Havayoluyla Seyahat Eden Yolcuların Uçuş (Taşıma) Sınıflarının Yükseltilmesi ve Düşürülmesi

Abstract

Havayolu ile yolcu taşımalarının gelişmesi ve yaygınlaşması, sektörde faaliyet gösteren havayolu şirketlerini, yolcuların beklenti ve talepleri doğrultusunda, uçuş öncesi, sırası ve sonrasında değişik hizmetler sunma ve bu kapsamda birbirinden farklı uçuş sınıfları oluşturmaya yöneltmiştir. Klasik uçuş sınıfları olan first, business ve economy class dışında, özellikle business ile economy class arasında yeni ara / alt sınıflar oluşturulmuştur. Bu sınıflar kapsamında sunulan ayrıcalık ve ek hizmetlerde farklılaşmakta, bunun sonucu olarak da bilet fiyatları değişmektedir. Havayolu şirketleri kapasitenin üzerinde bilet satmaları veya yeterince bilet satamamalarından dolayı uçuşta değişiklik yaparak, yolcuların satın aldıkları uçuş sınıfları yerine, daha üst veya çoğunlukla daha alt bir sınıfta uçmalarını teklif etmektedirler. AB 261/2004 sayılı Tüzük m 10 ile SHY-Yolcu Yönetmeliği m 11’de uçuş sınıflarının yükseltmesi veya düşürülmesi durumunda yolcuların sahip olduğu haklar düzenlenmiştir. Bu düzenlemelere göre yolcunun sınıfının yükseltilmesi halinde havayolu taşıyıcısı yolcudan herhangi bir ek ücret talep edemeyecektir. Buna karşılık yolcunun sınıfının düşürülmesi durumunda, uçuş mesafesine göre değişen kademeli bir bilet ücreti iadesi yapılacaktır. Ancak her iki düzenleme arasında birtakım farklılıklar vardır. SHY-Yolcu Yönetmeliği m 11/2’de, mehaz AB 261/2004 sayılı Tüzük m 10/2’den farklı olarak, uçuşu icra eden hava taşıyıcının bir yolcuyu bilet satın alındığı hizmet sınıfından daha alt bir hizmet sınıfına yerleştirmesi durumunda, bilet ücretleri arasındaki farkın iadesine ilave olarak mesafeye göre değişen bilet ücreti iadesi (1500km’ye kadar %30, 1500km-3500km arasında %50, 3500km ve üzeri %75) de yapacaktır.

Keywords

• Havayolu ile Yolcu Taşıma
• Yolcu Hakları
• Uçuş Sınıfları
• Yükseltme ve Düşürme
• Ücret İadesi

Upgrading and Downgrading of Flight (Transport) Classes of Passengers Traveling by Air

Abstract

The development and expansion of passenger transportation by air has led airline companies operating in the sector to offer different services before, during and after the flight in line with the expectations and demands of passengers and to create different flight classes in this context. Apart from the classical flight classes of first, business and economy class, new intermediate/subclasses have been created, especially between business and economy class. The privileges and additional services offered within the scope of these classes differ, and as a result, ticket prices change. Airlines make changes to flights because they sell more tickets than they can handle or because they cannot sell enough tickets, and offer passengers to fly in a higher or, more often, a lower class instead of the flight class they purchased. EU Regulation No 261/2004 Art 10 and SHY-Passenger Regulation Art 11 regulate the rights of passengers in case of upgrading and downgrading. In the event that the passenger's class is upgraded, the air carrier will not be able to charge any additional fee from the passenger. On the other hand, in case the passenger's flight class is downgraded, a gradual refund will be made depending on the flight distance. However, there are some differences between each regulation. In SHY-Passenger Regulation Art 11/2, unlike EU Regulation No 261/2004 Art 10/2, in the event that the air carrier the flight places a passenger in a lower class, in addition to the refund of the difference between the ticket fares, it shall refund the ticket fare varying according to the distance (up to 1500km 30%, 1500km-3500km between 50%, 3500km and above 75%).

Keywords

• Carriage of Passengers by Air
• Passenger Rights
• Classes of Flight
• Upgrading and Downgrading
• Reimbursement of Ticket Price

References

1. Achilles - Puyol C, ‘11. Kapitel. Verordnung (EG) Nr. 261/2004 über Fluggastrechte’ in Ernst Führich and Ansgar Staudinger (eds), Reiserecht - Handbuch des Reisevertrags-, Reisevermittlungs-, Reiseversicherungs- und Individualreiserechts (9th edn 2024) google scholar
2. Firmenich-Michallik M, ‘EuGH: Reiserecht: Höhe des Erstattungsanspruchs bei Downgrade auf einem Teilstück eines Gabelflugs’ (2016) 27 (16) Europäische Zeitschrift für Wirtschaftsrecht 622-626 google scholar
3. Führich E, ‘Rücktritt vom Pauschalreisevertrag vor Reisebeginn wegen Covid-19-Pandemie’ (2020) 73 (30) Neue Juristische Wochenschrift 2137-2141 google scholar
4. Handschug S, Fluggastrechte: Ratgeber für Flugpassagiere (3th edn 2024) Date of Access 25.03.2025 google scholar
5. Hausmann L, Europäische Fluggastrechte im Fall der Nichtbeförderung und bei Annullierung und großer Verspätung von Flügen: Verordnung (EG) 261/2004 (2012) google scholar
6. Hopperdietzel H, “Art. 2 Begriffsbestimmungen” in Ronald Schmid (eds) BeckOK Fluggastrechte-Verordunung (33th Edn 2025) google scholar
7. Heile M, ‘Das Downgrade im Lichte der Fluggastrechte’ (2018) 71 (15) Neue Juristische Wochenschrift 1053-1057 google scholar
8. Keiler S, ‘Artikel 10 Höherstufung und Herabstufun’ in Ansgar Staudinger and Stephan Keiler (eds), Fluggastrechte-Verordnung (2th edn 2025) google scholar

9. Kendigelen A, Çek Hukuku (6. Bası 2021) google scholar
10. Kurt E, Karşılıksız Çek Keşide Edilmesini Önlemek İçin Alınabilecek Hukuki Tedbirler ve Elektronik Çek (2021) google scholar
11. Leschau I, Übersicht zur Rechtsprechung des BGH und EuGH zu den Fluggastrechten’ (2017) 87 (9) Deutsches Autorecht 548-553 google scholar
12. Maruhn J, ‘Artikel 7 Ausgleichsanspruch’ in Ansgar Staudinger and Stephan Keiler (eds), Fluggastrechte-Verordnung (2th edn 2025) google scholar
13. Schaaf M, ‘Warum mancher Fluggast mehr wert ist als sein Sitznachbar’ (28.12.2021) Flugrevue Date of Access 25.03.2025 google scholar
14. Schmid R, BeckOK Fluggastrechte-Verordnung (33th Edn 2025) Date of Access 26.03.2025 google scholar
15. Schmid R, ‘Die Berechnung der Großkreis-Entfernungen zur Bestimmung der Höhe des Ausgleichsanspruchs nach der Verordnung (EG) Nr. 261/2004 vom 11 Februar 2004’(2006) 55 Zeitschrift für Luft- und Weltraumrecht 81-86 google scholar
16. Staudinger A and Bauer C, ‘Die Entwicklung des Reiserechts im ersten Halbjahr 2016, Pauschalreise-, Luftbeförderungs-, Reiseversicherungsrecht’ (2016) 69 (39) Neue Juristische Wochenschrift 2855-2859 google scholar
17. Teoman Ö, “Banka Çekleri’ Hukuken Çek Midir?” (2011) 54 (1-4) Journal of Istanbul University Law Faculty 261-267 google scholar
18. Türk Hava Yolları Havacılık Akademisi, Troya Rezervasyon Sistemi Kitabı Aslı Oya PULAK (Haz) (2016) google scholar
19. Wienbracke M, ‘EuGH-Rechtsprechung zur Fluggastrechteverordnung im Jahr 2016’ (2017) 30 (5) Neue Zeitschrift für Verkehrsrecht 206-209 google scholar