Research Article

Azerbaycan'ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi

Volume: 9 Number: 2 April 15, 2026
EN TR

Azerbaycan'ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi

Abstract

Bu çalışma, Azerbaycan'ın Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan ile 1997-2023 yılları arasında ekonomik ilişkilerini Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden TOPSİS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solu-tion) yöntemi kullanarak karşılaştırmalı biçimde analiz etmektedir. Azerbaycan'ın söz konusu ülkelere ihracatı ve ithalatı, partner ülkelerin GSYH'sı, nüfusu, ticaret açıklığı ve doğrudan yabancı yatırım girişinden oluşan altı kriter eşit ağırlık-landırma ile değerlendirilmiştir. Veriler Azerbaycan İstatistik Komitesi ve Dünya Bankası Dünya Kalkınma Göstergele-rinden derlenerek 1997-2008, 2009-2015 ve 2016-2023 olmak üzere üç dönem hâlinde analiz edilmiştir. Analiz sonuçla-rı, Kazakistan'ın her üç dönemde de Azerbaycan için en güçlü ticaret ortağı konumunu koruduğunu ortaya koymaktadır. Bu sebepten dolayı Özbekistan, 2016 sonrası ekonomik açılım politikalarının etkisiyle ikinci sıraya yükselirken; Türk-menistan'ın yapısal kısıtlar nedeniyle gerilediğini göstermektedir. Kırgızistan ise tüm dönemler boyunca dördüncü sırada kalmıştır. Çalışma; tek boyutlu ticaret analizlerinin ötesine geçen metodolojik yaklaşımı, üç dönemli karşılaştırmalı yapısı ve Azerbaycan odaklı özgün veri seti ile ilgili literatüre katkı sunmaktadır.

Keywords

Supporting Institution

This research received no specific grant from any funding agency in the public, commercial, or not-for-profit sectors.

Ethical Statement

It is declared that scientific and ethical principles have been followed while carrying out and writing this study and that all the sources used have been properly cited.

References

  1. Adashaliyeva, I. (2025). The trade dynamics between Uzbekistan and Kazakhstan: Analysis of competitiveness, product complexity, and trade preference. Journal of Modern Educational Achievements, 1(1). 209-217. https://scopusacademia.org/index.php/jmea/article/view/1219
  2. Akhter, S., Mir, M. A.., & Megits, N. (2022). The linkage between international trade and economic growth in Kazakhstan. Journal of Eastern European and Central Asian Research (JEECAR), 9(6), 1021–1033. https://doi.org/10.15549/jeecar.v9i6.1019
  3. Allayarov, P., Mehmed, B., Arefin, S., & Nurmatov, N. (2018). The factors affecting Kyrgyzstan's bilateral trade: A gravity-model approach. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 5(4), 95-100. https://doi.org/10.13106/JAFEB.2018.VOL5.NO4.95
  4. Ashurov, S., Othman, A.H.A., Rosman, R.B. & Haron, R.B. (2020). "The determinants of foreign direct investment in Central Asian region: A case study of Tajikistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Turkmenistan and Uzbekistan (A quantitative analysis using GMM)", Russian Journal of Economics, 6(2), 162-176. https://doi.org/10.32609/j.ruje.6.48556
  5. Aydın, H. İ., Bălăcescu, A., & Căruntu, G. A. (2025). The effects of geopolitical uncertainties on growth: Econometric analysis on selected Turkic Republican countries and neighboring states. Economies, 13(3), 83. https://doi.org/10.3390/economies13030083
  6. Azam, M. & Ahmed, A.M. (2015). "Role of human capital and foreign direct investment in promoting economic growth: Evidence from Commonwealth of Independent States", International Journal of Social Economics, 42(2), 98-111. https://doi.org/10.1108/IJSE-05-2014-0092
  7. Behzadian, M., Khanmohammadi Otaghsara, S., Yazdani, M., & Ignatius, J. (2012). A state-of the-art survey of TOPSİS applications. Expert Systems with Applications, 39(17), 13051–13069. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2012.05.056
  8. Çetinkaya, A. F., & Demirel, N. (2024). Analyzing the impact of the organization of Turkic states on the foreign trade of member countries. Cogent Social Sciences, 10(1), 2288370. https://doi.org/10.1080/23311886.2023.2288370

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Econometrics (Other), Economic Demography, Studies of Asian Society, Politics in International Relations

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 15, 2026

Submission Date

August 9, 2025

Acceptance Date

April 14, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 2

APA
Shirinov, F. (2026). Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan Ve Toplum Bilimleri Dergisi, 9(2), 165-180. https://doi.org/10.59445/ijephss.1761539
AMA
1.Shirinov F. Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 2026;9(2):165-180. doi:10.59445/ijephss.1761539
Chicago
Shirinov, Farid. 2026. “Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan Ve Toplum Bilimleri Dergisi 9 (2): 165-80. https://doi.org/10.59445/ijephss.1761539.
EndNote
Shirinov F (April 1, 2026) Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 9 2 165–180.
IEEE
[1]F. Shirinov, “Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi”, Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, vol. 9, no. 2, pp. 165–180, Apr. 2026, doi: 10.59445/ijephss.1761539.
ISNAD
Shirinov, Farid. “Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 9/2 (April 1, 2026): 165-180. https://doi.org/10.59445/ijephss.1761539.
JAMA
1.Shirinov F. Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 2026;9:165–180.
MLA
Shirinov, Farid. “Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan Ve Toplum Bilimleri Dergisi, vol. 9, no. 2, Apr. 2026, pp. 165-80, doi:10.59445/ijephss.1761539.
Vancouver
1.Farid Shirinov. Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 2026 Apr. 1;9(2):165-80. doi:10.59445/ijephss.1761539

International Journal of Economics, Politics, Humanities & Social Sciences – IJEPHSS is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY NC)