Araştırma Makalesi

Azerbaycan'ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi

Cilt: 9 Sayı: 2 15 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

Azerbaycan'ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi

Öz

Bu çalışma, Azerbaycan'ın Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan ile 1997-2023 yılları arasında ekonomik ilişkilerini Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden TOPSİS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solu-tion) yöntemi kullanarak karşılaştırmalı biçimde analiz etmektedir. Azerbaycan'ın söz konusu ülkelere ihracatı ve ithalatı, partner ülkelerin GSYH'sı, nüfusu, ticaret açıklığı ve doğrudan yabancı yatırım girişinden oluşan altı kriter eşit ağırlık-landırma ile değerlendirilmiştir. Veriler Azerbaycan İstatistik Komitesi ve Dünya Bankası Dünya Kalkınma Göstergele-rinden derlenerek 1997-2008, 2009-2015 ve 2016-2023 olmak üzere üç dönem hâlinde analiz edilmiştir. Analiz sonuçla-rı, Kazakistan'ın her üç dönemde de Azerbaycan için en güçlü ticaret ortağı konumunu koruduğunu ortaya koymaktadır. Bu sebepten dolayı Özbekistan, 2016 sonrası ekonomik açılım politikalarının etkisiyle ikinci sıraya yükselirken; Türk-menistan'ın yapısal kısıtlar nedeniyle gerilediğini göstermektedir. Kırgızistan ise tüm dönemler boyunca dördüncü sırada kalmıştır. Çalışma; tek boyutlu ticaret analizlerinin ötesine geçen metodolojik yaklaşımı, üç dönemli karşılaştırmalı yapısı ve Azerbaycan odaklı özgün veri seti ile ilgili literatüre katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Çalışma, kamusal, özel, ticari nitelikte ya da kar amacı gütmeyen herhangi bir kurumdan destek alınmadan hazırlanmıştır.

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Kaynakça

  1. Adashaliyeva, I. (2025). The trade dynamics between Uzbekistan and Kazakhstan: Analysis of competitiveness, product complexity, and trade preference. Journal of Modern Educational Achievements, 1(1). 209-217. https://scopusacademia.org/index.php/jmea/article/view/1219
  2. Akhter, S., Mir, M. A.., & Megits, N. (2022). The linkage between international trade and economic growth in Kazakhstan. Journal of Eastern European and Central Asian Research (JEECAR), 9(6), 1021–1033. https://doi.org/10.15549/jeecar.v9i6.1019
  3. Allayarov, P., Mehmed, B., Arefin, S., & Nurmatov, N. (2018). The factors affecting Kyrgyzstan's bilateral trade: A gravity-model approach. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 5(4), 95-100. https://doi.org/10.13106/JAFEB.2018.VOL5.NO4.95
  4. Ashurov, S., Othman, A.H.A., Rosman, R.B. & Haron, R.B. (2020). "The determinants of foreign direct investment in Central Asian region: A case study of Tajikistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Turkmenistan and Uzbekistan (A quantitative analysis using GMM)", Russian Journal of Economics, 6(2), 162-176. https://doi.org/10.32609/j.ruje.6.48556
  5. Aydın, H. İ., Bălăcescu, A., & Căruntu, G. A. (2025). The effects of geopolitical uncertainties on growth: Econometric analysis on selected Turkic Republican countries and neighboring states. Economies, 13(3), 83. https://doi.org/10.3390/economies13030083
  6. Azam, M. & Ahmed, A.M. (2015). "Role of human capital and foreign direct investment in promoting economic growth: Evidence from Commonwealth of Independent States", International Journal of Social Economics, 42(2), 98-111. https://doi.org/10.1108/IJSE-05-2014-0092
  7. Behzadian, M., Khanmohammadi Otaghsara, S., Yazdani, M., & Ignatius, J. (2012). A state-of the-art survey of TOPSİS applications. Expert Systems with Applications, 39(17), 13051–13069. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2012.05.056
  8. Çetinkaya, A. F., & Demirel, N. (2024). Analyzing the impact of the organization of Turkic states on the foreign trade of member countries. Cogent Social Sciences, 10(1), 2288370. https://doi.org/10.1080/23311886.2023.2288370

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonometri (Diğer), Ekonomik Demografi, Asya Toplumu Çalışmaları, Uluslararası İlişkilerde Siyaset

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

9 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

14 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Shirinov, F. (2026). Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 9(2), 165-180. https://doi.org/10.59445/ijephss.1761539
AMA
1.Shirinov F. Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi. IJEPHSS. 2026;9(2):165-180. doi:10.59445/ijephss.1761539
Chicago
Shirinov, Farid. 2026. “Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 9 (2): 165-80. https://doi.org/10.59445/ijephss.1761539.
EndNote
Shirinov F (01 Nisan 2026) Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 9 2 165–180.
IEEE
[1]F. Shirinov, “Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi”, IJEPHSS, c. 9, sy 2, ss. 165–180, Nis. 2026, doi: 10.59445/ijephss.1761539.
ISNAD
Shirinov, Farid. “Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 9/2 (01 Nisan 2026): 165-180. https://doi.org/10.59445/ijephss.1761539.
JAMA
1.Shirinov F. Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi. IJEPHSS. 2026;9:165–180.
MLA
Shirinov, Farid. “Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, c. 9, sy 2, Nisan 2026, ss. 165-80, doi:10.59445/ijephss.1761539.
Vancouver
1.Farid Shirinov. Azerbaycan’ın Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Ekonomik İlişkilerinin TOPSİS Yöntemiyle Karşılaştırmalı Analizi: 1997-2023 Dönemi. IJEPHSS. 01 Nisan 2026;9(2):165-80. doi:10.59445/ijephss.1761539

International Journal of Economics, Politics, Humanities & Social Sciences – IJEPHSS Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.