Neutral Area In Terms of Risk Area Principle In Transportation Law and Assessment of COVID-19 Pandemic In Regards To Neutral Area

Abstract

The transport law of Turkish Commercial Code No. 6102 grants certain demand rights to the parties of a carriage contract. This has been attributed to the fact that the transport or delivery obstacle may not fall within the carrier’s own risk area or is included in the risk area of the other party. Risk area principle is broader than fault liability. Because, while determining the risk areas of the parties of the contract, besides personally culpable behavior or negligence; some other criteria such as culpability arising from the organizational areas of the parties, predictability, and controllability are also applicable. It is not disputed that there is a carrier’s risk area and a consignor’s risk area. It is, however, controversial whether there is a third—or neutral—area. If the existence of a neutral risk area is accepted, there is no legal regulation regarding which party must endure the consequences of carriage or delivery obstacles that arise from the neutral risk area; doctrinal solutions to this issue diverge. For much of the world, the COVID-19 pandemic brought normal life to a standstill beginning in February 2020. The pandemic revealed how necessary it is to acknowledge the existence of a neutral risk area. Solutions must be developed within transport law regarding the consequences of carriage or delivery obstacles that result from a neutral event. Also, in this context, the fifth book of the Turkish Commercial Code contains provisions related to sea transport that should be utilized.

Keywords

• Risk area
• Risk area principle
• Carriage of goods
• Transportation law
• COVID-19
• Carriage obstacle
• Delivery obstacle
• neutral area

Taşıma Hukukunda Riziko Alanı İlkesi Bağlamında Nötr Alan ve COVID-19’un Nötr Alan Olarak Değerlendirilmesi

Abstract

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Taşıma İşleri” başlıklı dördüncü kitabında yer alan TTK m 863/3, 865, 866/2, 867/4, 869/1, 4 ve 870/2, 3 hükümleri incelendiğinde taşıma sözleşmesinin taraflarına tanınan bazı talep haklarının doğması; taşıma veya teslim engelinin kendi riziko alanına girmemesine veya karşı tarafın riziko alanında yer almasına bağlanmıştır. Riziko alanı ilkesi, kusur sorumluluğundan daha geniştir. Zira taşıma sözleşmesinin taraflarının riziko alanları belirlenirken, şahsi kusurlu davranış veya ihmallerinin yanı sıra; tarafların organizasyon alanlarından kaynaklı kusurlar, öngörülebilirlik ve hakimiyet gibi bazı diğer kriterlere de başvurulması gerekir. Taşıma sözleşmelerinde tarafların, başka bir deyişle gönderen ve taşıyıcının riziko alanı olmak üzere en az iki riziko alanı olduğu tartışmasız kabul edilmektedir. Bununla birlikte bu iki riziko alanı dışında bir “nötr alan” olup olmadığı tartışmalıdır. Nötr alanın varlığının kabulü durumundaysa, nötr alanda yer alan bir sebepten ötürü bir taşıma veya teslim engelinin doğması durumunda buna taşıma sözleşmesinin hangi tarafının katlanması gerektiğine ilişkin kanuni bir düzenleme olmadığı gibi doktrinde de farklı çözümler önerilmektedir. 2020 yılının Şubat ayından itibaren tüm dünyada hayatı durma noktasına getiren Covid-19 pandemisi, nötr alanın kabulünün ne kadar gerekli olduğunu ortaya koymuştur. Nötr alanın varlığı kabul edildiğindeyse, nötr alanda yer alan bir sebepten kaynaklanan taşıma veya teslim engelinin sonuçlarının ve özellikle maddi külfetinin taşıma sözleşmesinin hangi tarafına yükleneceğine ilişkin taşıma hukuku sistematiği içerisinde, riziko alanı ilkesini içeren her bir hükmün ratio legisi ve menfaatler dengesi gözetilerek çözümler üretilmelidir. Bu bağlamda Türk Ticaret Kanunu’nun beşinci kitabı altında yer alan ve denizde taşımaya ilişkin hükümlerden de faydalanılmalıdır.

Keywords

• Riziko alanı
• Risk alanı
• Riziko alanı prensibi
• Eşya taşıma
• Taşıma hukuku
• COVID-19
• Taşıma engeli
• Teslim engeli
• Nötr alan

References

1. Arkan S, Karada Yapılan Eşya Taşımalarında Taşıyıcının Sorumluluğu, (BTHAE 1982).
2. Aybay A/Aybay A/Aybay G/Aybay R, Denizciler, İşletmeciler Ve Yöneticiler İçin Deniz Hukuku (Aybay 1998).
3. Can M, CMR ve Alman Ticaret Kanunu Hükümleri İle Mukayeseli Olarak Türk Taşıma Hukukunun Genel Esasları I. Cilt (İmaj 2017).
4. Canaris C, Handelsrecht (24. Bası, C.H.Beck 2006).
5. Ebenroth C T / Boujong K / Joost D /Strohn L, Handelsgesetzbuch, Band 2 (3. Bası, C.H.Beck 2015). (Ortak Yazar [BOUJONG / EBENROTH / JOOST /STROHN]).
6. Ensthaler J, Gemeinschaftskommentar zum Handelsgesetzbuch mit UN-Kaufrecht (7. Bası, Luhterhand 2007) (Ortak Yazar [ENSTHALER]).
7. Erdem E, CMR Konvansiyonu ve 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununa Göre Karayolu Taşıma Hukuku (Bilge 2013).
8. Eriş G, Açıklamalı – Gerekçeli – İçtihatlı Taşıma Hukuku (Seçkin 2015).

9. Fischer M, ‘Zur Entwicklung der Rechtsprechung in der Binnenschifffahrt’ (2010) VersR 61 (10), 436-442.
10. Fremuth, F / Thume K H, Kommentar zum Transportrecht (Recht und Wirtschaft 2000) (Ortak Yazar [FREMUTH / THUME]).
11. Horn N, Heymann - Handelsgesetzbuch (Ohne Seehandelsrecht), Buch 4 §§ 343-475h (2. Bası, De Gruyter 2005) (Ortak Yazar [Horn]).
12. Kaner İD, Deniz Ticaret Hukuku I-II (2. Bası, Filiz 2019).
13. Knorre J / Klaus D / Schmid R T, Handbuch des Transportrechts (2. Bası, C.H. Beck 2015).
14. Koller I, Transportrecht – Kommentar zu Land-, Luft- und Binnengewässertransport von Gütern, Spedition und Lagergeschäft, (10. Bası, C.H. Beck 2020) (Kommentar).
15. Koller I, ‘Der “Risikobereich” im HGB-Frachtrecht’ (2012) VersR 63 (22), 949-959 (Risikobereich).
16. Schmidt K, Münchener Kommentar zum Handelsgesetzbuch, Band 7 Transportrecht (4. Bası, C.H.Beck 2020) (Ortak Yazar [Schmidt]).
17. Schmidt K, Münchener Kommentar zum Handelsgesetzbuch, Aktualisierungsband zum Transportrecht (C.H.Beck 2000).
18. Neufang D /Valder H, ‘Laden und Ladungssicherung im Straßengüterverkehr – Wer ist verantwortlich?‘ (2002) TransportR 25 (9) 325-336.
19. Oetker H, Handelsgesetzbuch – Kommentar (6. Bası, C.H.Beck 2019).
20. Rabe D / Bahnsen K U, Beck’sche Kommentare Band 9b – Seehandelsrecht (5. Bası, C.H.Beck 2018).
21. Ramming K, ‘Die Haftung des Verfrachters für die verspätete Auslieferung der Güter’ (2012) HmbSchRZ 4 (11-12) s. 257-272.
22. Seven V, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK m 856-893) Hükümlerine Göre Taşıma Hukukunda Gönderilen (Yetkin, 2012).
23. Seven V, Taşıyanın Yüke Özen Borcunun İhlalinden (Yük Zıya ve Hasarından) Doğan Sorumluluğu, (Yetkin 2003).
24. Schmidt H, Rechtsfragen zur Corona-Krise (C.H.Beck 2020).
25. Sözer B, Deniz Ticareti Hukuku C.1 (4. Bası, Vedat 2017)
26. Türker D T, ‘Taşıyıcının En Yüksek Özeni Üzerine Bir İnceleme (TTK m 876)’, (2020) DEUHFD 22 (1) 255-320.
27. Vortisch O/Bemm W, Binnenschiffahrtsrecht - Kommentar (4. Bası, De Gruyter 1991).
28. Von Waldstein T/ Holland H, Binnenschiffahrtsrecht - Kommentar (5. Bası, De Gruyter 2007).
29. Yürük Yeniocak D, CMR Hükümleri Uyarınca Taşıyıcının Sorumluluktan Kurtulması (Seçkin 2019).