Research Article

Kronik hastalıkların Sosyoekonomik Belirleyicileri Üzerine bir Makine Öğrenmesi Analizi

Volume: 40 Number: 4 October 1, 2025
TR EN

Kronik hastalıkların Sosyoekonomik Belirleyicileri Üzerine bir Makine Öğrenmesi Analizi

Abstract

Bu çalışmanın amacı sosyal, kültürel ve ekonomik değişkenlerle seçilmiş kronik hastalıklar (astım, kalp rahatsızlığı, hipertansiyon, şeker hastalığı, karaciğer yetmezliği, böbrek rahatsızlığı) arasındaki ilişkiyi analiz etmektir. Araştırmada kullanılan veri kümesinin büyük veri özelliğine sahip olması nedeniyle büyük veri tekniklerinden yararlanılmaktadır. Bu kapsamda, yapay zekanın bir alt dalı olan makine öğrenmesi yöntemi olan Derin öğrenme tekniği kullanılmaktadır. Çalışmada 2019 yılı Türkiye Sağlık Araştırması mikro veri seti kullanılmıştır. Derin öğrenme modelinden elde edilen sonuçlar, eğitim ve gelir düzeyindeki artışlar ile kronik rahatsızlıklar arasında negatif bir ilişkinin olduğunu göstermektedir. Modelde yer alan diğer değişkenlerden spor yapılan gün sayısı ile kronik hastalıklar arasında negatif bir ilişki görülürken, meyve yeme sıklığı ile kronik hastalıklar arasında hastalık türlerine göre pozitif (şeker hastalığı, böbrek rahatsızlığı) ve negatif (astım, kalp, hipertansiyon, karaciğer yetmezliği) bir ilişki görülmektedir. Bulgulardan hareketle, gelir düzeyi artan bireylerin yıpranan sağlık stoğunu telafi etmek amacıyla besin değeri yüksek gıdalara ve egzersiz gibi sportif faaliyetlere yöneleceği sonucuna ulaşılabilir. Öte yandan, eğitim düzeyindeki artış, bireylerin sağlığa yönelik riskleri daha iyi değerlendirmelerini sağlayarak, bireyleri koruyucu sağlık hizmetlerinden daha fazla yararlanmaları yönünde teşvik edebilir. Maliyet açısından ise diğer sağlık hizmetlerine göre daha uygun olan koruyucu sağlık hizmetlerine yönelik talebin artması sağlık sistemi üzerinde ortaya çıkan finansal yükü azaltabilir. Bu nedenle, koruyucu sağlık hizmetlerinin kullanımının artırılmasına yönelik politikalara önem verilmelidir.

Keywords

Supporting Institution

Bu çalışma İzmir Bakırçay Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından KBP.2021.004 nolu proje kapsamında desteklenmiştir.

References

  1. Acton, J. P. (1975). Nonmonetary factors in the demand for medical services: Some empirical evidence. Journal of Political Economy, 83(3), 595-614.
  2. Adler, N., ve Stewart, J. (2010). The biology of disadvantage: Socioeconomic status and health. Annals of The New York Academy of Sciences, 1186(1), 1–275.
  3. Avlund, K., Holstein, B.E., Osler, M., Damsgaard, M.T., Holm-Pedersen, P., ve Rasmussen, N.K. (2003). Social position and health in old age: The relevance of different indicators of social position. Scandinavian journal of public health, 31(2):126-136.
  4. Behrendt, C. (2002). Do income surveys overestimate poverty in Western Europe? Evidence from a comparison with institutional frameworks. Social Indicators Research, 57(1-3), 429-440.
  5. Benzeval, M., ve Judge, K. (2001). Income and health: The time dimension. Social Science & Medicine, 52(9), 1371-1390.
  6. Bracke, P. (2000). The three-year persistence of depressive symptoms in men and women. Social Science & Medicine, 51(1), 51-64.
  7. Braveman, P., Egerter, S., ve Williams, D.R. (2011). The social determinants of health: Coming of age. Annual Review of Public Health, 32, 381-398.
  8. Carlson, P. (2004). The European health divide: A matter of financial or social capital? Social Science & Medicine, 59(1), 1985-1992.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Economy

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

October 1, 2025

Publication Date

October 1, 2025

Submission Date

May 27, 2024

Acceptance Date

November 10, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 40 Number: 4

APA
Ekinci, R. (2025). Kronik hastalıkların Sosyoekonomik Belirleyicileri Üzerine bir Makine Öğrenmesi Analizi. İzmir İktisat Dergisi, 40(4), 942-967. https://doi.org/10.24988/ije.1491030
AMA
1.Ekinci R. Kronik hastalıkların Sosyoekonomik Belirleyicileri Üzerine bir Makine Öğrenmesi Analizi. İzmir İktisat Dergisi. 2025;40(4):942-967. doi:10.24988/ije.1491030
Chicago
Ekinci, Ramazan. 2025. “Kronik Hastalıkların Sosyoekonomik Belirleyicileri Üzerine Bir Makine Öğrenmesi Analizi”. İzmir İktisat Dergisi 40 (4): 942-67. https://doi.org/10.24988/ije.1491030.
EndNote
Ekinci R (October 1, 2025) Kronik hastalıkların Sosyoekonomik Belirleyicileri Üzerine bir Makine Öğrenmesi Analizi. İzmir İktisat Dergisi 40 4 942–967.
IEEE
[1]R. Ekinci, “Kronik hastalıkların Sosyoekonomik Belirleyicileri Üzerine bir Makine Öğrenmesi Analizi”, İzmir İktisat Dergisi, vol. 40, no. 4, pp. 942–967, Oct. 2025, doi: 10.24988/ije.1491030.
ISNAD
Ekinci, Ramazan. “Kronik Hastalıkların Sosyoekonomik Belirleyicileri Üzerine Bir Makine Öğrenmesi Analizi”. İzmir İktisat Dergisi 40/4 (October 1, 2025): 942-967. https://doi.org/10.24988/ije.1491030.
JAMA
1.Ekinci R. Kronik hastalıkların Sosyoekonomik Belirleyicileri Üzerine bir Makine Öğrenmesi Analizi. İzmir İktisat Dergisi. 2025;40:942–967.
MLA
Ekinci, Ramazan. “Kronik Hastalıkların Sosyoekonomik Belirleyicileri Üzerine Bir Makine Öğrenmesi Analizi”. İzmir İktisat Dergisi, vol. 40, no. 4, Oct. 2025, pp. 942-67, doi:10.24988/ije.1491030.
Vancouver
1.Ramazan Ekinci. Kronik hastalıkların Sosyoekonomik Belirleyicileri Üzerine bir Makine Öğrenmesi Analizi. İzmir İktisat Dergisi. 2025 Oct. 1;40(4):942-67. doi:10.24988/ije.1491030
İzmir Journal of Economics
is indexed and abstracted by
TR-DİZİN, DOAJ, EBSCO, ERIH PLUS, Index Copernicus, Ulrich’s Periodicals Directory, EconLit, Harvard Hollis, Google Scholar, OAJI, SOBIAD, CiteFactor, OJOP, Araştırmax, WordCat, OpenAIRE, Base, IAD, Academindex

Dokuz Eylul University Publishing House Web Page
https://kutuphane.deu.edu.tr/yayinevi/

Journal Contact Details Page
https://dergipark.org.tr/en/pub/ije/contacts