III. Uluslararası İslam Kültür ve Medeniyeti Sempozyumu “Yetim” (Kocaeli, 20-22 Ekim 2023)

Öz

Yetim, anneden veya babadan herhangi birisinin ölümü ile büyük bir acı yaşayan veya bu yalnızlığa mecbur olan kimsedir. Yetimlik Allah’ın takdiriyle, doğal afet veya savaş vb. bazı toplumsal olaylar sonucu meydana gelmektedir. Her ne olursa olsun ilahi irade ile gerçekleşen bu olay karşısında yalnızlık ve acı yaşayan, hatta korunmaya muhtaç durumda olan kişilerin hem kendilerinin hem de mallarının korunmaya ihtiyacı vardır. Bu nedenle İslâm dini yetimlerin yardımına koşulmasında büyük mükâfatlar olduğunu, onların rencide edilmesi ya da herhangi bir haksızlığa maruz bırakılmasında ise büyük cezalar olduğunu bildirmiştir. Yetimlere yardım edilmesi çeşitli âyet ve hadislerde teşvik edilmiş, onların şahsî ve malî işlerinin özenle takip edilmesi emredilmiştir. Aynı zamanda kendisi de yetim olarak büyüyen Peygamberimiz (s.a.v.) yaşamında ve hadislerinde yetime ayrı bir önem vermiş, onlara karşı şefkatli olmayı, güzel davranmayı önermiş, yetimlerini şefkatle büyüten kişinin kendisiyle birlikte cennette olacağını müjdelemiştir. İslâmiyet’in doğuşundan günümüze kadar İslâm coğrafyasında yetim ile ilgili âyet ve hadislerdeki müjdelere nail olmak isteyen Müslümanlar, yetimlerin dini inancını, milliyetini ayırt etmeksizin tüm insani ihtiyaçlarını karşılayan birçok vakıf kurmuştur. Kocaeli Üniversitesi İlahiyat Fakültesi tarafından gelenek haline getirilen İslam Kültür ve Medeniyeti Sempozyumlarının üçüncüsü ile yetim konusunu ele alarak hem konunun teorik yönünü hem de dünden bugüne konuyla ilgili pratiği gündeme getirildi. Bu anlamda sempozyumda başta İslam dini olmak üzere diğer dinlerin ve kültürlerin konuya yaklaşımları ele alındı. Ardından Asr-ı Saadetten günümüze kadar Müslümanların yetimlere yönelik yaptıkları çalışmalar ve bu alandaki uygulamalara dair tarihi tecrübeler ortaya konuldu. Yetimin içinde bulunduğu durumu ve duygularını doğru anlayıp topluma uyumunu sağlamak maksadıyla konu psikolojik ve sosyolojik bakış açılarıyla da incelendi. Ayrıca yetimler konusunda yurtiçi ve yurtdışında yürütülen çalışmalar ve bu alandaki tecrübeler paylaşıldı. Yapılan bütün bu çalışmalar, her biri alanında yetkin bilim insanları tarafından sunuldu. Böylece konu yeniden gündeme taşınarak toplumda farkındalık oluşturulması hedeflenmiştir.Kocaeli Üniversitesi İlahiyat Fakültesi tarafından gelenek haline getirilen İslam Kültür ve Medeniyeti Sempozyumlarının üçüncüsü ile yetim konusunu ele alarak hem konunun teorik yönünü hem de dünden bugüne konuyla ilgili pratiği gündeme getirildi. Bu anlamda sempozyumda başta İslam dini olmak üzere diğer dinlerin ve kültürlerin konuya yaklaşımları ele alındı. Ardından Asr-ı Saadetten günümüze kadar Müslümanların yetimlere yönelik yaptıkları çalışmalar ve bu alandaki uygulamalara dair tarihi tecrübeler ortaya konuldu. Yetimin içinde bulunduğu durumu ve duygularını doğru anlayıp topluma uyumunu sağlamak maksadıyla konunun psikolojik ve sosyolojik bakış açılarıyla da incelendi. Ayrıca yetimler konusunda yurtiçi ve yurtdışında yürütülen çalışmalar ve bu alandaki tecrübeler paylaşıldı. Yapılan bütün bu çalışmalar, her biri alanında yetkin bilim insanları tarafından sunuldu. Böylece konu yeniden gündeme taşınarak toplumda farkındalık oluşturulması hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kocaeli Üniversitesi İlahiyat Fakültesi
• Yetim
• Sempozyum
• İslâm Hukuku
• Çocuk

III. International Symposium on Islamic Culture and Civilisation "Orphan" (Kocaeli, 20-22 October 2023)

Abstract

An orphan is a person who suffers great pain due to the death of a father or mother, or who is forced into this loneliness. Orphanhood may occur as a result of Allah's will, or as a result of some social events such as natural disasters or war. In any case, people who experience loneliness and pain in the face of this divinely willed event, and who are even in need of protection, need protection for themselves and their property. For this reason, Islam has declared that there are great rewards for helping orphans and great punishments for offending them or subjecting them to any injustice. Helping orphans is encouraged in various verses and hadiths, and their personal and financial affairs are ordered to be carefully monitored. Our Prophet (SAW), who grew up as an orphan himself, gave special importance to orphans in his life and hadiths, recommended being compassionate and kind to them, and gave the good news that the person who raises orphans with compassion will be in paradise with him. From the birth of Islam to the present day, Muslims in the Islamic geography who want to be blessed with the good news in the verses and hadiths about orphans have established many foundations that meet all humanitarian needs of orphans regardless of their religious beliefs and nationality. With the third of the Islamic Culture and Civilization Symposiums, which has become a tradition by Kocaeli University Faculty of Theology, the subject of orphans was discussed and both the theoretical aspect of the subject and the practice of the subject from yesterday to today were brought to the agenda. In this sense, in the symposium, the approaches of other religions and cultures, especially Islam, to the subject were discussed. Then, the historical experiences of the Muslims' work for orphans and the practices in this field from Asr-ı Saadet to the present day were put forward. The psychological and sociological perspectives of the issue were also examined in order to understand the situation and feelings of the orphan correctly and to ensure their adaptation to the society. In addition, studies carried out at home and abroad on orphans and experiences in this field were shared. All these studies were presented by competent scientists in their fields. Thus, it was aimed to raise awareness in the society by bringing the issue back to the agenda.

Keywords

• Kocaeli University Faculty Of Theology
• Orphan
• Symposium
• Islamic Law
• Child.

References

1. İbn Fâris. Mu‘cemu Mekâyîsi’l-Luga. thk. Abdusselâm Muhammed Hârûn. Beyrut: Müessesetü’r-Risale, ts.
2. İbn Manzûr, Ebu’l-Fazl Cemâlûddin Muhammed b. Mukrim el-İfrikî el-Mısrî. Lisanu’l-Arab. Beyrut: Daru’s-Sadr, 1410/1990.
3. Özsoy, Ömer ve Güler, İlhami. Konularına Göre Kur’ân (Sistematik Kur’ân Fihristi). Ankara: Fecr Yayınları, 1996.
4. Şârânî, Abdülvehhâb. Levâkıhu’l-envâri’l-kudsiyye fi beyâni uhûdi’l-Muhammediyye. Beyrut: Dâru'l-Kutubu'l-İlmiyye, 2011.
5. Boz, Mehmet Naim. İslam Hukukunda Yetim Hakları ve Yetime Karşı Sorumluluklar. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2020.
6. Çelik, Yılmaz. “Asr-ı Saâdet’te Kimsesiz Çocuklara Yönelik Sosyal Hizmetler”. İstem 14/28 (2016), 369-388.