Yeni Nesil Fen Bilimleri Sorularının 21.Yüzyıl Öğrenme Becerilerinden İnovasyonel Beceriler Bakımından İncelenmesi

Year 2025, Volume: 8 Issue: 1, 1 - 16, 30.06.2025

Süleyman Aydın , Seda Keskin

Abstract

Bu çalışmada 21.yy öğrenme becerilerinden inovasyon becerilerinin yeni nesil sorular üzerindeki etkisini incelemek amacıyla 2018-2023 yılları arasında Türkiye’de uygulanan Liselere Geçiş Sınavlarında (LGS) çıkmış Fen Bilimleri soruları analiz edilmiştir. Doküman analizi araştırma modelinin kullanıldığı çalışmanın örneklemini 2018-2023 yılları arasında LGS’de çıkmış 120 fen bilimleri dersi sorusu oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak literatürden faydalanarak araştırmacı tarafından beş ölçüt ve üç düzeyden oluşan analitik bir rubrik geliştirilmiştir. İlgili rubrik “yaratıcılık”, “öz yeterlik”, “enerji”, “risk eğilim” ve “liderlik” ölçütlerinden oluşmaktadır. Bu ölçütlerin yer verilmediği kısım “Düzey 1”, kısmen yer verildiği kısım “Düzey 2” ve yeterince yer verildiği kısım da “Düzey 3” olarak belirlenmiştir. Düzey 1’den alınacak puan sıfır, Düzey 2’den alınacak puan bir ve Düzey 3’ten alınacak puan ise iki puan olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda 2018-2023 yılları arasında LGS’de çıkmış 120 fen bilimleri dersi sorusu analitik rubrik yardımıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular neticesinde yüzde-frekans hesaplamaları yapılmış ve veriler tablolar halinde sunulmuştur. Çalışma sonucunda 2018-2023 yılları arasında LGS ‘de çıkmış Fen Bilimleri sorularında inovasyonel becerilerden en çok öz yeterlik alt boyutuna (%65), en az ise risk eğilim alt boyutuna (%14) yer verildiği görülmüştür.

Keywords

21.yy öğrenme becerileri , yeni nesil sorular , inovasyon

Examination of New Generation Science Questions in Terms of Innovational Skills from the 21st Century Learning Skills

Abstract

In this study, in order to examine the effect of innovation skills, one of the 21st century learning skills, on the new generation questions, the Science questions in the High School Entrance Examinations (LGS) applied in Turkey between 2018 and 2023 were analyzed. The sample of the study, in which the document analysis research model was used, consists of 120 Science course questions in LGS between 2018 and 2023. Using the literature as a data collection tool, an analytical rubric consisting of five criteria and three levels was developed by the researcher. The relevant rubric consists of "creativity", "self-efficacy", "energy", "risk tendency" and "leadership" criteria. The part where these criteria are not included is designated as "Level 1", the part where they are partially included is designated as "Level 2", and the part where they are adequately included is designated as "Level 3". The score to be obtained from Level 1 is determined as zero, the score to be obtained from Level 2 is determined as one point, and the score to be obtained from Level 3 is determined as two points. In this context, 120 Science course questions in LGS between 2018-2023 were analyzed with the help of analytical rubric. As a result of the findings, percentage-frequency calculations were made and the data were presented in tables. As a result of the study, it was seen that in the Science questions in LGS between 2018 and 2023, the self-efficacy sub-dimension of innovative skills was included the most (65%), and the risk tendency sub-dimension (14%) was included the least.

Keywords

21 st century learning skills , new generation question , innovation

References

• Akkaya, D. (2016). İlköğretim 7. sınıf öğrencilerinin inovasyon becerilerinin değerlendirilmesi (Tez No.435869) (Yüksek lisans tezi, Adnan Menderes Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Atalay, N. (2015). Fen bilimleri dersinde öğrencilerin öğrenme ve yenilenme becerilerinin gelişiminde yavaş geçişli animasyon (slowmatıon) uygulaması (Tez No. 415874) (Doktora tezi, Anadolu Üniversitesi ). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Avinç Akpınar, İ., Ağgül Yalçın, F., Bayrakçeken, S., Canpolat, N. ve Çelik, S. (2008). Fen öğretimi programlarındaki etkinliklerin rubrik kullanılarak bilimin doğası açısından değerlendirilmesi. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi.18, 233-245.
• Bakırcı, H. ve Kutlu, E. (2018). Fen bilimleri öğretmenlerinin FeTeMM yaklaşımı hakkındaki görüşlerinin belirlenmesi. Türk Bilgisayar ve Matematik Eğitimi Dergisi, 9(2), 367-389.
• Başar, S. (2018). Fen bilimleri öğretmen adaylarının fende matematiğin kullanımına yönelik öz yeterlik inançları, 21.yy becerileri ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 515625) (Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Biber, A. Ç., Tuna, A., Uysal, R. ve Kabuklu, Ü. N. (2018). Liselere geçiş sınavının örnek matematik sorularına dair destekleme ve yetiştirme kursu matematik öğretmenlerinin görüşleri. Asya Öğretim Dergisi, 6(2), 63-80.
• Boyacı, Ş.D.B. ve Özer, M.G. (2019). Öğrenmenin geleceği: 21. yüzyıl becerileri perspektifiyle Türkçe dersi öğretim programları. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(2), 708-738.
• Cansoy, R. (2018). Uluslararası çerçevelere göre 21. yüzyıl becerileri ve eğitim sisteminde kazandırılması (21st century skills according to international frameworks and building them in the education system). İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(4), 3112-3134.
• Chell, E., & Athayde, R. (2009). The identification and measurement of innovative characteristics of young people. development of the youth ınnovation skills measurement tool. London: NESTA (National Endowment for Science, Technology and the Arts).
• Corbin, J., & Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory. Thousand Oaks: Sage
• Çelik, S. ve Aykaç, N. (2023). Türk dili ve edebiyatı ders kitaplarının eleştirel düşünme açısından değerlendirilmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, 11(2), 117-157.
• Çolak, M. (2019). Fen bilgisi öğretmen adaylarının 21.yüzyıl becerilerine yönelik algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Tez No. 558939) (Yüksek lisans tezi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Demir, A. Y. ve Özyurt, M. (2021). Investigation of social studies curriculum and coursebooks in the context of 21st century skills. Inonu University Journal of the Faculty of Education, 22(2), 1254-1290.
• Eğmir, E., Keskin, A. ve Pektaş, F. (2020). Yaratıcı düşünme uygulamalarının etkisinin incelendiği lisansüstü tezlerin analizi. Language Teaching and Educational Research, 3(1), 116-135.
• Eken, B. (2022). Tasarım eğitiminde inovasyon ve girişimciliğe dair beceriler ve bir ders müfredatı. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 13(1), 1-12.
• Erden, B. (2020). Türkçe, matematik ve fen bilimleri dersi beceri temelli sorularına ilişkin öğretmen görüşleri. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 270-292.
• Erdoğan, U. (2023). Öğretmen liderliği ve öz yeterliği arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi.
• Eroğlu, S. ve Bektaş, O. (2016). STEM eğitimi almış fen bilimleri öğretmenlerinin STEM temelli ders etkinlikleri hakkındaki görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 4(3), 43-67.
• Gündoğdu, K., Kızıltaş, E. ve Çimen, N. (2010). Seviye Belirleme Sınavına (SBS) ilişkin öğrenci ve öğretmen görüşleri (Erzurum il örneği). İlköğretim Online, 9(1), 316-330.
• Günüç, S., Odabaşı, H.F. ve Kuzu, A. (2013). 21. yüzyıl öğrenci özelliklerinin öğretmen adayları tarafından tanımlanması: bir twitter uygulaması. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 9(4), 436-455.
• Gür, H., Güler, Z., Genç, C. B., Cabbar, B. G. ve Karamete, A. (2023). 21. yy becerileri ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 25(1), 215-232.
• Gürültü, E., Aslan, M. ve Alcı, B. (2020). Ortaöğretim öğretmenlerinin 21. yüzyıl becerileri kullanım yeterlikleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(4), 780-798.
• Hatunoğlu, B. Y., Gökalp, M. ve Akçay, E. (2023). Kitap okuma alışkanlığının LGS’de yer alan Türkçe sorularının çözümüyle ilişkisi. In Conference Id (P. 68).
• İlhan, N. ve Hoşgören, G. (2017). Fen bilimleri dersine yönelik yaşam temelli başarı testi geliştirme: Asit baz konusu. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 5(2), 87-110.
• Jackson, C. W. & Larkin, M. J. (2002). Rubric: Teaching students to use grading rubrics, Teachıng Exceptional Children, 35(1), 40-45.
• Kaya, A. ve Şahin, Ç. (2023). Sınıf öğretmenlerinin yeni nesil türkçe sorularına ilişkin görüşleri. Journal of Mother Tongue Education/Ana Dili Egitim Dergisi, 11(2).
• Karakeçe, B. (2021). Ortaokul matematik öğretmenlerinin beceri temelli sorulara ilişkin değerlendirmeleri (Tez No: 669846) (Yüksek lisans tezi, Gaziantep Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Karabulut, H., Tosunbayraktar, G. ve Kariper, A. (2022). Ortaokul öğrencilerinin beceri temelli (yeni nesil) fen bilimleri sorularına yönelik görüşlerinin incelenmesi. Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 301-320.
• Kayhan, E., Altun, S. ve Gürol, M. (2019). Sekizinci sınıf Türkçe öğretim programı (2018)’nın 21. yüzyıl becerileri açısından değerlendirilmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(2), 20-35.
• Kedikli, D. ve Katranci, Y. (2022). Inquiry Learning Skills in Geometry: A Scale Development. Acta Didactica Napocensia, 15(1), 61-73.
• Kılıçer, K. ve Odabaşı, H.F. (2010). Bireysel yenilikçilik ölçeği (BYÖ): Türkçe’ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38, 150-164.
• Kılınç, S. (2023). Türkiye'de akran zorbalığı konusunda yapılan çalışmaların sistematik analizi (2010-2020). Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, 11(1), 97-115.
• Kiral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189.
• Korkmaz, Y. ve Keleş, Ö. (2014). Beceri temelli eleştirel düşünme eğitiminin ilkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerini geliştirme düzeyine etkisi. ICEMST 2014, 886.
• Larson, L. C. & Miller T. N. (2011). 21st century skills: Prepare students for the future, Kappa Delta Pi Record, 47:3, 121-123. https://doi.org/10.1080/00228958.2011.10516575
• Ledward, B. C. & Hirata, D. (2011). An overview of 21st century skills. Summary of 21st Century Skills for Students and Teachers, by Pacific Policy Research Center. Honolulu: Kamehameha Schools–Research & Evaluation, 20.
• Milli Eğitim Bakanlığı, (MEB). (2017). Müfredatta Yenileme ve Değişiklik Çalışmalarımız Üzerine. https://ttkb.meb.gov.tr/
• Ng, D. (2013). Seeing through the fog of ambiguity: Entrepreneurial judgments under decision settings of complexity. Human Systems Management, 32(1), 57-66.
• Özkabayel, T. (2024). Öğretmen adaylarının 21.yüzyıl becerileri ile farklılaştırılmış öğretme ilişkin öz-yeterlik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No.862091) (Yüksek Lisans Tezi – Gazi Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Özyurt, M. (2020). 21. yy becerileri öğretimi ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması: Geçerlik güvenirlik çalışması. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(30), 2568-2594.
• Önür, Z. (2018). Ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl öğrenme becerileri ile eğitim teknolojisi yeterlikleri arasındaki ilişki (Tez No: 536515) (Yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Özdil, A. ve Beyhan, Ö. (2023). Eleştirel, yansıtıcı ve yaratıcı düşünme becerilerinin matematik dersi tutum ve başarısına etkisi. Milli Eğitim Dergisi, 52(240), 2705-2740.
• P21, (2019). P21’s Frameworks for 21st Century Learning, http://www.battelleforkids.org/networks/p21/frameworks-resources, (11.08.2024).
• Polat, M. (2022). Fen Bilimleri Öğretmen adaylarının yeni nesil sorulara yönelik değerlendirme puanlarının belirlenen değişkenlere göre incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(1), 355-380.
• Quinlan, A. M. (2006). A Complete guide to rubrics. Oxford: Rowman & Littlefield Education.
• Saavedra, A. R., & Opfer, V. D. (2012). Learning 21st century skills requires 21st century teaching. Phi Delta Kappan, 94(2), 813. https://doi.org/10.1177/003172171209400203
• Seyitoğulları, O. ve Yalçınsoy, A. (2016). Günümüz gençliğinin inovasyon ve teknoloji algılarına yönelik ampirik bir araştırma. International Journal of Social Academia, 1(1), 13-23.
• Schleicher, A. (2007). Can competencies assessed by PISA be considered the fundamental school knowledge 15-year-olds should possess. Journal of Educational Change, 8, 349-357.
• Sur, E. (2020). Ortaokul öğrencilerinin eleştirel ve yaratıcı düşünme becerileri ile anlama becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No.657897) (Doktora Tezi - Necmettin Erbakan Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Saddler, B. & Andrade, H. (2004). The writing rubric. educational leadership, 62(2), 48-52.
• Şad, S. N. ve Aydın, Y. Ş. (2023). Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin “yeni nesil soru” kavramına ilişkin algılarının metafor yoluyla incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 378-399.
• Şahan, H. ve Şahin, Ç. (2023). İlkokul 4. sınıf matematik dersindeki yeni nesil sorularının öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 6(1), 83-98.
• Şarlakkaya, K. ve Sülün, A. (2022). Fen bilimleri öğretmen adaylarının 21. yüzyıl öğrenmelerinde teknoloji yeterliliği öz-değerlendirme düzeylerinin belirlenmesi. Ege Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 5(1), 1-21.
• Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st century skills: Learning for life in our times. ABD: John Wiley & Sons
• Uçak, S. ve Erdem, H.H. (2020). Eğitimde yeni bir yön arayışı bağlamında “21. yy becerileri ve eğitim felsefesi”. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 76-93.
• Uzun, H. ve Ağaç, G. (2023). Ortaokul matematik öğretmenlerinin beceri temelli sorulara ilişkin yaklaşımlarının incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 57-78.
• Yalçın, F. A. (2011). İlköğretim 8. sınıf fen ve teknoloji öğretmen kılavuzu “maddenin yapısı ve özellikleri” ünitesinin bilimsel süreç becerileri açısından değerlendirilmesi. İlköğretim Online, 10(1), 378-388.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Yiğit, N., Deveci, İ. ve Dadandı, N. (2020). Yeni nesil fen bilimleri sorularına yönelik algı ölçeğinin geliştirilmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19 (Özel Sayı), 108-130.
• Yildiz, B. İ. ve Gökberk, B. (2023, July). A Survey of Deepfake Detection Methods. In 2023 31st Signal Processing and Communications Applications Conference (SIU) (pp. 1-4). IEEE.
• Yüzüak, A.V. ve Arslan, T. (2021). Liselere geçiş sınavına ilişkin fen bilimleri öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3),805-819.