erme Nedenleri

Abstract

Arabuluculuk faaliyeti yürütüldükten sonra faaliyetin sona erdirilmesi gerekir. Hukuk Uyuşmazlıkları Arabuluculuk Kanunu(HUAK) m.17 f.1’de “Arabuluculuğun sona ermesi” başlığı altında sona erme nedenleri sayılmış olsa da mevzuatın tamamı dikkate alındığında HUAK m.17 f.1, m.18A f.9,10, Hukuk Uyuşmazlıkları Arabuluculuk Kanun Yönetmeliği(HUAKY) m.20 f.1 ve m.25 f.4,8, İş Mahkemeleri Kanunu(İMK) m.3 f.11’de, Türk Arabuluculuk Etik Kuralları(TAEK) m.3 f.4, m.5 f.8; Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi m.4 f.1; Türk Ticaret Kanunu(TTK) m.5A f.2 gibi başkaca sona erme nedenlerinin olduğu ve dağınık bir şekilde düzenlendiği anlaşılmaktadır. Makalede, sona erme nedenlerinin tamamı, aynı sona erme halinin gerek aynı hukuki düzenleme içerisinde gerekse farklı hukuki düzenlemelerde birden fazla kez düzenlendiğine özellikle dikkat çekilerek ve uygulama dikkate alınarak detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu haller; uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olmadığının tespit edilmesi, taraflara ulaşılamaması, tarafların toplantılara katılım sağlamaması nedeniyle görüşme yapılamaması, taraflarla yapılan istişareler sonucunda arabuluculuk sürecinde daha fazla çaba sarf edilmesinin gereksiz olduğunun arabulucu tarafından belirlenmesi, taraflardan birinin diğer tarafa veya arabulucuya, arabuluculuk faaliyetinden çekildiğini bildirmesi, yürütülen görüşmeler sonunda anlaşmaya varılamaması, arabulucunun görevinden çekilmesi, taraflardan birinin ölümü veya iflası gibi hukuki sonuçlar doğuran durumlar, yetkisizlik, sehven veya mükerrer kayıt gibi idari hatalar, tarafların karşılıklı mutabakatıyla arabuluculuk faaliyetini sonlandırması, yapılan müzakereler sonucunda tarafların anlaşmaya varması gibi hallerin yanı sıra, uyuşmazlığın dava şartı arabuluculuk kapsamında bulunmaması ve aynı taraflar ile uyuşmazlık konusu bakımından birden fazla arabuluculuk başvurusunda bulunulması şeklinde sıralanabilir. Çalışmada, dağınıklığın giderilebilmesi amacıyla arabuluculuğu sona erdiren hallerin tek bir madde altında toplanması hususunda öneri getirilmiştir. Bu kapsamda arabulucunun tarafsızlığına etki edebilecek hallerin düzenlenmesi ve faaliyetin sona erdirebilmesi için arabulucunun insiyatif alabilmesi hususları da açıklanmıştır.

Keywords

• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu
• Uyuşmazlık
• Arabuluculuk
• Zorunlu Arabuluculuk
• Sona Erme
• Arabuluculuğa Elverişlilik
• Arabulucunun Tarafsızlığı
• Arabulucunun Arabuluculuk Faaliyetini Sona Erdirmesi

Reasons For The Termination Of Mediation

Abstract

After the mediation process is conducted, it becomes necessary to terminate the mediation activity. Although Article 17, Paragraph 1 of the Law on Mediation in Civil Disputes (HUAK) lists the reasons for the termination of mediation under the heading "Termination of Mediation," a comprehensive examination of the legislation reveals that the grounds for termination are scattered across various legal provisions. In this article, all termination reasons are thoroughly examined, with particular emphasis on the fact that the same termination grounds are regulated multiple times, either within the same legal provision or across different legal frameworks, while also taking practical applications into account. These reasons include the determination that the dispute is not suitable for mediation, the inability to reach the parties, the failure to hold meetings due to the non-participation of the parties, the mediator's conclusion that further efforts in the mediation process are unnecessary after consulting with the parties, one party's notification to the other party or the mediator of their withdrawal from the mediation, the failure to reach an agreement after negotiations, the mediator's withdrawal from the process, the death or bankruptcy of one of the parties, lack of authority, erroneous or duplicate records, the mutual agreement of the parties to terminate the mediation, the achievement of an agreement following negotiations, the dispute falling outside the scope of mandatory mediation, and multiple mediation applications concerning the same parties and subject matter. To address the issue of regulatory fragmentation, a proposal is made to consolidate all termination grounds under a single article. Additionally, the regulation of circumstances that may affect the mediator's impartiality and the mediator's ability to exercise discretion in terminating the process are discussed. This article also provides an analysis of these aspects, aiming to contribute to the coherence and effectiveness of mediation practices.

Keywords

• Law No 6325 on Mediation in Civil Disputes
• Dispute
• Mediation
• Compulsory Mediation
• Termination
• Suitability for Mediation
• Mediator's Impartiality
• Mediator's Termination of Mediation Activity

References

1. AKİPEK ÖCAL Ş and others, Tüketici Hukukunda Uzman Arabuluculuk (Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Arabuluculuk Daire Başkanlığı 2021) google scholar
2. BAKIRCI K, ‘Alternatif” Bir Uyuşmazlık Çözüm Yolu (Arabuluculuk) Aracılığıyla “Alternatif” İş Hukukuna Doğru’ (2019) 140 TBBD 355 google scholar
3. BOZKURT GÜMRÜKÇÜOĞLU Y and others, İş Hukukunda Uzman Arabuluculuk (Yeliz BOZKURT GÜMRÜKÇÜOĞLU ed, Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Arabuluculuk Daire Başkanlığı 2023) google scholar
4. BUDAK AC, ‘Ticarî Davalarda Dava Şartı Olarak Arabuluculuk’ 15 Medenî Usûl ve İcra - İflâs Hukuku Dergisi 25 google scholar
5. BUSH BARUCH RA, ‘The Dilemnas of Mediation Practice : A Study of Ethical Dilemmas and Policy Implications”, Journal of Dispute Resolution’ (1994) 1 1 google scholar
6. ÇELİK N and others, İş Hukuku Dersleri (2022) google scholar
7. DOĞANCI DE, ‘Karşılaştırmalı Olarak Alman ve Türk Hukukunda Arabuluculuğa Konu Yönünden Elverişliik İncelemesi’ (2013) 1 Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 93 google scholar
8. EKMEKÇİ Ö, ÖZEKES M and ATALI M, Hukuk Uyuşmazlıklarında İhtiyari ve Zorunlu Arabuluculuk (2nd edn, On iki Levha Yayınları 2019) google scholar

9. EMİNOĞLU C, ‘Anonim Şirketler Hukuku Uyuşmazlıklarının Arabuluculuğa Elverişliliği Ve Elverişliliğin Tespitinde Ölçüt Önerileri’ 7 TFM 265 google scholar
10. ERMENEK İ, ‘Dava Şartının Arabulucu Tarafından Kendiliğinden Dikkate Alınması Sorunu Ve Bu Kapsamda Yapılan Hataların Düzeltilmesi’ (2020) 46 Yargıtay Dergisi 1017 google scholar
11. ERMENEK İ, Arabuluculuk Sürecinde Zayıf Tarafın Korunması (1st edn, Yetkin Yayınları 2021) google scholar
12. FISS OM, ‘Against Settlement’ (1984) 93 Yale Law Journal 1073 google scholar
13. GRILLO T, ‘The Mediation Alternative : Process Dangers for Women’ (1991) 100 Yale Law Journal 1545 google scholar
14. GÜN S, ‘İş Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk: Dostane Çözüm Mü? (Sahadan Notlar)’ (2021) 2 Çalışma ve Toplum Dergisi 929 google scholar
15. KOÇYİĞİT İ and YEŞİLKAYA İ, Ticari Davalarda, İş Uyuşmazlıklarında, Tüketici Mahkemelerinde Dava Şartı Arabuluculuk Uygulamaları (1st edn, Adalet Yayınevi 2020) google scholar
16. NARBAY Ş and others, Ticaret Hukukunda Uzman Arabuluculuk (Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Arabuluculuk Daire Başkanlığı 2020) google scholar
17. OKUR Z, Bireysel İş Uyuşmazlıklarında Dava Şartı Olarak Arabulucuk (1st edn, Karahan Kitabevi 2019) google scholar
18. ÖZDOĞAN A and others, Aile Ve Miras Hukukunda Uzman Arabuluculuk (Şükran ŞIPKA, Nur ÖZDEN and Şebnem AKİPEK ÖCAL eds, Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Arabuluculuk Daire Başkanlığı 2020) google scholar
19. ÖZTÜRK N, ‘Arabuluculuğun Milletlerarası Özel Hukuk Boyutu: Genel Bakış’ (2015) 31 Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi 203 google scholar
20. PEKSAN S, DELEN M and YORGUN S, ‘İş Hukukunda Dava Şartı Olarak Arabuluculuk Uygulaması ve Arabulucuların Görüşlerine İlişkin Bir Araştırma’ [2020] Çalışma ve Toplum Dergisi 321 google scholar
21. ŞAHİN EMİR A and KAZMAZ TEPE B, ‘İş Uyuşmazlıklarına İlişkin İbra Hükmü İçeren Arabuluculuk Anlaşma Belgesinin Arabuluculuğa Elverişlilik Bakımından Değerlendirilmesi’ (2018) 3 Çalışma ve Toplum Dergisi 1481 google scholar
22. SCHREIBER A, Obligatorische Beratung Und Mediation (2017th edn, Duncker & Humblot) google scholar
23. ŞİT KÖŞGEROĞLU B, Milletlerarası Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Sonunda Varılan Anlaşmaların Singapur Konvansiyonu Çerçevesinde Taraf Devlerde İcra Edilebilirliği (1st edn, Adalet Yayınevi 2020) google scholar
24. TANRIVER S, ‘Dava Şartı Arabuluculuk Üzerine Bazı Düşünceler’ [2020] TBBD 111 google scholar
25. TERZİ KAHRAMAN S, ‘Arabuluculuk Faaliyetinin Anlaşma İle Sona Ermesi’ (Doktora Tezi, Kadir Has Üniversitesi) google scholar
26. İş Mahkemeleri Kanunu Tasarısı (1/850) ve Adalet Komisyonu Raporu, Dönem 26, Yasama Yılı:2, Sıra Sayı No: 491, 25/5/2017 google scholar