Bir Sınır Aşımı Olarak Grotesk İmge ve Türk Resmindeki Yeri
Öz
Bu çalışma, grotesk imgeyi bir sınır aşımı biçimi olarak ele alarak Türk resmindeki yansımalarını incelemektedir. Grotesk kavramı, Rönesans döneminde yeniden keşfedilen Roma dönemi süslemelerini tanımlarken, tarih boyunca güzellik ve çirkinlik, yücelik ve bayağılık, insan ve hayvan, doğa ve kültür gibi karşıtlıkların iç içe geçtiği melez bir estetik türüne dönüşmüştür. Wolfgang Kayser için grotesk, varoluşsal bir yabancılaşma ve huzursuzluk duygusunu temsil ederken; Bahtin, groteski bedenin dönüşebilirliği, toplumsal normların altüst edilmesi ve yaşamın döngüsel doğası üzerinden tanımlar. Deleuze ve Guattari’nin molar ve moleküler ayrımı üzerinden düşünüldüğünde ise grotesk imge, önceden belirlenmiş biçimleri reddederek, kimliğin, bedenin ve temsilin sınırlarını aşan moleküler bir süreç olarak yorumlanabilir. Çalışmada, bu kavramsal çerçeve doğrultusunda grotesk imgelerin Osmanlı minyatür sanatındaki erken örneklerinden başlayarak, çağdaş Türk ressamların resimlerindeki yansımaları incelenmiştir. Grotesk, bu sanatçılarda hem eleştirel hem de psişik bir ifade biçimi olarak, bireysel ve toplumsal bilinçteki çatışmaları görünür kılan bir estetik stratejiye dönüşmektedir.
Anahtar Kelimeler
References
- And, M. (2010). Minyatürlerle Osmanlı- İslam Mitologyası. Yapı Kredi Yayınları.
- Artun, A. (2018). Makine- İnsan Hayali, e skop. Erişim Adresi: https://www.e-skop.com/skopbulten/makine-insan-hayali/3767)
- Bahtin, M. (2001). Karnavaldan Romana. (C. Soydemir, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
- Bahtin, M. (2005). Rabelais ve Dünyası. (Ç. Öztek, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
- Bahtin, M. (2016). François Rabelais ve Orta Çağ-Rönesans Halk Kültürü. (S.Gürses, Çev.). Alfa Basım Yayım.
- Clark, J.R. (1991). The Modern Satiric Grotesque and Its Traditions. The University Press of Kentucky.
- Connelly, Francis S. (2003). ntroduction. Francis S. Connelly (Ed.). Modern Art And Grotesque İçinde (4-20).
- Cambridge University Press.
- Deleuze, G., & Guattari, F. (2023). Kapitalizm ve Şizofreni 2: BinYayla (E. Sünter, Çev.). Norgunk Yayıncılık.
- Eco, U. (2009). Çirkinliğin Tarihi (A. Uysal Ergün, Ö. Çelik, A. Uysal, E. N. Akbaş, M. Barsbey, K. K. Akbulut, D. Arslan & B. Yılmazcan, Çev.). Doğan Kitap.