Research Article

Sağlık Ürünleri İhracatında Rekabet Gücü ve Finansal Verimlilik İlişkisi

Volume: 40 Number: 1 March 14, 2025
EN TR

Sağlık Ürünleri İhracatında Rekabet Gücü ve Finansal Verimlilik İlişkisi

Abstract

Sağlık ürünleri, hastalıkların teşhis ve tedavi edilmesi için kullanılan tıbbi ve medikal malzemelerdir. Bu malların ulusal kaynaklar ile üretilmesi o ülkedeki sağlık hizmetleri arzının kalitesinin ölçülmesinde önemli bir göstergedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin sağlık ürünleri ihracatında rekabet avantajı/dezavantajını belirlemek ve borsa İstanbul’da işlem gören sağlık şirketlerinin hisse senedi getirileri ile sağlık ürünlerinin rekabet gücü arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Çalışmada karşılaştırmalı üstünlüklerin ölçümü, Balassa (1965) ve Vollrath (1991) tarafından işlevsel hale getirilen Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük (AKÜ) endeksi ile hesaplanmıştır. Çalışmada ilk olarak Türkiye’nin 2000-2022 yılları arasındaki seçilmiş sağlık ürünlerinin (29 ürün grubu SITC Rev 3, 4. seviye) uluslararası rekabet avantajı aylık olarak hasaplanmıştır. İkinci aşamada ise BİST’de işlem gören sekiz sağlık şirketinin aylık ortalama hisse getirileri ile bu şirketlerin portföyünde yer alan sağlık ürünlerinin AKÜ değerleri ile olan ilişkisi eşbütünleşme analiz yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Analiz sonucunda Türkiye’nin 29 sağlık ürün grubunun 26’sında rekabet dezavantajına sahip olduğu belirlenmiştir. Rekabet avantajının olduğu ürünlerin HS 7311, HS 7324 ve HS 9402 kodlu ürünler olduğu ve bu ürünlerin katma değeri düşük (demir çelikten sağlığı koruyucu eşya/kaplar, ve ameliyet/dişçi masa/koltukları) nitelikteki ürünler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. BİST’de işlem gören sağlık şirketlerinin hisse senedi getirileri ile sağlık ürünlerindeki AKÜ katsayıları arasında eşbütünleşme ilişkisinin olduğu belirlenmiştir.

Keywords

References

  1. Ahmed, A., Chakraborty, D. ve Bhattacharyya, R. (2020). The recent coronavirus (COVID-19) pandemic: A review of issues for Indian pharmaceutical exports. Foreign Trade Review, 55(3), 418-435.
  2. Akyüz, K. C. ve Yıldırım, İ. (2021). Kâğıt ve kâğıt ürünleri sanayinde Tobin Q oranı ile performans ölçümü. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 9(3), 298-305.
  3. Altay, B. ve Gürpınar, K. (2008). Açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler ve bazı rekabet gücü endeksleri: Türk mobilya sektörü üzerine bir uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(1), 257-274.
  4. Atems, B. (2019). Public health expenditures, taxation, and growth. Health Economics, 28(9), 1146-1150.
  5. Atilgan, E., Kilic, D. ve Ertugrul, H. M. (2017). The dynamic relationship between health expenditure and economic growth: is the health-led growth hypothesis valid for Turkiye? The European Journal of Health Economics, 18, 567-574.
  6. Baki, İ. (2018). Türkiye'deki enerji tüketiminin belirleyicileri: Eşbütünleşme ve nedensellik analizleri. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  7. Balassa, B. (1965). Trade liberalisation and “revealed” comparative advantage 1. The Manchester School, 33(2), 99-123.
  8. Bartolo, A.D. (1999), “Human capital estimation through structural equation models with some categorical variables”, International Workshop on Correlated Data: Estimating Function Approach, Trieste

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Financial Economy, Health Economy

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

February 24, 2025

Publication Date

March 14, 2025

Submission Date

April 8, 2024

Acceptance Date

May 28, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 40 Number: 1

APA
Kaya, M., & Kara, O. (2025). Sağlık Ürünleri İhracatında Rekabet Gücü ve Finansal Verimlilik İlişkisi. İzmir İktisat Dergisi, 40(1), 19-49. https://doi.org/10.24988/ije.1466894
AMA
1.Kaya M, Kara O. Sağlık Ürünleri İhracatında Rekabet Gücü ve Finansal Verimlilik İlişkisi. İzmir İktisat Dergisi. 2025;40(1):19-49. doi:10.24988/ije.1466894
Chicago
Kaya, Merve, and Oğuz Kara. 2025. “Sağlık Ürünleri İhracatında Rekabet Gücü Ve Finansal Verimlilik İlişkisi”. İzmir İktisat Dergisi 40 (1): 19-49. https://doi.org/10.24988/ije.1466894.
EndNote
Kaya M, Kara O (March 1, 2025) Sağlık Ürünleri İhracatında Rekabet Gücü ve Finansal Verimlilik İlişkisi. İzmir İktisat Dergisi 40 1 19–49.
IEEE
[1]M. Kaya and O. Kara, “Sağlık Ürünleri İhracatında Rekabet Gücü ve Finansal Verimlilik İlişkisi”, İzmir İktisat Dergisi, vol. 40, no. 1, pp. 19–49, Mar. 2025, doi: 10.24988/ije.1466894.
ISNAD
Kaya, Merve - Kara, Oğuz. “Sağlık Ürünleri İhracatında Rekabet Gücü Ve Finansal Verimlilik İlişkisi”. İzmir İktisat Dergisi 40/1 (March 1, 2025): 19-49. https://doi.org/10.24988/ije.1466894.
JAMA
1.Kaya M, Kara O. Sağlık Ürünleri İhracatında Rekabet Gücü ve Finansal Verimlilik İlişkisi. İzmir İktisat Dergisi. 2025;40:19–49.
MLA
Kaya, Merve, and Oğuz Kara. “Sağlık Ürünleri İhracatında Rekabet Gücü Ve Finansal Verimlilik İlişkisi”. İzmir İktisat Dergisi, vol. 40, no. 1, Mar. 2025, pp. 19-49, doi:10.24988/ije.1466894.
Vancouver
1.Merve Kaya, Oğuz Kara. Sağlık Ürünleri İhracatında Rekabet Gücü ve Finansal Verimlilik İlişkisi. İzmir İktisat Dergisi. 2025 Mar. 1;40(1):19-4. doi:10.24988/ije.1466894
İzmir Journal of Economics
is indexed and abstracted by
TR-DİZİN, DOAJ, EBSCO, ERIH PLUS, Index Copernicus, Ulrich’s Periodicals Directory, EconLit, Harvard Hollis, Google Scholar, OAJI, SOBIAD, CiteFactor, OJOP, Araştırmax, WordCat, OpenAIRE, Base, IAD, Academindex

Dokuz Eylul University Publishing House Web Page
https://kutuphane.deu.edu.tr/yayinevi/

Journal Contact Details Page
https://dergipark.org.tr/en/pub/ije/contacts