Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın “Balina ve Mandalina” Başlıklı Yapıtının Sözvarlığı ve Sıklık Dağılımı Açısından İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın Balina ile Mandalina adlı yapıtındaki sözvarlığı ve sözcük sıklığı dağılımını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada veriler, nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman incelemesiyle toplanmıştır. Yapıttan elde edilen verilere ise, içerik çözümlemesi türlerinden sıklık çözümlemesi tekniği uygulanmıştır. Bu çözümleme, Cibakaya 2.3 dizin programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, bu çalışmada, Balina ile Mandalina adlı yapıt sözvarlığı ve sıklık dağılımı bakımından incelendiğinde, yapıtın çeşit sözvarlığı bakımından yeterli düzeyde olduğu ortaya çıkarılmıştır. Dağlarca, ilk olarak, Balina ile Mandalina adlı kitabında iki ilişki sözü kullanarak insanların iletişim sırasında kullandıkları sözcükleri örneklemiş, okuyucu ile iletişimini güçlendirerek toplumun kültürel yapısını çocuğa sezdirmiştir. Çocuğun düşünsel dünyasına metnin duyarlılığında sezdirilen terimler ise, çocuğu bilim, sanat ve kültürle erken yaşlarda tanışmasına olanak sağlamıştır. Bununla birlikte, şair, şiirin akışı içerisinde yaptığı söz oyunlarıyla, sözcük yinelemeleriyle kimi zaman bir tekerleme havası yaratmıştır. Dağlarca, ikinci olarak yapıtta yer adlarının kullanımına da özen göstermiştir. Çünkü yer adlarının şiirde kullanımı, çocukların değişik coğrafyalarla ilgili bilgilerinin gelişmesini sağlayabilir. Bütün bu kullanımlar, bu şiirlerle karşı karşıya gelen çocukların sözcük dağarcıklarını doğrudan etkileyebilir. Bu bakımdan, bu yapıtın öncelikle hem "100 Temel Eser" listesine alınması ve öğrencilerle buluşturulması hem de öğretmenlerin, anne babaların öğrencilerin okuma kültürü sürecinde bu kitapla karşı karşıya gelmelerine yönelik bilinçli eylemler içinde olmaları sağlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Fazıl Hüsnü Dağlarca
• Balina ve Mandalina
• sözvarlığı
• sözcük sıklığı

A Study into Vocabulary and The Distribution of Work Frequency in “Whale and Tangerine” Work of The Fazıl Hüsnü Dağlarca

Öz

In this study, the frequency of words in the vocabulary and structure with the Whale and Tangerine aims to reveal the distribution. Thus, it is revealed the existence of the elements of vocabulary in the poem. In this study, data were collected through document analysis of the qualitative research methods. In this respect, in this study, to be examined in terms of vocabulary and word frequency is discussed in the work of Whale and Tangerine of Fazıl Hüsnü Dağlarca. In the analysis of qualitative data obtained from work, content analysis was used. This analysis was performed via Cibaka 2.3 directory program. In conclusion, when the structure is analyzed in terms of vocabulary and distribution of word frequency, type of structure it has been shown to be adequate in terms of vocabulary. Firstly, Dağlarca used the words of two relations in the work, sampled the words that people used in communication and strengthened the communication with the reader and sensed the cultural structure of the society. Secondly, Dağlarca also took care of the use of place names in his works. Because the use of place names in poetry can help children develop knowledge about different geographies. This may directly affect the vocabulary of children from facing with this poem. In this regard, the first of these works "100 Basic Works" take the list and bring together the students should be provided and teachers, the parents needs to be in conscious actions for confronting this book in the process of read culture.

Anahtar Kelimeler

• Fazıl Hüsnü Dağlarca
• Whale and Tangeline
• word frequency
• vocabulary

Kaynakça

1. Aksan, D. (2006a). Türkçenin sözvarlığı. Ankara: Engin Yayınevi.
2. Aksan, D. (2006b). Anadilimizin söz denizinde. Ankara: Bilgi Yayınevi.
3. Aksan, D. (2007). Her yönüyle dil. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
4. Barak, M. (2009). Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın çocuk şiirlerinin çocuk kitaplarının çocuğun gelişim alanlarına olan etkileri açısından incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak.
5. Baş, B. (2010). Söz varlığının oluşumu ve gelişiminde çocuk edebiyatının rolü. Türklük Bilimi Araştırmaları, 27/27, 137-159.
6. Çer, E. (2016). Çocuk edebiyatı: 0-6 yaş çocuk kitaplarında çocuk gerçekliği ve çocuğa görelik. Ankara: Eğiten Kitap.
7. Çılgın, A. S. (2007). Çocuk edebiyatı. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
8. Dilidüzgün, S. (2004). Çağdaş çocuk yazını. İzmir: Morpa Kültür Yayınları.

9. Dilidüzgün, Ş. (2014). Türkçe öğretiminde sözcük öğretme yöntemlerinin yeterliliği. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7/17, 233-258.
10. Eryeşil, O. (2015). Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın çocuk şiirlerinde evrensel değerler. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
11. Fişekçi, T. (2008). Çağdaş Türk şiirinin doğuşu ve gelişmeleri. (Ed.: Z. İpşiroğlu). Çağdaş Türk yazını. (s. 53-66). İstanbul: Toroslu Kitaplığı.
12. Gönen, M. ve Veziroğlu, M. (2013). Çocuk edebiyatının genel hedefleri. (Ed.: Mübeccel Gönen). Çocuk edebiyatı. Ankara: Eğiten Kitap.
13. Güleç, H. ve Geçgel, H. Ç. (2006). Çocuk edebiyatı. Ankara: Kök Yayıncılık.
14. Güleryüz, H. (2013). Yaratıcı çocuk edebiyatı. Ankara: Edge Akademi.
15. Günay, V. D. (2004). Dil ve iletişim. İstanbul: Multilingual.
16. Hepçilingirler, F. (2004). Türkçe "off": Dilim dilim anadilim. İstanbul: Everest.
17. Karadağ, Ö. (2013). Kelime öğretimi. İstanbul: Kriter Yayınevi.
18. Kavcar, C., Oğuzkan, F. ve Hasırcı, S. (2016). Türkçe öğretimi, Türkçe ve sınıf öğretmenleri için. Ankara: Anı Yayıncılık.