Research Article

Türkiye’de Ekolojik Ayak İzinin Belirleyicileri: STIRPAT Modeli

Volume: 39 Number: 3 September 4, 2024
EN TR

Türkiye’de Ekolojik Ayak İzinin Belirleyicileri: STIRPAT Modeli

Abstract

İnsan kaynaklı ekolojik ayak izi, dünyanın taşıma kapasitesinin üzerine çıkmakta ve gelecek kuşakların yaşamlarını tehdit etmektedir. Ekolojik ayak izinin olumsuz etkisini azaltmak üzere politikalar geliştirilmesi ve fırsatlar yaratılması son derece önemlidir. Ekolojik ayak izinin kapsamı diğer çevre değişkenlerine göre daha geniştir ve literatürde henüz az sayıda çalışmaya konu olmuş bir kavramdır. Bu çalışmada insan faaliyetleri ile çevre ilişkisini açıklamaya yardımcı olan STIRPAT modeli ile ekolojik ayak izi kavramı bir araya getirilmiş, Türkiye’de insanın doğaya olumlu ve olumsuz etkisi analiz edilmeye çalışılmıştır. Türkiye’de 1973-2021 yılları arasında kişi başına düşen GSYİH, nüfus, enerji kullanımı, yeşil teknoloji patentleri ve ihracat ile ekolojik ayak izi arasındaki ilişki ARDL sınır testi ile incelenmiştir. Analiz sonuçları, değişkenler arasında uzun dönemli ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. Bulgulara göre, kişi başına düşen GSYİH, nüfus ve enerji kullanımı ekolojik ayak izini artırmakta, yeşil teknoloji ve ihracat ise azaltmaktadır. Türkiye’nin son dönemde Paris Anlaşması’nı imzalayarak nötr karbon hedefi belirlediği ve Avrupa Yeşil Mutabakatı’na yönelik kriterleri uygulamaya başladığı dikkate alındığında, amaca uygun çevre politikalarına ihtiyacın arttığı görülmektedir. Bununla birlikte, Avrupa Yeşil Mutabakatı’na uyum politikalarının Türkiye’de sürekli artan ekolojik açığın azaltılmasına katkı yaraması da mümkündür. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre Türkiye’de ekolojik ayak izinin azaltılması için tüketicinin çevre bilincinin artırılmasına, enerji verimliliğinin sağlanmasına, ihracatta ise çevre hassasiyetine ve yeşil teknoloji kullanımına ihtiyaç olduğu söylenebilir.

Keywords

References

  1. Aguirre, M. ve Ibikunle, G. (2014). Determinants of renewable energy growth: A global sample analysis. Energy Policy, 69, 374-384.
  2. Ahmed, Z., Asghar, M.M., Malik, M.N., Nawaz, K. (2020). Moving towards a sustainable environment: the dynamic linkage between natural resources, human capital, urbanization, economic growth, and ecological footprint in China. Resources Policy, 67, 101677.
  3. Apergis, N., Payne, J. E. (2012). Renewable and non-renewable energy consumption-growth nexus: Evidence from a panel error correction model. Energy Economics, 34(3), 733-738.
  4. Apergis, N., Eleftheriou, S., Payne, J.E. (2013). The relationship between international financial reporting standards, carbon emissions, and R&D expenditures: Evidence from European manufacturing firms. Ecological Economics, 88, 57-66.
  5. Arrow, K.J. (1962). The economic implications of learning by doing, The Review of Economic Studies, 29, 155-73.
  6. Avrupa Komisyonu (2021). https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/qanda_21_3661; 20.12.2023.
  7. Başoğlu, A. (2018). STIRPAT modeli kapsamında Türkiye’de ekolojik ayak izinin belirleyicileri. İktisat Seçme Yazılar, (Ed: Erdem, H.F ve Başoğlu, A.), 133-155.
  8. Bongaarts, J. (1992). Population growth and global warming, Population and Development Review, 18, 299-319.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Ecological Economics, Development Economics - Macro

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

July 9, 2024

Publication Date

September 4, 2024

Submission Date

October 9, 2023

Acceptance Date

March 24, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 39 Number: 3

APA
Yılmazer, M. (2024). Türkiye’de Ekolojik Ayak İzinin Belirleyicileri: STIRPAT Modeli. İzmir İktisat Dergisi, 39(3), 637-657. https://doi.org/10.24988/ije.1373210
AMA
1.Yılmazer M. Türkiye’de Ekolojik Ayak İzinin Belirleyicileri: STIRPAT Modeli. İzmir İktisat Dergisi. 2024;39(3):637-657. doi:10.24988/ije.1373210
Chicago
Yılmazer, Mine. 2024. “Türkiye’de Ekolojik Ayak İzinin Belirleyicileri: STIRPAT Modeli”. İzmir İktisat Dergisi 39 (3): 637-57. https://doi.org/10.24988/ije.1373210.
EndNote
Yılmazer M (September 1, 2024) Türkiye’de Ekolojik Ayak İzinin Belirleyicileri: STIRPAT Modeli. İzmir İktisat Dergisi 39 3 637–657.
IEEE
[1]M. Yılmazer, “Türkiye’de Ekolojik Ayak İzinin Belirleyicileri: STIRPAT Modeli”, İzmir İktisat Dergisi, vol. 39, no. 3, pp. 637–657, Sept. 2024, doi: 10.24988/ije.1373210.
ISNAD
Yılmazer, Mine. “Türkiye’de Ekolojik Ayak İzinin Belirleyicileri: STIRPAT Modeli”. İzmir İktisat Dergisi 39/3 (September 1, 2024): 637-657. https://doi.org/10.24988/ije.1373210.
JAMA
1.Yılmazer M. Türkiye’de Ekolojik Ayak İzinin Belirleyicileri: STIRPAT Modeli. İzmir İktisat Dergisi. 2024;39:637–657.
MLA
Yılmazer, Mine. “Türkiye’de Ekolojik Ayak İzinin Belirleyicileri: STIRPAT Modeli”. İzmir İktisat Dergisi, vol. 39, no. 3, Sept. 2024, pp. 637-5, doi:10.24988/ije.1373210.
Vancouver
1.Mine Yılmazer. Türkiye’de Ekolojik Ayak İzinin Belirleyicileri: STIRPAT Modeli. İzmir İktisat Dergisi. 2024 Sep. 1;39(3):637-5. doi:10.24988/ije.1373210

Cited By

İzmir Journal of Economics
is indexed and abstracted by
TR-DİZİN, DOAJ, EBSCO, ERIH PLUS, Index Copernicus, Ulrich’s Periodicals Directory, EconLit, Harvard Hollis, Google Scholar, OAJI, SOBIAD, CiteFactor, OJOP, Araştırmax, WordCat, OpenAIRE, Base, IAD, Academindex

Dokuz Eylul University Publishing House Web Page
https://kutuphane.deu.edu.tr/yayinevi/

Journal Contact Details Page
https://dergipark.org.tr/en/pub/ije/contacts