Bu çalışmada, Sadeddin
Kaynak’a ait şarkı formundaki farklı makamlarda bestelenmiş eserlerin makamsal
analizleri yapılmıştır. Bu vesileyle, Türk mûsikîsinin bütünü içerisinde
makamsal özellikler, üçlü, dörtlü, beşli, geçki ve çeşniler ortaya konularak
farklı 48 makamdaki melodilerin ölçü bazında işlenmesi ve bu anlamda Türk
mûsikîsi bestekârları arasındaki farklılığın bestekârlık yönünden ortaya
konulması amaçlanmıştır.
Araştırma sonucunda;
örneklemi oluşturan 48 eserden, Rast-Nihâvend makamında olan “Aile Yuvasını
Kadındır Cennet Yapan” adlı eserde bestekâr, ilk olarak Rast makamının makamsal
özelliklerini kullanmış daha sonra eseri Nihâvend makamıyla bitirdiği
görülmüştür. Bu tespite göre bestekârın bazı eserlerini başladığı makamla
bitirmediği ve eserlerini makama uygun geçkiler yaparak başka makamlarda
bitirdiği sonucuna varılmıştır.
Ayrıca bazı
eserlerinde, makamın seyri ve özelliğinin dışında uygulamalar yaptığı ritimsel
anlamda da değişiklikler yapıp eserlerinde serbest bölümler kullandığı
görülmüştür. Bu eserlerden biri olan; Şedarabân makamındaki “Tenhâlarda
Dolaştık Sevdâ İzinde” adlı eser, Düyek (8/8) usûlünde bestelenmiştir. Fakat
Bestekâr eserin içerisinde Devr-i Hindî (7/8) usûlünü kullanıp daha sonra
tekrar Düyek usûlüne dönmüş ve ritimsel değişiklik yaptığı tespit edilmiştir. Eserlerinde
uyguladığı serbest bölümlere örnek verecek olursak; Şehnâz makamında olan
“Dalda Bir İshak Öter” adlı eserde bestekârın serbest bölüm kullandığı
görülmüştür.
Bunların yanı sıra
Kaynak, farklı makamlarda bestelemiş olduğu eserleri makamsal özelliklerin
dışına çıkarak kullanmayı tercih etmiştir. Bu eserlerden biri olan; Hüseynî makamındaki “Sesini Duydum Geldim” adlı eser
inici-çıkıcı bir seyir özelliği taşıması gerekirken, eserin çıkıcı-inici bir
seyir karakterinde bestelendiği tespit edilmiştir. Bu bağlamda bestekârın,
eserlerini bestelerken makamın dışına çıkarak farklı bir yöntem uygulayıp,
kendi üslûbunu ortaya koyduğu görülmüştür.
Primary Language | Turkish |
---|---|
Journal Section | Araştırma Makalesi |
Authors | |
Publication Date | May 22, 2018 |
Published in Issue | Year 2018 |