Research Article

Sanatın Tekniği ve Biçim: Viktor Şklovski’nin Edebiyat Kuramına Katkıları

Volume: 11 Number: 1 March 20, 2026
EN TR

Sanatın Tekniği ve Biçim: Viktor Şklovski’nin Edebiyat Kuramına Katkıları

Abstract

Viktor Borisoviç Şklovski, Rus biçimciliğinin öncü teorisyenlerinden biridir ve eserleriyle edebiyat teorisine önemli katkılarda bulunmuştur. “Teknik Olarak Sanat” (Sanatın Tekniği) adlı eseri, edebiyatın teknik unsurlarını ve bu unsurların eserler üzerindeki etkilerini incelemektedir. Şklovski’ye göre, sanat eserleri, dilin sıradan kullanımından farklı bir şekilde dilin özgünlüğünü ve karmaşıklığını vurgular. Eserlerdeki teknik öeleri, okuyucunun dikkatini çekmek ve onu düşündürmek için kullanılır. Şklovski açısından sanat eserlerinin temel amacı, insanları alışılmışın dışında düşünmeye ve duygularını derinlemesine keşfetmeye teşvik etmektir. Rus Sovyet yazarı Şklovski (1893-1984), edebiyat, sanat ve film eleştirmeni olup senaristlik de yapmıştır. Viktor Şklovski’nin Düzyazı Teorisi 1925’te yayımlanmıştır. Şklovski, Rus formalizminin temsilcisi olarak, 20. yüzyılın edebiyat kuramı alanında önemli bir figür olarak kabul edilir. Modern Dil Derneği Ödül Komitesi’nce; “geçen yüzyılın en canlı ve saygın düşünürlerinden biri” (David Bellos) ya da “yirminci yüzyılda Rus kültürel yaşamının en büyüleyici isimlerinden biri” (Tzvetan Todorov) olarak edebiyat teorisyenleri arasında yerini almıştır. 1916’da Rus biçimciliğinin eleştirel teorilerini ve tekniklerini geliştiren iki gruptan (Moskova Dil Bilim Çevresi ile birlikte) biri olan OPOYAZ’ı (Obshchestvo İzucheniya Poeticheskogo Yazıka- Şiir Dili Çalışmaları Derneği) kurmuştur. Laurence Sterne, Maksim Gorki, Lev Tolstoy, Vladimir Mayakovski gibi yazarlar hakkında edebî eleştiri ve biyografilerin yanı sıra kurgu olarak gizlenen bir dizi yarı otobiyografik eser de yazmıştır. Bunlar geliştirdiği edebiyat teorisinde deneysel olarak da hizmet etmiştir. Şklovski’nin düşüncesi, kısmen Tzvetan Todorov’un, Gerard Genette ve Hans Robert Jauss da dâhil olmak üzere Rus formalistlerinin eserlerinden yapılan çeviriler nedeniyle Batılı düşünürleri de etkilemiştir. Bu makalede Şklovski’nin en önemli metinlerinden biri olan “İskusstvo Kak Priyom” [Teknik Olarak Sanat] makalesi stilistik okuma ve yorumlayıcı yaklaşım metoduyla çözümlenip tartışılacaktır.

Keywords

Ethical Statement

Tüm etik kurallara uyulmuştur.

References

  1. Bahtin, M. (2017). Karnavaldan romana. Ayrıntı Yayınları
  2. Baldick, C. (2015). Russian Formalism. The Oxford Dictionary of Literary Terms https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803100434336 E.T.: 14.05.2024 Berger, J. (2007). Sanat ve devrim. Agora Kitaplığı
  3. Booth, W. C. (2012). Kurmaca’nın retoriği. Metis Yayınları
  4. Büyük Rus Ansiklopedisi. (2024). Shklovsky Viktor Borisovich https://old.bigenc.ru/literature/text/4943676. E.T.: 15.05.2024
  5. Bykov, D. (2019). Viktor Shklovskiy. Diletant, iyul 2019 goda
  6. Cohen, J. (2007). The Formalist’s Formalist: On Viktor Shklovsky https://forward.com/culture/12055/the-formalist-s-formalist-00813/ E.T.: 12.05.2024
  7. Dostoyevski, F. M. (2006). Suç ve Ceza. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
  8. Eichenbaum, B. (1924). Vokrug voprosa o formalistah. (Around the question on the Formalists), Pechat’ i revolucija, no. (5), 2-3

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Literary Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 20, 2026

Submission Date

June 10, 2025

Acceptance Date

February 9, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 11 Number: 1

APA
Akbaş, A. (2026). Sanatın Tekniği ve Biçim: Viktor Şklovski’nin Edebiyat Kuramına Katkıları. Uluslararası İnsan Ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 11(1), 1-19. https://izlik.org/JA33WZ47KG
AMA
1.Akbaş A. Sanatın Tekniği ve Biçim: Viktor Şklovski’nin Edebiyat Kuramına Katkıları. IJHAR. 2026;11(1):1-19. https://izlik.org/JA33WZ47KG
Chicago
Akbaş, Arif. 2026. “Sanatın Tekniği Ve Biçim: Viktor Şklovski’nin Edebiyat Kuramına Katkıları”. Uluslararası İnsan Ve Sanat Araştırmaları Dergisi 11 (1): 1-19. https://izlik.org/JA33WZ47KG.
EndNote
Akbaş A (March 1, 2026) Sanatın Tekniği ve Biçim: Viktor Şklovski’nin Edebiyat Kuramına Katkıları. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi 11 1 1–19.
IEEE
[1]A. Akbaş, “Sanatın Tekniği ve Biçim: Viktor Şklovski’nin Edebiyat Kuramına Katkıları”, IJHAR, vol. 11, no. 1, pp. 1–19, Mar. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA33WZ47KG
ISNAD
Akbaş, Arif. “Sanatın Tekniği Ve Biçim: Viktor Şklovski’nin Edebiyat Kuramına Katkıları”. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi 11/1 (March 1, 2026): 1-19. https://izlik.org/JA33WZ47KG.
JAMA
1.Akbaş A. Sanatın Tekniği ve Biçim: Viktor Şklovski’nin Edebiyat Kuramına Katkıları. IJHAR. 2026;11:1–19.
MLA
Akbaş, Arif. “Sanatın Tekniği Ve Biçim: Viktor Şklovski’nin Edebiyat Kuramına Katkıları”. Uluslararası İnsan Ve Sanat Araştırmaları Dergisi, vol. 11, no. 1, Mar. 2026, pp. 1-19, https://izlik.org/JA33WZ47KG.
Vancouver
1.Arif Akbaş. Sanatın Tekniği ve Biçim: Viktor Şklovski’nin Edebiyat Kuramına Katkıları. IJHAR [Internet]. 2026 Mar. 1;11(1):1-19. Available from: https://izlik.org/JA33WZ47KG

logo.svg     88x31.png    ith-logo.png   doi-min.png.pagespeed.ce.drgOh_5bqH.png

International Journal of Human and Art Studies İJHAR; Licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License.

International Journal of Human and Art Studies IJHAR has been registered with the decision of the Turkish Patent and Trademark Office, numbered 71248886-2020/24446 / E.2020-OE-458377.