Research Article
BibTex RIS Cite

Theoretical Foundations of Islamic Economic History: Economics in the Abbasid Period within the Framework of Jâhiz's Work titled at-Tabassur bi't-Tijâra

Year 2026, Volume: 12 Issue: 1 , 102 - 137 , 20.03.2026

İbrahim Özpolat

https://doi.org/10.54427/ijisef.1702740
https://izlik.org/JA89GU53ZH

Abstract

The subject of this research is the examination of Islamic economic thought in the Abbasid period within the framework of Jâhiz's work named at-Tabassur bi't-tijâra. While determining Jâhiz's views within the framework of this work, on the one hand, references were made to other works written by Jâhiz in case of a similar issue, and on the other hand, the approaches of Islamic scholars other than Jâhiz on the subject were included. In addition, in case the subject was included in modern economics, Jâhiz's views were examined comparatively with modern economics. Jâhiz is one of the first scholars to talk about the law of supply and demand, which was addressed centuries later in modern economics. In addition, Jâhiz is among the first scholars to make evaluations on gold, which is considered the most valuable metal in the world in the modern period. According to him, the reason why gold is the most valuable metal is its resistance to deterioration and its unfading brightness. He also suggests various methods for detecting forgery in gold and silver. Jâhiz’s evaluations of import and export during his time not only contain important information about the status of international trade for the relevant period, but also reflect his vast knowledge of geography. Jâhiz advocates that personal commercial benefit should be focused on rather than the location or field of business. According to him, one should not hesitate to change cities for trade or to switch from one unsuccessful job to another when necessary. Jâhiz, who has a negative attitude towards maturity in shopping, also recommends being thrifty in consumption. According to him, capital should not be left idle and should be added to the economy through investment. Jâhiz also emphasizes the importance of experience and expertise in the economy and argues that it is necessary to benefit from experienced business people who have knowledge of the application and operation.

Keywords

Islamic Economics Economic Thought Abbasid Period Jâhiz et-Tabassur bi't-Tijâra

References

  • Antik Çağ'da Altın (2025). https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10329/antik-cagda-altin, (10.01.2025).
  • Arifoğlu, Yunus (2018). Abbasiler Döneminde Horosan’ın İktisadi Durumu (8-10. Yüzyıllar). (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Eskişehir: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Aydın, Mustafa (2018). Câhiz ve Edebî Görüşleri. İstanbul: İstanbul Aydın Üniversitesi Yayınları.
  • Bocutoğlu, Ersan (2015). “İbn-i Haldun ve Adam Smith’in İşbölümü Konusundaki Görüşleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi. 4(8), 8-25.
  • Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el- (1993). el-Câmiu‘s-sahîh. thk. Mustafâ Dîb el-Buğâ. Dımeşk: Dâru İbn Kesîr, Dâru’l-Yemâme.
  • Bulut, Mehmet (2021). İslâm İktisadî Düşünce Tarihi. İstanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi & Türkiye Katılım Bankaları Birliği.
  • Câhiz, Ebû Osmân Amr b. Bahr b. Mahbûb el- (1928). ed-Delâil ve’l-i‘tibâr ale’l-halki ve’t-tedbîr. Dımaşk: el-Matbaatü’l-ilmiyye.
  • Câhiz, Ebû Osmân Amr b. Bahr b. Mahbûb el- (1969). el-Mehâsin ve’l-azdâd. thk. Fevzî Atvî. Beyrut: Dârü sa‘b.
  • Câhiz, Ebû Osmân Amr b. Bahr b. Mahbûb el- (2017). et-Tebessur bi’t-ticâre. thk. Hasan Hüsnî Abdülvehhâb. İngiltere: Müesssetü Hindâvî.
  • Câhiz, Ebû Osmân Amr b. Bahr b. Mahbûb el- (1998). Kitâbü’l-bühala’. Beyrut: Mektebetü’l-hilâl.
  • Câhiz, Ebû Osmân Amr b. Bahr b. Mahbûb el- (2000). Resâilü’l-Câhiz. thk. Bâsil Uyûnu’s-sûd. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye.
  • Demir, Zafer (2018). “İbni Haldun’un İktisadi Kuramı: Devletin Ekonomi Üzerindeki Rolü ve Fonksiyonları”. Yönetim Ekonomi Edebiyat İslami ve Politik Bilimler Dergisi. 3(1), 44-69.
  • Dimeşkî, Ca‘fer b. Alî ed- (1999). el-İşâre ilâ meḥâsini’t-ticâre. thk. Mahmûd el-Arnâût. Beyrut: Dâru sâdır.
  • Durmuş, Abdullah (2012). “Vade”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 42/415-416. İstanbul: TDV Yayınları.
  • Dünyâ, Şevkî Ahmed (2021). “Cafer bin Ali ed-Dimeşkî”. İslâm İktisadî Düşünce Tarihi. ed. Mehmet Bulut. İstanbul: İZÜ Yayınları.
  • Erünsal, İsmail E. (2019). “Verrâk”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. EK-2/646-652. Ankara: TDV Yayınları.
  • Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ahmed el- (1993). el-Mustasfâ min ilmi’l-usûl. thk. Muhammed Abdüsselâm Abdüşşâfî. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye.
  • Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ahmed el- (1981). Kimyâ-yı Saâdet. çev. A. Faruk Meyan. İstanbul: Bedir Yayınları.
  • Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ahmed el- (t.y.). İḥyâʾü ʿulûmi’d-dîn. Beyrut: Dâru’l-ma‘rife.
  • Göçeri, Kadir & Muhammet Rıdvan İnce (2017). “İmam-ı Gazali ve İbni Haldun’un İktisadi Düşünceleri Üzerine Bir Çalışma”. European Congress on Economıc Issues (Bildiriler Kitabı). ed. Selçuk Koç & Kerem Çolak & Sema Yılmaz Genç. 204-225.
  • Gümüşün Tarihi (2025). https://blog.indigotaki.com/gumusun-tarihi-ortaya-cikisi-zaman-cizelgesi-ve-degeri, (10.01.2025).
  • Investopedia (2024). https://www.investopedia.com/ask/answers/030415/who-discovered-law-supply-and-demand.asp, (13.11.2024).
  • Itr, Nûreddîn (1998). İ‘lâmü’l-enâm. Dımeşk: Dârü’l-farfûr.
  • İbn Haldûn, Ebû Zeyd Veliyyüddîn Abdurrahmân b. Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Hasen (2004). Mukaddime İbn Haldûn. thk. Abdullâh Muhammed ed-Dervîş. Dımeşk: Dâru ya‘rub.
  • İbn Havkal, Ebu’l-Kâsım Muhammed b. Alî en-Nasîbî el-Bağdâdî (1939). Sûretu’l-arz. haz. E.J. Brill, Leiden: y.y..
  • İbn Sa‘d, Ebû Abdillâh Muhammed (1957-58). et-Tabakâtü’l-kübrâ. nşr. İhsân Abbâs. Beyrut: Dâru Sâdır - Dâru Beyrut.
  • İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd Mâce el-Kazvînî (2009). es-Sünen. thk. Şuayb el-Arnaût, Âdil Mürşid, Muhammed Kâmil Kerabelalî, Abdüllatîf Hirzullâh. b.y.: Dârü’r-Risâleti’l-Âlemiyye.
  • İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbâs Takıyyüddîn Ahmed b. Abdilhalîm b. Mecdiddîn Abdisselâm (1995). Mecmûu fetâvâ. der. Abdurrahmân b. Muhammed b. Kâsım. Suûd: Mecmau‘l-Melik Fahd.
  • İsmâil, Alî Seyyid (2019). “el-Fikru’l-iktisâdiyyu’l-islâmî inde’l-Câhiz”. Mecelletü Külliyeti dâri’l-ulûm 123 Câmiatu’l-Kâhire, 189-226.
  • Kâsânî, Alâüddîn Ebû Bekr b. Mes‘ûd b. Ahmed el- (2003). Bedâiu’s-sanâi‘ fî tertîbi’ş-şerâi‘. thk. Alî Muhammed Muavvad - Âdil Ahmed Abdülmevcûd. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye.
  • Makrîzî, Ebû Muhammed (Ebü’l-Abbâs) Takıyyüddîn Ahmed b. Alî b. Abdilkâdir b. Muhammed (2002). İğâsetu’l-ümme bi-keşfi’l-ğumme. ed. Muhammad Mustafa Ziyâde ve Cemâleddin Şeyyâl. Kahire: Matba‘atu Dâri’l-Kutub.
  • Makdisî, Ebû Abdullâh Muhammed b. Ahmed (1992). Ahsenu’t-tekâsîm fi ma‘rifeti’l ekalim. ed. Fuat Sezgin, Frankfurt: y.y..
  • Müslim, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc b. Müslim el-Kuşeyrî (t.y.). el-Câmiu‘s-sahîh. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. Kahire: Matbaatü Îsâ el-Bâbî el-Halebî, 1955, Tıpkıbasım: Beyrut: Dârü’l-İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî.
  • Nesâî, Ebû Abdurrahmân Ahmed b. Şuayb b. Alî en- (1996). es-Sünen. nşr. Muhammed Nâsirüddîn el-Elbânî. Riyad: Mektebetü‟l-Meârif.
  • Nuaym Mesâîd, Renâd Süleymân, (2021). el-Evdâu’l-ictimâiyyetü ve’l-iktisâdiyyetü fi’d-devleti’l-abbâsiyyeti. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Nablus: Câmiatü en-Necâhu’l-vataniyye, Külliyetü’d-dirâsâti’l-ulyâ, Risâletü’l-mâcistîr.
  • Orhan, Osman Z. & Seyfettin Erdoğan (2015). İktisada Giriş. Kocaeli: Umuttepe Yayınları.
  • Özaydın, Arif &, İbrahim Arslan & İlyas Bayar (2021). “İbn Haldun’un İktisadi Kalkınma Anlayışını İnşa Eden İktisadi Faktörler”. İlahiyat Akademi Dergisi 13, 31-56.
  • Özdirek, Recep (2012). “Vade Farkı”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 42/416-418. İstanbul: TDV Yayınları.
  • Özel, Mustafa (2006). “Bir İktisat Klasiği Olarak İbn Haldun’un Mukaddime’si”. Divan İlmi Araştırmalar Dergisi. 21, 1-8.
  • Skousen, Mark (2010). “Her şey Adam ile Başladı”. çev. İsmail Akbulut - Özlem Çağlar Yılmaz, Liberal Düşünce Dergisi, 15/59-60.
  • Şeşen, Ramazan (1993). “Câhiz”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 7/20-24. İstanbul: TDV Yayınları.
  • Türk Dil Kurumu (2024). https://sozluk.gov.tr, (27.12.2024).
  • Yiğit, Rukiye (2021). “İbn Haldun ve İktisadi Görüşleri”. Maruf İktisat İslâm İktisadı Araştırmaları Dergisi. 1(2), 4-17.
  • Yurtseven, Muhammet (2024). “Abbâsî Dönemi İktisat Coğrafyası ve İslam İktisat Düşüncesine Mekânsal Bir Yaklaşım: Câhiz’in et-Tebassur bi’t-Ticâra isimli Eseri Üzerine Bir İnceleme”. Hitit İlahiyat Dergisi, 23/Din ve Coğrafya, 264-290.

İslam İktisat Tarihinin Teorik Temelleri: Câhiz’in et-Tebessur bi’t-Ticâre Adlı Eseri Çerçevesinde Abbasiler Döneminde İktisat

Year 2026, Volume: 12 Issue: 1 , 102 - 137 , 20.03.2026

İbrahim Özpolat

https://doi.org/10.54427/ijisef.1702740
https://izlik.org/JA89GU53ZH

Abstract

Bu araştırmanın konusu, Abbasiler dönemi İslam iktisat düşüncesinin Câhiz’in et-Tebessur bi’t-ticâre isimli eseri çerçevesinde incelenmesidir. Bu eser çerçevesinde Câhiz’in görüşleri tespit edilirken bir yandan benzer meselenin geçmesi durumunda Câhiz’in kaleme aldığı diğer eserlere atıf yapılırken, diğer yandan Câhiz dışındaki İslam düşünürlerinin konuyla ilgili yaklaşımlarına yer verilmiştir. Bunun yanında, konunun modern iktisatta yer alması durumunda Câhiz’in görüşleri modern iktisat ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Câhiz, modern iktisatta yüzyıllar sonra ele alınan arz ve talep kanunu ile ilgili konuşan ilk düşünürlerden biridir. Bunun yanında modern dönemde dünyanın en değerli madeni kabul edilen altın ile ilgili değerlendirmelerde bulunan ilk düşünürler arasında yine Câhiz yer almaktadır. Ona göre, altının en değerli maden olma nedeni bozulmaya karşı mukavemeti ve sönmeyen parlaklığıdır. Yine o, altın ve gümüşte sahteciliği tespit etmek için çeşitli yöntemler önermektedir. Câhiz’in kendi dönemindeki ithalat ve ihracata dair değerlendirmeleri, ilgili dönem için uluslararası ticari durumuyla ilgili önemli bilgiler içermesinin yanında onun engin coğrafya bilgisini de yansıtmaktadır. Câhiz, işin mekânı veya iş sahasından ziyade kişisel ticari faydaya odaklanılması gerektiğini savunmaktadır. Ona göre gerektiğinde ticaret için şehir değiştirmek veya başarılı olunmayan bir işten başka bir işe geçmek konusunda tereddüt edilmemelidir. Alışverişte vadeye karşı olumsuz bir tavır takınan Câhiz, tüketim konusunda da tasarruflu davranmayı tavsiye etmektedir. Ona göre sermayenin atıl bırakılmaması ve yatırım ile ekonomiye kazandırılması gerekir. Ayrıca ekonomide tecrübe ve deneyimin önemine vurgu yapan Câhiz, uygulama ve işleyişle ilgili bilgi sahibi olan deneyimli iş insanlarından yararlanmak gerektiğini savunmaktadır.

Keywords

İslam İktisadı İktisat Düşüncesi Abbasiler Dönemi Câhiz et-Tebessur bi't-Ticâre

References

  • Antik Çağ'da Altın (2025). https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10329/antik-cagda-altin, (10.01.2025).
  • Arifoğlu, Yunus (2018). Abbasiler Döneminde Horosan’ın İktisadi Durumu (8-10. Yüzyıllar). (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Eskişehir: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Aydın, Mustafa (2018). Câhiz ve Edebî Görüşleri. İstanbul: İstanbul Aydın Üniversitesi Yayınları.
  • Bocutoğlu, Ersan (2015). “İbn-i Haldun ve Adam Smith’in İşbölümü Konusundaki Görüşleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi. 4(8), 8-25.
  • Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el- (1993). el-Câmiu‘s-sahîh. thk. Mustafâ Dîb el-Buğâ. Dımeşk: Dâru İbn Kesîr, Dâru’l-Yemâme.
  • Bulut, Mehmet (2021). İslâm İktisadî Düşünce Tarihi. İstanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi & Türkiye Katılım Bankaları Birliği.
  • Câhiz, Ebû Osmân Amr b. Bahr b. Mahbûb el- (1928). ed-Delâil ve’l-i‘tibâr ale’l-halki ve’t-tedbîr. Dımaşk: el-Matbaatü’l-ilmiyye.
  • Câhiz, Ebû Osmân Amr b. Bahr b. Mahbûb el- (1969). el-Mehâsin ve’l-azdâd. thk. Fevzî Atvî. Beyrut: Dârü sa‘b.
  • Câhiz, Ebû Osmân Amr b. Bahr b. Mahbûb el- (2017). et-Tebessur bi’t-ticâre. thk. Hasan Hüsnî Abdülvehhâb. İngiltere: Müesssetü Hindâvî.
  • Câhiz, Ebû Osmân Amr b. Bahr b. Mahbûb el- (1998). Kitâbü’l-bühala’. Beyrut: Mektebetü’l-hilâl.
  • Câhiz, Ebû Osmân Amr b. Bahr b. Mahbûb el- (2000). Resâilü’l-Câhiz. thk. Bâsil Uyûnu’s-sûd. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye.
  • Demir, Zafer (2018). “İbni Haldun’un İktisadi Kuramı: Devletin Ekonomi Üzerindeki Rolü ve Fonksiyonları”. Yönetim Ekonomi Edebiyat İslami ve Politik Bilimler Dergisi. 3(1), 44-69.
  • Dimeşkî, Ca‘fer b. Alî ed- (1999). el-İşâre ilâ meḥâsini’t-ticâre. thk. Mahmûd el-Arnâût. Beyrut: Dâru sâdır.
  • Durmuş, Abdullah (2012). “Vade”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 42/415-416. İstanbul: TDV Yayınları.
  • Dünyâ, Şevkî Ahmed (2021). “Cafer bin Ali ed-Dimeşkî”. İslâm İktisadî Düşünce Tarihi. ed. Mehmet Bulut. İstanbul: İZÜ Yayınları.
  • Erünsal, İsmail E. (2019). “Verrâk”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. EK-2/646-652. Ankara: TDV Yayınları.
  • Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ahmed el- (1993). el-Mustasfâ min ilmi’l-usûl. thk. Muhammed Abdüsselâm Abdüşşâfî. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye.
  • Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ahmed el- (1981). Kimyâ-yı Saâdet. çev. A. Faruk Meyan. İstanbul: Bedir Yayınları.
  • Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ahmed el- (t.y.). İḥyâʾü ʿulûmi’d-dîn. Beyrut: Dâru’l-ma‘rife.
  • Göçeri, Kadir & Muhammet Rıdvan İnce (2017). “İmam-ı Gazali ve İbni Haldun’un İktisadi Düşünceleri Üzerine Bir Çalışma”. European Congress on Economıc Issues (Bildiriler Kitabı). ed. Selçuk Koç & Kerem Çolak & Sema Yılmaz Genç. 204-225.
  • Gümüşün Tarihi (2025). https://blog.indigotaki.com/gumusun-tarihi-ortaya-cikisi-zaman-cizelgesi-ve-degeri, (10.01.2025).
  • Investopedia (2024). https://www.investopedia.com/ask/answers/030415/who-discovered-law-supply-and-demand.asp, (13.11.2024).
  • Itr, Nûreddîn (1998). İ‘lâmü’l-enâm. Dımeşk: Dârü’l-farfûr.
  • İbn Haldûn, Ebû Zeyd Veliyyüddîn Abdurrahmân b. Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Hasen (2004). Mukaddime İbn Haldûn. thk. Abdullâh Muhammed ed-Dervîş. Dımeşk: Dâru ya‘rub.
  • İbn Havkal, Ebu’l-Kâsım Muhammed b. Alî en-Nasîbî el-Bağdâdî (1939). Sûretu’l-arz. haz. E.J. Brill, Leiden: y.y..
  • İbn Sa‘d, Ebû Abdillâh Muhammed (1957-58). et-Tabakâtü’l-kübrâ. nşr. İhsân Abbâs. Beyrut: Dâru Sâdır - Dâru Beyrut.
  • İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd Mâce el-Kazvînî (2009). es-Sünen. thk. Şuayb el-Arnaût, Âdil Mürşid, Muhammed Kâmil Kerabelalî, Abdüllatîf Hirzullâh. b.y.: Dârü’r-Risâleti’l-Âlemiyye.
  • İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbâs Takıyyüddîn Ahmed b. Abdilhalîm b. Mecdiddîn Abdisselâm (1995). Mecmûu fetâvâ. der. Abdurrahmân b. Muhammed b. Kâsım. Suûd: Mecmau‘l-Melik Fahd.
  • İsmâil, Alî Seyyid (2019). “el-Fikru’l-iktisâdiyyu’l-islâmî inde’l-Câhiz”. Mecelletü Külliyeti dâri’l-ulûm 123 Câmiatu’l-Kâhire, 189-226.
  • Kâsânî, Alâüddîn Ebû Bekr b. Mes‘ûd b. Ahmed el- (2003). Bedâiu’s-sanâi‘ fî tertîbi’ş-şerâi‘. thk. Alî Muhammed Muavvad - Âdil Ahmed Abdülmevcûd. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye.
  • Makrîzî, Ebû Muhammed (Ebü’l-Abbâs) Takıyyüddîn Ahmed b. Alî b. Abdilkâdir b. Muhammed (2002). İğâsetu’l-ümme bi-keşfi’l-ğumme. ed. Muhammad Mustafa Ziyâde ve Cemâleddin Şeyyâl. Kahire: Matba‘atu Dâri’l-Kutub.
  • Makdisî, Ebû Abdullâh Muhammed b. Ahmed (1992). Ahsenu’t-tekâsîm fi ma‘rifeti’l ekalim. ed. Fuat Sezgin, Frankfurt: y.y..
  • Müslim, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc b. Müslim el-Kuşeyrî (t.y.). el-Câmiu‘s-sahîh. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. Kahire: Matbaatü Îsâ el-Bâbî el-Halebî, 1955, Tıpkıbasım: Beyrut: Dârü’l-İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî.
  • Nesâî, Ebû Abdurrahmân Ahmed b. Şuayb b. Alî en- (1996). es-Sünen. nşr. Muhammed Nâsirüddîn el-Elbânî. Riyad: Mektebetü‟l-Meârif.
  • Nuaym Mesâîd, Renâd Süleymân, (2021). el-Evdâu’l-ictimâiyyetü ve’l-iktisâdiyyetü fi’d-devleti’l-abbâsiyyeti. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Nablus: Câmiatü en-Necâhu’l-vataniyye, Külliyetü’d-dirâsâti’l-ulyâ, Risâletü’l-mâcistîr.
  • Orhan, Osman Z. & Seyfettin Erdoğan (2015). İktisada Giriş. Kocaeli: Umuttepe Yayınları.
  • Özaydın, Arif &, İbrahim Arslan & İlyas Bayar (2021). “İbn Haldun’un İktisadi Kalkınma Anlayışını İnşa Eden İktisadi Faktörler”. İlahiyat Akademi Dergisi 13, 31-56.
  • Özdirek, Recep (2012). “Vade Farkı”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 42/416-418. İstanbul: TDV Yayınları.
  • Özel, Mustafa (2006). “Bir İktisat Klasiği Olarak İbn Haldun’un Mukaddime’si”. Divan İlmi Araştırmalar Dergisi. 21, 1-8.
  • Skousen, Mark (2010). “Her şey Adam ile Başladı”. çev. İsmail Akbulut - Özlem Çağlar Yılmaz, Liberal Düşünce Dergisi, 15/59-60.
  • Şeşen, Ramazan (1993). “Câhiz”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 7/20-24. İstanbul: TDV Yayınları.
  • Türk Dil Kurumu (2024). https://sozluk.gov.tr, (27.12.2024).
  • Yiğit, Rukiye (2021). “İbn Haldun ve İktisadi Görüşleri”. Maruf İktisat İslâm İktisadı Araştırmaları Dergisi. 1(2), 4-17.
  • Yurtseven, Muhammet (2024). “Abbâsî Dönemi İktisat Coğrafyası ve İslam İktisat Düşüncesine Mekânsal Bir Yaklaşım: Câhiz’in et-Tebassur bi’t-Ticâra isimli Eseri Üzerine Bir İnceleme”. Hitit İlahiyat Dergisi, 23/Din ve Coğrafya, 264-290.
There are 44 citations in total.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Islamic Economy
Journal Section Research Article
Authors

İbrahim Özpolat 0000-0001-6665-8970

Submission Date May 20, 2025
Acceptance Date October 30, 2025
Publication Date March 20, 2026
DOI https://doi.org/10.54427/ijisef.1702740
IZ https://izlik.org/JA89GU53ZH
Published in Issue Year 2026 Volume: 12 Issue: 1

Cite

APA Özpolat, İ. (2026). İslam İktisat Tarihinin Teorik Temelleri: Câhiz’in et-Tebessur bi’t-Ticâre Adlı Eseri Çerçevesinde Abbasiler Döneminde İktisat. Uluslararası İslam Ekonomisi Ve Finansı Araştırmaları Dergisi, 12(1), 102-137. https://doi.org/10.54427/ijisef.1702740

Aim & Scope

Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi, 2015 yılında yayın hayatına başlamış olup Mart ve Eylül ayları olmak üzere yılda 2 kez yayınlanmaktadır. Akademik bir dergi niteliğinde olan Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi, araştırma makalelerini ve kitap incelemelerini kabul etmektedir. Dergide Türkçe ve İngilizce yazılara yer verilmektedir.

Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi Politik, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi (PESA) ve Sakarya Üniversitesi İslam Ekonomisi ve Finansı Uygulama ve Araştırma Merkezi (İSEFAM) iş birliği ile uluslararası, akademik, süreli ve çift kör hakem uygulamalı olarak yayımlanmaktadır.


Dergiye sunulan akademik çalışmaların alanında bir boşluğu doldurması ve özgün bir niteliğe sahip olması, ayrıca daha önce herhangi bir yerde yayımlanmamış veyahut yayımlanmak üzere kabul edilmemiş olması gerekir. Ayrıca intihale mahal vermemek adına tüm gönderiler iThenticate programı ile intihal taramasından geçirilmektedir.


Dergimiz; özgün nitelikteki disiplinler arası ve çok disiplinli bilimsel araştırmaları kabul etmektedir. Bu bağlamda akademisyenler, piyasa aktörleri ile İslam ekonomisi ve finansı araştırmalarıyla ilgilenenlerin çalışmalarını ve görüşlerini paylaşmak, tartışmak, değerlendirmek ve yaymak için bir platform oluşturmayı hedeflemektedir.


Dergimizin özel olarak yoğunlaştığı konular ise şunlardır: İslam Ekonomisi, Katılım Bankacılığı, İslami Finansal Piyasalar, İslami Yönetişim, Muamelat Fıkhı, Tekafül, İslami Muhasebe, İslami Ticaret, İslami Varlık Yönetimi, İslami Finansal Kuruluşlar, İslam Ekonomi Düşüncesi, İslam Ekonomi Tarihi, Zekat ve Vakıf.

Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi’ne gönderilen makalelerin, aşağıda belirtilen formata uygun olmasına özen gösterilmelidir. Eğer aşağıdaki kurallara uymayan bir durum ön kontrol aşamasında tespit edilirse makale hakemlere gönderilmeden yazara iade edilir ve aşağıdaki kurallar çerçevesinde düzenlemesi talep edilir:

1. Her makale 200 kelimeyi aşmayan bir özet içermelidir. Eğer makale Türkçe yazılmış ise, aynı zamanda İngilizce başlık ve İngilizce özetine de yer verilmelidir. Makalenin uzunluğunun kaynakça ve dipnotlar dahil 9000 kelimeyi aşmamasını önemle rica ederiz. Bunun yanında Türkçe makalelerde en az 700 kelime, en fazla 1000 kelime olmak üzere genişletilmiş İngilizce özet (Extended Abstract) yazılarak çalışmanın sonuna eklenmelidir.

2. Makale en az 3, en çok 6 anahtar kelime ve en az 1 JEL kodu içermelidir.

3. Atıflarda APA stili takip edilmelidir. (APA 6. Sürüm)

4. Sayfa düzeni ve kenarları:
Sayfa Boyutu: A4
Sayfa Kenar Boşlukları:
• Üst : 2.5 cm
• Alt : 2.5 cm
• Sol : 2.5 cm
• Sağ : 2.5 cm
• Cilt payı : 0”
• Cilt payı yeri : Sol

5. Kapak sayfasında makale başlığı:
a. Yazı tipi boyutu: 14pt, Kalın ve Ortalı
b. Başlıkta her sözcük büyük harfle başlamalıdır.

6. Kapak sayfasında yazar ismi ve bilgisi:
a. Ad ve Soyadın ilk harfi büyük olmalı, ör. Hakan Aslan
b. Ortalı olmalı,
c. Yazar bilgisi (Ünvan, kurum, email adresi ve Orcid numarası) kapak sayfası dipnotunda sola yaslı ve 10pt olarak verilmelidir.

7. Özet, anahtar kelimeler, jel kodu ve makalenin ana metni:
Ana Metin:
a. Palatino Linotype yazı tipi, 11pt, iki yana yaslı
b. Paragraf aralığı önce ve sonra 6nk, satır aralığı 1,15
Özet, anahtar kelimeler, jel kodu:
a. Palatino Linotype yazı tipi, 10pt, iki yana yaslı
b. Paragraf aralığı önce ve sonra 6nk, satır aralığı 1,15

8. Başlıklar:
a. Sola yaslı, her sözcüğün ilk harfi büyük, numaralı (giriş, sonuç ve kaynakça hariç), kalın
b. Ana başlık ve alt başlıklar 1, 1.1, 1.1.1,… şeklinde numaralandırılmalıdır.

9. Tablo, şekil, grafik veya çizelgeler: ör. Tablo 1: Yazarlar İçin Yazım Kuralları
a. Numaralı
b. Tablo, şekil… ibareleri kalın
c. Her sözcüğün ilk harfi büyük

10. Kaynakça yazarın soyadına göre alfabetik olarak düzenlenmelidir.

11. Resimler, fotoğraflar ve grafikler, yüksek kaliteli ve makalenizi en iyi şekilde yayınlamamıza yardımcı olacak bir formatta yüklenmiş olmalıdır.

12. Makalelerde üst bilgi, alt bilgi ve sayfa numarası kullanılmamalıdır.

13. Makale dosyası ile birlikte Yapay Zekâ Kullanımı Beyan Formunun sisteme yüklenilmesi gerekmektedir. Form için tıklayınız.

Yayın Etiği ve Kötüye Kullanım Beyanı

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi yazarların, derginin ve bilimin haklarını korumak adına Etik Kurallarına önem vermektedir. Bu kapsamda yayın süreçlerinde bilginin tarafsız bir şekilde, bilimsel yöntemle üretilip geliştirilmesini ve paylaşılmasını ön görmektedir. Hakemli makalelerin bilimsel yönteme dayanması, çalışmalarda mümkün olduğunca objektifliği sağlamaktadır. Bilimsel üretimin gerçekleştirilmesi noktasında yayın sürecinin bütün paydaşlarının; editör, yazar, yayıncı, hakem ve okuyucuların etik ilkelere dair standartlara uyması önem taşımaktadır. Bu çerçevede Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi’nin yayın etiği ile açık erişim politikası da “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” ve “Committee on Publication Ethics (COPE)” tarafından yayınlanan ilkeler çerçevesinde, yayın sürecinin bütün bileşenlerinin etik ilkelere uymasını gerektirmektedir. Detaylı bilgiye linkten ulaşılabilir.

Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi yazarların, derginin ve bilimin haklarını korumak adına Etik Kurallarına önem vermektedir. Bu noktada sürecin bütün paydaşlarının (yazarlar ve araştırmacılar, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. Bu çerçevede tarafların uyması gereken etik kuralları şu şekildedir:

YAZARLARIN SORUMLULUKLARI
• Tüm yazarlar önemli oranda araştırmaya katkıda bulunmalıdır.
• Dergiye gönderilen akademik çalışmalar özgün olmalı, intihal ve sahte veriye yer verilmemelidir.
• Makale aynı anda farklı dergilere gönderilmemelidir ve daha önce başka bir dergiye gönderilmiş olmamalıdır.
• Alıntı yapılan kaynaklar kaynakçaya mutlaka yazılmalıdır.
• Atıflar ve kaynakça yazım kuralarına uygun bir şekilde yazılmalıdır.
• Gönderilen çalışmanın benzerlik oranı %20'yi geçmemelidir.
• Dergiye gönderilen akademik çalışmalar yayın etiğine aykırı olmamalıdır.
• Tüm yazarlar geri çekmeyi ve hataların düzeltilmesini sağlamak zorundadır.
• Dergiye gönderilen yazılarda yazarların bu koşullara uymayı kabul ettikleri varsayılır.

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI BİLİMSEL ARAŞTIRMA VE YAYIN ETİĞİ YÖNERGESİ 4. MADDE’YE GÖRE BİLİMSEL ARAŞTIRMA VE YAYIN ETİĞİNE AYKIRI EYLEMLER ŞUNLARDIR:
• İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek,
• Sahtecilik: Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak,
• Çarpıtma: Araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
• Tekrar yayım: Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
• Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırıp birden fazla sayıda yayımlayarak bu yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
• Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek veya olan kişileri dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini sonraki baskılarda eserden çıkartmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek.

Diğer etik ihlal türleri şunlardır:
• Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,
• Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,
• İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak,
• Bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak,
• Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmak,
• Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
• Araştırma ve deneylerde, çalışmalara başlamadan önce alınması gereken izinleri yetkili birimlerden yazılı olarak almamak,
• Araştırma ve deneylerde mevzuatın veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin ilgili araştırma ve deneylere dair hükümlerine aykırı çalışmalarda bulunmak,
• Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak,
• Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak.

HAKEMLERİN SORUMLULUKLARI
• Değerlendirdikleri makalelerin eksikliklerini ve bilimsel katkılarını mutlaka bildirmelidir.
• Hakemlik yaptıkları makalelerin gizliliğine aykırı fiiliyatta bulunmamalıdır.
• Değerlendirmelerinde tarafsız olmalıdır.
• Hakemler araştırmayla, yazarlarla ve/veya araştırma fon sağlayıcılar ile çıkar çatışması içerisinde olmamalıdır.

EDİTÖRYAL SORUMLULUKLAR
• Editörler bir makaleyi kabul etmek ya da reddetmek için tüm sorumluluğa ve yetkiye sahiptir.
• Editörler kabul ettiği ya da reddettiği makaleler ile ilgili çıkar çatışması içerisinde olmamalıdır.
• Sadece alana katkı sağlayacak makaleler kabul edilmelidir.
• Hatalar bulunduğu zaman düzeltmenin yayımlanmasını ya da geri çekilmesini desteklemelidir.
• Hakemlerin ismini saklı tutmalıdır ve intihal/sahte veriye engel olmalıdır.

Bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı davranışlar için bakınız: “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, Madde 4. Daha detaylı bilgi için ilgili yönergeye tıklayınız.

YAYIN ETİĞİNE AYKIRI DURUMUN TESPİTİ
Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi’ne gönderilen tüm akademik yazılarda yayın etiğine aykırı durumların tespiti için intihal tespit programı kullanılmakta ve yazılar, çift taraflı kör hakemlik usulü üzere en az iki hakem tarafından değerlendirilmektedir.
Okuyucu Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi’nde yayınlanan bir makalede önemli bir hata ya da yanlışlık fark ettiğinde ya da editoryal içerik ile ilgili herhangi bir şikayeti (intihal, yinelenen makaleler vb.) olduğu zaman erhanakkas@sakarya.edu.tr adresine mail atarak şikayette bulunabilir. Şikayetler derginin gelişmesi için fırsat sağlayacağından hızlı ve yapıcı bir şekilde geri dönüş yapılması amaçlanmaktadır.
Dergimize sunulan çalışmalar; kişilerden mülakat, anket, odak grup çalışması, deney vb. yollarla veri toplanmasını ve deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılmasını öngörüyor ise başvuru öncesinde ilgili kurumun Etik Kurulu’ndan “Etik Kurul Onay Belgesi” alınması zorunlu olup etik kurul iznine dair bilgilendirmenin makale içeriğinde belirtilmesi ya da ek olarak sunulması gerekmektedir. Etik kurul onay belgesinin alınmaması durumunda yayın ön inceleme safhasında yazara iade edilir.

İlişkiler
Okuyucu ile İlişkiler
Editör tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir. Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel literatüre katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir. Ayrıca editör okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.

Yazarlar ile İlişkiler
Editörün yazarlara karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
• Editör, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
• Yayın kapsamına uygun olan çalışmaların ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
• Editör, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
• Yeni editör, çalışmalara yönelik olarak önceki editör tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
• Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.

Hakemler ile İlişkiler
Editörün hakemlere karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
• Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
• Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
• Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
• Kör hakemlik uygulaması bağlamında hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmalıdır.
• Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi ve geniş bir yelpazeden oluşması konusunda gerekli adımları atmalıdır.
• Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.

Editöryal ve Kör Hakemlik Süreçleri
Editör; dergi yayın politikalarında yer alan Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editör her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.

Kalite Güvencesi
Editör; dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.

Olası Suiistimal İddialarına İlişkin İlkeler ve Görevi Kötüye Kullanmaya Karşı Önlem

• Editör; olası suiistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Editörün, bu duruma yönelik şikayetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda objektif ve titiz bir soruşturma yapma sorumluluğu bulunmaktadır.
• Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi, suistimal ve kötüye kullanma durumlarına karşı, COPE’un “olası kötüye kullanım” durumlarına dair önlemlerini benimser. Bu doğrultuda; yayıncının, editörlerin, hakemlerin, yayın kurulunun ve yazarların yayın öncesi, yayın süreci ve sonrasında olası kötüye kullanım durumlarına karşı yükümlülüklerini Yayın Etiği İlkeleri'nde ayrıntılı olarak anlatır.
• Aynı çalışmanın farklı yayın organlarına gönderildiği durumlarda, farklı dergilere gönderilen aynı çalışmaların farklı versiyonlarını karşılaştırmak, gönderilen çalışmaya ilişkin yazar ve soruşturmacılardan derlenen açıklamaları karşılaştırmak, şüpheli suistimal vakalarında soruşturma için işbirliği yapmak ve çaba harcamak, soruşturmacılara/yazarlara ve/veya kurumlarına yönelik çalışmalarda birlikte hareket etmek gibi faydalar sağlamak amacını taşır.
• Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi, bilimsel yayıncılık sürecinde gizliliğin önemini göz önüne alarak, yazar, alan editörleri ve hakemlere ilişkin bilgileri, sadece araştırmaya dair şüpheli bir suistimali önlemek ve buna cevap verme yükümlülüğünü yerine getirmek amacıyla paylaşır.
• Dergi editörleri şüpheli durumlarda bilgi paylaşımı yapmadan önce ilk sorgulamaları yapmalıdır. Bilgi paylaşımı, sadece, yazarın yanıt vermediği, yanıtının yetersiz olduğu veya muhtemel suistimalden birden fazla derginin etkileneceği düşünüldüğünde söz konusu olur.
• Gerekli görüldüğünde bilgiler, yalnızca konuya ilişkin bilgi sahibi olabileceğine inanılan alan editörleriyle paylaşılır ve paylaşılan bilgiler yalnızca olgusal içerikle sınırlı tutulur.
•Editör, iletişim gizliliğini mümkün olan en geniş ölçüde korumayı taahhüt eder.

Telif Hakkı Düzenlemesi ve Çıkar Çatışması İlkesi
• Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi, paydaşları arasındaki olası çıkar çatışmalarının bilimsel yayın etiğine zarar vereceğini düşünür. Dergi, çıkar çatışmalarını tespit etmek ve önlemek amacıyla tüm paydaşları için yükümlülüklerini tanımlar.
• Yazar, Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi’ne yayın başvurusu yaparken, Telif Hakkı Devir Formu’ndaki hususları kabul ettiğini beyan etmiş olur.

Akademik Yayın Bütünlüğünü Sağlamak
Editör çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.

Yapıcılık ve Tartışmaya Açıklık
Editör;
• Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir.
• Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır.
• Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli ya da dışlamamalıdır.

Şikayetler
Editör; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.

Politik ve Ticari Kaygılar
Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.

Yayın İlkeleri
1. Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi, ulusal ve uluslararası düzeyde bilimsel nitelikleri taşıyan çalışmaları yayımlayarak İslam ekonomisi alanında bilgi birikimine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.
2. Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi Mart, Temmuz ve Kasım ayları olmak üzere yılda üç kez çift taraflı kör hakemlik uygulamasıyla yayımlanan bir dergidir.
3. Derginin yayın dili Türkçe ve İngilizce’dir.
4. Dergide yayımlanacak makaleler, öncelikle kendi alanlarına uygun araştırma yöntemleri kullanılarak hazırlanmış özgün ve akademik çalışmalar olmalıdır. Ayrıca bilimsel alana katkı niteliğindeki kitap değerlendirmeleri de kabul edilir.
5. Dergimize yapılan gönderiler Ithenticate intihal tespit programı ile taranmaktadır. İntihal tespit edilen yazılar hakem sürecine dahil edilmeden reddedilir.
6. Dergiye gönderilen çalışmalar başka bir yerde yayımlanmış ya da yayımlanmak üzere gönderilmiş olmamalıdır.
7. Gönderilen yazılar öncelikle yazım kurallarına uygunluk açısından incelenir. Yayın ve yazım ilkelerine uyulmadığı görülen yazılar, içerik incelemesine tabi tutulmadan gerekli düzeltmelerin yapılması için yazara iade edilir.
8. Dergiye yayımlanmak üzere gönderilen yazılar, ön incelemesi yapıldıktan sonra yayın kurulu tarafından belirlenen konunun uzmanı hakemlere gönderilir. İki olumlu hakem raporu ile yazının yayımlanmasına karar verilir. İki hakemin olumsuz görüş belirtmesi halinde ise yazı yayımlanmaz. Aynı makale için olumlu ve olumsuz hakem raporları mevcut olduğunda yazı, üçüncü bir hakeme gönderilir.
9. Yayımlanmasına karar verilen yazıların hakem raporlarında “düzeltmelerden sonra yayımlanabilir” görüşü belirtilmişse yazı, gerekli düzeltmelerin yapılması için yazara iade edilir. Düzeltmelerden sonra hakem uyarılarının dikkate alınıp alınmadığı kontrol edilerek yazı yeniden değerlendirilir.
10. Hakemlerin önerileri, eleştiri ve düzeltmeleri yazara hakem adı gizlenerek yollanır; yazarlar hakem görüşüne uymayı kabul etmek yükümlülüğündedir.
11. Yayımlanan çalışmanın bilimsel ve hukuki her türlü sorumluluğu yazarına ya da yazarlarına aittir.
12. Bir sayıda aynı yazara ait en fazla bir çalışma yayımlanabilir.
13. Yayımlanan makaleler için yazara telif ücreti ödenmez.
14. Yayımlanmak üzere kabul edilen yazıların bütün yayın hakları Politik Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi’ne aittir.

IJISEF tarafından sağlanan hizmetler ücretsizdir. Yazar(lar)ın makalelerini IJISEF'e göndermek, işlemek ve yayınlamak için herhangi bir ödeme yapmasına gerek yoktur.

Citation Indexes

Index Islamicus
CrossRef
J-Gate
CiteFactor
ASOS Index
Google Scholar
Arastirmax
WorldCat
Eurasian Scientific Journal Index
TR Dizin
İSAM
Bielefeld Academic Search Engine (BASE)

Other Indexes

Google Scholar
EconBiz
ProQuest (ABI/INFORM)
Index Islamicus
EconLit
EBSCO
TRDizin
MIAR

Baş Editör

Mehmet Asutay
Mehmet ASUTAY
Islamic Economy

Editörler

Erhan Akkaş
Erhan AKKAŞ

Erhan Akkas is an associate professor of International Economics at Sakarya University, where he also serves as the Vice Director of the Research Center for Islamic Economics and Finance. He holds a Ph.D. in Islamic Economics and Finance from Durham University, an M.A. in Global Political Economy from the University of Sussex, and a B.A. in Economics from Istanbul University. Akkas has been a visiting researcher at prominent institutions, including Qatar University’s Gulf Studies Center and Durham University’s Center for Islamic Economics and Finance. His research interests include political economy, economic development, Islamic economics and finance, and the economies of Islamic countries.
Islamic Economy, Regional Economy, International Economics, International Economic Foundation, Regional Development and Globalisation in International Economics, Islamic Finance
Abdullah Özçelik
Abdullah ÖZÇELİK
Constitutional and Political Theories, Turkish Political Life, Political Science (Other), African Studies, Middle East Studies

Yayın Kurulu

Default avatar
Banjaran Surya INDRASTOMO

Banjaran Surya Indrastomo is currently a lecturer at Islamic economics program, Faculty of Economics and Business, University of Indonesia and a member of Board Advisor, Business Risk and Finance Working Group, School of Business and Management, Bandung Institute of Technology in Indonesia. He earned his Ph.D in Islamic economics and finance from Durham University in 2019, after obtaining M.A. in Islamic Finance from Durham University in 2013. Banjaran was an International Fellow at Fondazione per le Scienze Religiose (FSCIRE) in Bologna/Palermo Italy from 2020 to 2021 working on project Teologia, pensiero economico e prassi commerciali: feneratio, ribā e tasso d’interesse fra cristianesimo e islam' (Theology, economic thought and commercial practices: feneratio, ribā and interest rate in Christianity and Islam), co-funded by Banca d’Italia. He has published worked in peer-reviewed Journal, such as Heliyon and Journal of Business Ethics, and has numerous writings both in popular channel and in the form of policy briefs. Beside his academic work, Banjaran is currently involved in shaping Islamic economic and finance industry, acting as Chief Economist of PT. Bank Syariah Indonesia, Tbk, Indonesian largest Islamic/participatory bank and as member of Islamic Economic Board, Indonesian Chamber of Commerce and Industry.
Islamic Economy
Mervan Selçuk
Mervan SELÇUK

Mervan Selçuk graduated from the Business Department of Istanbul University in 2014. He received his MA and Ph.D. degrees from Islamic Economics and Finance Department at Sakarya University in 2016 and 2021, respectively. His doctoral dissertation is about the feasibility of a monetary union in Islamic countries. He was a visiting researcher at Kuwait University between November 2018 - May 2019. Since 2015, Assoc. Prof. Selçuk has been a research assistant at the Research Centre of Islamic Economics and Finance, Sakarya University. His research areas include Islamic economics, monetary unions, and cryptocurrencies.
Islamic Economy, Islamic Finance, Islamic Microfinance
Hamdi Çilingir
Hamdi ÇİLİNGİR

25 Mayıs 1983 yılında Yunanistan’ın Dimetoka şehrinde doğdu. 2006 yılında Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden mezun oldu. Marmara Üniversitesi’nde devam ettiği lisansüstü eğitimini 2014 yılında tamamladı ve İslam hukuku alanında doktora derecesini aldı. Halen Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde Doçent olarak görev yapmaktadır. İlgi alanları içerisinde vakıf hukuku ve tarihi, klasik-modern fıkıh düşüncesi, son dönem Osmanlı hukuk düşüncesi ve islam iktisadı gibi konular vardır. Vakıfta Amaç: Hanefi Vakıf Hukuku Çerçevesinde Bir Araştırma, 40 Soruda Vakıf ve Türkiye’de İslam Hukuku Çalışmaları Literatürü (1928-2012) gibi kitapları yanında yayınlanmış makaleleri ve kitap tercümeleri vardır.
Islamic Economy, Islamic Law
Alija Avdukic
Alija AVDUKİC

Alija Avdukic is currently a Professor in Islamic Economics and Finance at Al- Maktoum College of Higher Education and is the deputy director of Ph.D. & MSc Islamic Finance programs at Business School of the University of Dundee. Alija holds a Ph.D. in Islamic Economics and Finance (2016) from Durham University; and has MA in Islamic Banking, Finance and Management (2010) from Gloucestershire University. Alija completed his BA (2003) and PGDip (2007) from Al-Azhar University, Cairo, and Damascus University, Damascus.
Alija’s research interest in Islamic economics and its various articulations, Islamic moral and political economy, and Islamic finance and banking. Alija teaches and supervises research on Islamic political and moral economy, Islamic banking, finance, and the political economy of development in the Muslim world. Alija’s recent research includes the construction of Islamic moral economy and Islamic political economy, both of which is considered as an incomplete project since the early 1970s. Secondly, Alija develops the discourse around the ‘social and developmental failure’ of Islamic banking and finance in relation to the expressed ideals of Islamic moral economy by essentializing sharing and collaborative economy nature of Islamic finance. Alija is also involved in empirical research in various aspects and dynamism of Islamic banking and finance.
Islamic Economy, Political Economy, Sustainable Development
Hakan Kalkavan
Hakan KALKAVAN

İstanbul Medeniyet Üniversitesi
Political Economy Theory, Islamic Economy, Economic Thought, Ecology, Sustainability and Energy, Economic Sociology

Alan Editörleri (Ekonometri)

Muhammet Daştan
Muhammet DAŞTAN

.
Macroeconomics
Cumali Marangoz
Cumali MARANGOZ

AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ
Applied Macroeconometrics, Time-Series Analysis, Growth, Inflation, Development Economics - Macro, Development Economics

Alan Editörü (İslam Ekonomisi)

Harun Sencal
Harun SENCAL

Yeditepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü’nden 2007 yılında mezun oldu. Aynı üniversitede İşletme (MBA) ve Ürdün Bilim ve Teknoloji Üniversitesinde Bilgisayar Bilimleri Yüksek Lisanslarını tamamladı. 2014 yılında Durham Üniversitesi’nde başladığı İslami Finans Doktora programını 2018 yılında tamamlayan Şencal, İslam Ekonomisi ve İslami Finans alanlarında çalışmalarını sürdürmektedir. Araştırmaları ve yayınları İslam Ekonomisinin dar kalıplar içinde yorumlanan bir disiplinden ziyade interdisipliner veya transdisipliner bir yaklaşımla ele alınması ve geliştirilmesi üzerine yoğunlaşmaktadır. Bu bağlamda üniversite, vakıf ve derneklerde alana dair programlar düzenledi ve dersler verdi. Bu alandaki çalışmalarını sunmak için katıldığı uluslararası konferansların yanı sıra uluslararası dergilerde de yayınları bulunmaktadır.
Islamic Economy
İsa Yılmaz
İsa YILMAZ

İsa Yılmaz holds a bachelor's degree in Economics and Management from Istanbul Bilgi University and participated in the University of London double degree program, receiving academic guidance from the London School of Economics and Political Science (LSE). He pursued his master's degree in Islamic Finance at the University of Durham (UK) and completed his Ph.D. in Islamic Finance from the same institution. Currently, he serves as an associate professor in the Economics Department at Istanbul Medeniyet University. He has published several academic papers on economic development, financialization and aspects of political economy in Islamic economics. In a broader context, he explores alternative economic and financial systems that strive to envision authentic models with positive developmental and welfare outcomes for emerging economies. To explore these areas, he engages with the literature on the moral economy, political economy, philosophy of economics, and alternative banking and financial models.
Political Economy Theory, Islamic Economy, Development Economics - Macro, Development Economics, Philosophy of Economics, History of Finance, Financial Markets and Institutions, Islamic Finance

Alan Editörleri (İslami Finans ve Bankacılık)

Hülya Er
Hülya ER

Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi 
Banking and Insurance, Participation Banking, Takaful (Participation) Insurance, Financial Markets and Institutions, Islamic Finance
Murat Yaş
Murat YAŞ

Murat Yaş Marmara Üniversitesi İslam Ekonomisi ve Finansı Enstitüsü'nde Dr. Öğretim Üyesi olarak görev yapmaktadır. Ayrıca Japonya'da Sophia Üniversitesi Asya, Afrika ve Ortadoğu Çalışmaları Enstitüsü'nde Ziyaretçi Araştırmacı olarak bulunmuştur. Yüksek Lisans ve Doktora eğitimini Malezya'da INCEIF Üniversitesi'nde İslami Finans alanında tamamlamış ve lisans derecesini Ekonomi alanında Boğaziçi Üniversitesi'nden almıştır. Ayrıca, İngiltere'de Reading Üniversitesi'nde ICMA Centre’da ziyaretçi yüksek lisans öğrencisi olarak bulunmuştur.

Araştırma alanları finansal piyasalar, İslami finans ve Asya çalışmalarıdır.
Econometrics, Capital Market, Financial Economy, Banking and Insurance, Behavioural Finance, Islamic Finance
Salih Ülev
Salih ÜLEV

2011 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme Bölümünden, Yüksek lisansını, 2016 yılında Sakarya Üniversitesi İslam Ekonomisi ve Finansı anabilim dalında “Borsa İstanbul Katılım Endeksinin Piyasa Faiz Oranları ile İlişkisi ve Performansının Analizi” başlıklı teziyle tamamladı. 2020 yılında ise Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde ikinci lisansını tamamladı. 2021 yılında aynı anabilim dalında “İslami Mikrofinans Programlarının Etkinliği: İksar Karz-ı Hasen Örneği” başlıklı tez çalışmasıyla doktorasını tamamladı. 2014-2021 yılları Sakarya Üniversitesi İslam Ekonomisi ve Finansı Uygulama ve Araştırma Merkezinde araştırma görevlisi olarak çalıştı. Halen Sakarya Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, İslam iktisadı ve finans bölümünde Doçent olarak görev yapmaktadır.   
Islamic Economy, Capital Market, Islamic Finance, Islamic Microfinance
Esra Bildirici Çalık
Esra BİLDİRİCİ ÇALIK
Islamic Economy, Islamic Finance, Leadership, Organisational Behaviour
Hakan Aslan
Hakan ASLAN

Doç. Dr. Hakan Aslan, Sakarya Üniversitesi İslam İktisadı ve Finans Bölümü'nde görev yapmaktadır. 
Islamic Economy, Banking and Insurance, Participation Banking, Takaful (Participation) Insurance, Risk Management and Insurance, Financial Markets and Institutions, Islamic Finance, Islamic Microfinance

Alan Editörleri (İslam Hukuku)

Batuhan Buğra Akartepe
Batuhan Buğra AKARTEPE

Batuhan Buğra Akartepe, 2015 yılında Marmara Üniversitesi İlahiyat fakültesinden mezun olmuştur. 5 yıllık lisans eğitimi boyunca İlimler ve Sanatlar Merkezi’nde (İSM) klasik İslami ilimler eğitimini tamamlamıştır. İlahiyat fakültesi sonrasında Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi’nde ikinci lisans eğitimi almıştır. Yüksek lisans tezini İstanbul Üniversitesi İslam İktisadı ve Finansı bölümünde tamamlamıştır. Halen İstanbul Üniversitesi İslam İktisadı ve Finansı bölümünde doktora çalışmalarına devam etmektedir. 2016 yılından beri İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü-İslam İktisadı ve Finansı ABD bünyesinde araştırma görevlisi olarak çalışmaktadır. Çalışma konuları arasında; alacak satımı, kitlesel fonlama işlemleri, girişim sermayesi, İslami hisse senedi endeksleri ve güncel İslam iktisadı meseleleri yer almaktadır.
Islamic Economy, Islamic Finance, Islamic Law
Muhammed Emin Durmuş
Muhammed Emin DURMUŞ

Siyasal Bilgiler Fakültesi, İslam İktisadı ve Finansı Bölümü 
Islamic Finance, Islamic Law

Alan Editörleri (Uluslararası İktisat)

Cumali Marangoz
Cumali MARANGOZ

AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ
Applied Macroeconometrics, Time-Series Analysis, Growth, Inflation, Development Economics - Macro, Development Economics
Muhammet Daştan
Muhammet DAŞTAN

.
Macroeconomics

Alan Editörleri (Finans ve Bankacılık)

Default avatar
Çiydem ÇATAK

Türk-Alman Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümünde görev yapmaktadır. Çalışma alanları, kurumsal finans, davranışsal finans ve sermaye piyasalarıdır.
Finance
Emre Bulut
Emre BULUT
Panel Data Analysis, Ecological Economics, Financial Economy, Industrial Economy

Alan Editörleri (İktisat Tarihi)

Muhammet Bedrettin Toprak
Muhammet Bedrettin TOPRAK
History of Economics, History of Ottoman Economy

Mizanpaj Editörü

Ömer Faruk Uysal
Ömer Faruk UYSAL

Sakarya Üniversitesi İslam Ekonomisi ve Finansı Uygulama ve Araştırma Merkezi
Islamic Economy, Islamic Microfinance

Dil Editörü

Default avatar
Muhammed Beşir ÇALIŞKAN

Sakarya Üniversitesi
Economic Methodology, Islamic Economy, Islamic Finance

Teknik Editör

Abdullah Talha Genç
Abdullah Talha GENÇ

Sakarya Üniversitesi İslam Ekonomisi ve Finansı Uygulama ve Araştırma Merkezi
Islamic Economy, Islamic Finance

25855

All articles published on IJISEF are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License. This license grants you the right to reproduce, share and disseminate data mining applications, search engines, websites, blogs, and all other platforms, provided that all published articles, data sets, graphics and attachments are cited. Open access is an approach that facilitates interdisciplinary communication and encourages different disciplines to work with each other.