YURT DIŞINDA YAŞAYAN TÜRK ÇOCUKLARININ ANA DİLİ KULLANIMI VE KÜLTÜR AÇISINDAN KARŞILAŞTIKLARI SORUNLAR: BOSNA HERSEK ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışmada, Bosna Hersek’te yaşamakta olan Türk çocuklarının ana dilleri olan Türkçeyi kullanımı, aileleri ile olan iletişimleri, kültür edinimi ve ailelerin kendi ana dillerini ve kültürlerini sürdürmek için karşılaştıkları sorunlar incelenmiştir. Çeşitli sebeplerle ülkelerinden ayrılıp yurt dışında yaşamaya karar vermiş bireyler, bulundukları ülkenin dili ve kültürüyle ilişkili olmak zorundadırlar. Okul çağına gelen çocukların yaşadıkları ülkede eğitime devam ederken hem bu ülkenin dilini hem de ana dilini öğrenmede sorunlar yaşadıkları bilinmektedir. Bu durum, çocukların eğitiminde ve kültürel benliklerinin oluşmasında sorunlara neden olmaktadır. Ana dili ve bilinci oluşmayan çocuklarda kendine ait bir kültür de oluşmamaktadır. Bu bireyler zamanla yaşadıkları yerlerde kişisel sorunlar yaşamaya başlamaktadır. Bugün yurt dışında yaşayan binlerce Türk çocuğu bu sorunu yaşamaktadır. Bu bağlamda sorun çözümüne yönelik olarak nitel araştırma kapsamında bu çalışma yapılmıştır. Uzman görüşüne başvurmak ve ilgili kaynakları taramak suretiyle ölçmeyi sağlayacak nitelikte bir anket oluşturulmuş ve söz konusu çocukların velileri ile yüz yüze görüşme yoluyla veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler Excel programında analiz edilerek frekans dağılımları ve yüzdelikleri tablolar halinde verilmiştir. Bu araştırmanın sonucunda elde edilen bulgulara göre Bosna Hersek’te ana dili olarak Türkçenin öğretilmesinde belirli bir kitap ve müfredatın bulunmadığı, çocukların ana dillerini öğrenme ve geliştirmeye yönelik okul içinde ve dışında gerekli program ve etkinliklerin uzman kişilerce planlanmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca çocukların kendi kültürlerine yabancı kaldıkları yaşadıkları ortamın kültürünün etkisinde kaldıkları gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ana dili eğitimi
• Kültür edinimi
• Bosna Hersek
• Yurt dışı
• Türk çocukları.

MOTHER LANGUAGE USAGE AND CULTURAL IN TERMS PROBLEMS FACE WITH OF TURKISH CHILDREN LIVING ABROAD: THE CASE OF BOSNIA AND HERZEGOVINA

Öz

In this study, mother language usage of Turkish kids who live in Bosnia and their interactions with their parents, cultural issues and problems of parents about keeping up their culture and language were investigated. Individuals who decided to live in abroad with different reasons have to be related with the culture and language of the place where they have been. It has been known that kids at school age have facing problems not only learning their mother tongue but also country's language. This situation causes problems on children's education and in their cultural identity. A culture of its own does not occur native and non-conscious children. Begin to experience personal problems these individuals where they once lived. It is experiencing this problem today, thousands of Turkish children living abroad. In a content of a qualitative research a survey created to seek the opinions of experts and scan the the related resources. And data collected via face to face meetings with mentioned children's parents. And the collected data was analyzed in excel. In Bosnia there isn't any book and a schedule to aim to teach Turkish language as mother tongue and there isn't any plan about the development of learning mother tongue with activities indoor or outdoor of the school. And also it's observed that they remain foreign to their culture and they are under influence of the culture where they live.

Anahtar Kelimeler

• Mother Tongue
• Culture Acquisition
• Children who live in Bosnia and Herzegovina

Kaynakça

1. Yazıcı, Z. (1999). Almanya ve Türkiye’de Anaokuluna Devam Eden 60‐76 Aylar Arasındaki Türk Çocuklarının Dil Gelişimi ile Okuma Olgunluğu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Gazi Üniversitesi: Basılmamış Yüksek Lisans Tezi.
2. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Eğitimde Kuram ve Uygulama / Journal of Theory and Practice in Education, 2(2), 113
3. Yıldız, C. (2012). Yurt Dışında Yaşayan Türk Çocuklarına Türkçe Öğretimi (Almanya Örneği), Ankara: Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı
4. Yılmaz, M. Y. (2014) İki Dillilik Olgusu Ve Almanya’daki Türklerin İki Dilli Eğitim Sorunu. Turkish Studies, 9(3), 1641-1651.
5. Yol, A. (2011). Yurt Dışındaki Türk Çocuklarına Türkçe Öğretimindeki Sorunlar, Gazi Üniversitesi Türkçe AraĢtırmaları Akademik Öğrenci Dergisi,1(1), 121