Duygu Okuryazarlığı Kapsamındaki Lisansüstü Tezlerin Eğilimlerine Yönelik Bir Araştırma

Öz

Duygu okuryazarlığı, bireylerin duygularını ve başkalarının duygularını tanıma, anlama, ifade etme ve düzenleme becerisi olarak literatürde yer alan disiplinler arası bir kavramdır. Bu çalışmanın problem durumunu, duygu okuryazarlığı üzerine yazılan lisansüstü tezlerin genel eğilimlerinin incelenmemesi oluşturmaktadır. Özellikle, bu alandaki araştırmaların hangi disiplinlerde yoğunlaştığı, anahtar kelimelerin dağılımı ve çalışmaların yıllara göre artış eğilimi gibi unsurların belirsizliği bu çalışmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır. Çalışma, duygu okuryazarlığına yönelik yapılan ulusal ve uluslararası lisansüstü tezlerin eğilimlerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Lisansüstü tezlerle sınırlı tutulmasının nedeni, tezlerin akademik literatür içinde disiplinler arası geçişler, eğilimler ve yöntem yaklaşımları hakkında daha derinlemesine ve sistematik bilgi sunmasıdır. Diğer bilimsel araştırma raporları, karmaşık yapıları nedeniyle çalışmanın kapsamı dışında bırakılmıştır. Araştırmada kullanılan veriler, Open Access Theses and Dissertations (OATD) ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi veri tabanlarından elde edilmiştir. “Duygusal okuryazarlık” ve “emotional literacy” anahtar kelimeleri aracılığıyla ulaşılan 104 lisansüstü tez; ülke, üniversite, bilim dalı, yayın yılı ve anahtar kelimeler gibi ölçütlere göre betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, duygu okuryazarlığı çalışmalarının eğitim psikolojisi, eğitim bilimleri ve ruh sağlığı alanlarında yoğunlaştığını göstermektedir. 2003-2024 yılları arasında çalışmaların artarak devam ettiği ve özellikle İngiltere ile Türkiye Cumhuriyeti’nde yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarının, duygu okuryazarlığı konusundaki akademik çalışmalara yön verecek bir yol haritası sunması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Duygu okuryazarlığı
• Duygu ifadesi
• Duyguları anlama
• Lisansüstü tezler

A Study of Trends in Postgraduate Dissertations on Emotional Literacy

Abstract

The term "emotional literacy" is defined as an individual's capacity to recognize, comprehend, articulate, and regulate their own emotions, as well as those of others. The primary issue addressed by this study is the lack of research examining trends in postgraduate studies on emotional literacy. In this study, postgraduate theses were analyzed in detail, as they offer comprehensive data on interdisciplinary transitions and methodologies. The objective of this research is to ascertain the distribution of theses according to academic disciplines and countries, their temporal evolution, and the distribution of keywords used. Data were gathered from the Open Access Theses and Dissertations (OATD) database and the Council for Higher Education Thesis Centres. A total of 104 postgraduate theses identified using the keyword 'emotional literacy' were analyzed based on country, university, discipline, and year of publication. The findings indicate that the majority of research is concentrated in the fields of educational psychology, education, and mental health. The most frequently occurring keyword is "student." There has been a notable increase in studies conducted between 2003 and 2024, particularly in the United Kingdom and the Republic of Türkiye. The results of this study provide a framework for future academic research on emotional literacy.

Keywords

• Emotional literacy
• Emotional expression
• Recognise emotions
• Postgraduate thesis

Kaynakça

1. Adams, J. (2015). Emotional literacy: 45 lessons to develop children's emotional competence(digital version). Andrews UK Ltd.
2. Alemdar, M. (2020). Duygusal okuryazarlık. Paradigma Akademi.
3. Baynal Doğan, T. G., Doğan, S., & Aykan, E. (2021). Liderlik tarzlarının bibliyometrik analizi. Erciyes Akademi, 35(1), 161-189.
4. Black, D. L. (2022). Essentials of social emotional learning (SEL): The complete guide for schools and practitioners. John Wiley & Sons.
5. Brackett, M. A., Rivers, S. E., & Salovey, P. (2011). Emotional intelligence: Implications for personal, social, academic, and workplace success. Social and Personality Psychology Compass, 5(1), 88–103. Doi: 10.1111/j.1751-9004.2010.00334.x.
6. Elias, M. J., Zins, J. E., Weissberg, R. P., Frey, K. S., Greenberg, M. T., Haynes, N. M., Kessler, R., Schwab-Stone, M. E., & Shriver, T. P. (1997). Promoting social and emotional learning: Guidelines for educators. Alexandria: Association for Supervision and Curriculum Development (ASCD).
7. Faupel, A. (2003). Emotional literacy: Assessment and intervention. David Fulton Publishers.
8. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2011). How to design and evaluate research in education (8th ed.). McGraw-Hill Education.

9. Humphrey, N. & Ainscow, M. (2006). Transition Club: Facilitating learning, participation and psychological adjustment during the transition to secondary school. European Journal of Psychology of Education, 21(3), 319-331. Doi: 10.1007/BF03173419.
10. Jennings, P. A., & Greenberg, M. T. (2009). The prosocial classroom: Teacher social and emotional competence in relation to student and classroom outcomes. Review of Educational Research, 79(1), 491–525. Doi: 10.3102/0034654308325693.
11. Karagöz, B., Şeref, İ. (2019). Okuma alanındaki araştırmaların bibliyometrik özellikler açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(3), 781-799.
12. Killick, S. (2006). Emotional literacy at the heart of the school ethos. Sage Publications Ltd.
13. Liau, A. K., Liau, A. W. L., Teoh, G. B. S., & Liau, M. T. L. (2003). The case for emotional literacy: The influence of emotional intelligence on problem behaviours in Malaysian secondary school students. Journal of Moral Education, 32(1), 51-66. Doi: 10.1080/0305724022000073338.
14. Mayer, J. D., Roberts, R. D., & Barsade, S. G. (2008). Human abilities: Emotional intelligence. Annual Review of Psychology, 59, 507-536. Doi: 10.1146/annurev.psych.59.103006.093646.
15. MEB. (2023). K12 beceriler çerçevesi Türkiye bütüncül modeli. Ankara: MEB.
16. MEB. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları ortak metni. Ankara: MEB.
17. MEB. (2024). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı. Ankara: MEB.
18. OATD (2024). Open Access Theses and Dissertations. Retrieved from https://oatd.org/
19. Oxford, R. L. (2017). Teaching and researching language learning strategies (2nd ed.). Taylor & Francis Group.
20. Parker, J. D. A., Saklofske, D. H., Wood, L. M., Eastabrook, J. M., & Taylor, R. N. (2005). Stability and Change in Emotional Intelligence: Exploring the Transition to Young Adulthood. Journal of Individual Differences, 26(2), 100–106. Doi: 10.1027/1614-0001.26.2.100.
21. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). Sage Publications.
22. Schutte, N. S., Malouff, J. M., Thorsteinsson, E. B., Bhullar, N. & Rooke, S. E. (2007). A meta-analytic investigation of the relationship between emotional intelligence and health. Personality and Individual Differences, 42(6), 921–933. Doi: 10.1016/j.paid.2006.09.003.
23. Sharp, P. (2001). Nurturing emotional literacy: A practical guide for teachers, parents, and those in the caring professions. David Fulton Publishers.
24. Spendlove, D. (2008). Emotional literacy. Bloomsbury Publishing Plc.
25. Steiner, C. (1984). Emotional literacy. Transactional Analysis Journal, 14(3), 162–173. Doi: 10.1177/036215378401400301.
26. Steiner, C. (2020). Akıllı bir kalple duygusal okuryazarlık (M. Şahin & F. Erden, Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık.
27. Uysal, B. (2023). Yaratıcı drama ve dil eğitimi temelli lisansüstü tezlerin eğilimleri. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 11(2), 1-13.
28. Weare, K., & Gray, G. (2003). What works in developing children's emotional and social competence and wellbeing? Department for Education and Skills, Research Report RR456.
29. Zeidner, M., Matthews, G. & Roberts, R. D. (2009). What we know about emotional intelligence: How it affects learning, work, relationships, and our mental health. Cambridge MIT Press.