Research Article

KÜRESEL DEĞER ZİNCİRLERİNİN TÜRKİYE’NİN DIŞ TİCARET VE ÜRETİM YAPISINA ETKİLERİ

Volume: 13 Number: 13 December 1, 2017
  • Nihat Dağıstan
EN TR

KÜRESEL DEĞER ZİNCİRLERİNİN TÜRKİYE’NİN DIŞ TİCARET VE ÜRETİM YAPISINA ETKİLERİ

Öz

1980’lerin sonundan itibaren, büyük ölçüde sınır ötesi üretime dayanan ve küresel değer zincirleri olarak adlandırılan yeni bir uluslararası üretim organizasyonu modelinin ortaya çıkması uluslararası ticaretin de şeklini değiştirmiş, ülkeler arasında daha fazla rekabet ve karşılıklı bağımlılık yaratmıştır. Ülkeler, işleri ve yatırımları çekmek için rekabet etmelerine rağmen, birbirlerinin talebine, sermayesine ve üretimine gittikçe daha fazla bağımlı hale gelmiş durumdadır. Artık ülkelerin karşılaştırmalı üstünlüklerinin sektörlerden öte üretim aşamalarına göre yeniden şekillendiği ve mal ticaretine dayalı bir yapıdan görev ticaretine dayalı bir yapıya doğru dönüştüğü bu yeni paradigma değişimi, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerdeki üretim yapısının ve dış ticaret kompozisyonunun dönüşmesini de beraberinde getirmektedir. Dünya üretimindeki ve dış ticaret yapısındaki söz konusu yapısal dönüşüm, Türkiye ekonomisinin bu gelişmeye nasıl uyum sağladığının değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, küresel değer zincirlerine katılımın Türkiye ekonomisinin üretim ve dış ticaret yapısını nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. Bu analiz için OECD-WTO TIVA Trade in Value Added veri tabanındaki göstergelerden yararlanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Türkiye ekonomisinin küresel değer zincirlerine ve dikey uzmanlaşma biçimlerine entegrasyonuna zemin hazırlayan bütün bu gelişmeler çerçevesinde, çalışmamızın bulgularının söz konusu sürece uyumlu ve açıklayıcı gücünün yüksek olduğu görülmektedir. 6. Sonuç
  2. Türkiye ekonomisi her ne kadar geçmişe oranla daha fazla üretim ve ticaret hacmi yaratabiliyor olsa da, özellikle yüksek teknolojili ve orta-yüksek teknolojili sektörlerde yerli katma değer yaratma kapasitesi hala düşük bir performans sergilemektedir. Düşük teknolojili sektörlerden yüksek teknolojili sektörlere doğru ilerledikçe Türkiye ekonomisinin ithal ara malına bağımlılığı artmakta, yerli katma değer oranı ise düşmektedir.
  3. 2018 yıllarını kapsayan Onuncu Kalkınma Planı’nda Türkiye’nin gelecek dönem imalat sanayii yapısı için “yüksek katma değerli ve ileri (yüksek) teknolojiye dayalı ürünlerin üretiminde yoğunlaşmak ve bu ürünleri üreten sektörlerin payını artırmak” genel ilkesinin benimsendiği görülmektedir (Kalkınma Bakanlığı, 2013:87). Çalışmamızın bulguları, Türkiye’nin söz konusu hedeflerden gerek üretim gerekse yaratılan yerli katma değer açısından oldukça uzak olduğunu göstermektedir.
  4. Added: Developing New Measures of Cross-Border Trade.(pp. 187-219), CEPR ve World Bank. Antras, P., D. Chor, D., Fally, T., & Hillberry, R. (2012). Measuring the upstreamness of production and trade
  5. flows. National Bureau of Economic Research Working Paper 17819. Baldwin, R., & Robert-Nicoud, F. (2006). Offshoring and globalisation: What is new about the new paradigm?
  6. 04.2017 tarihinde http://www.econ.hit-u.ac.jp/~coe-res/fdi2006/papers/baldwin.pdf adresinden erişildi. Banga, R. (2013). Measuring value in global value chains. UNCTAD, Background Paper No. RVC-8. Daudin, G., Rifflart, C., & Schweisguth, D. (2011). Who produces for whom in the World economy?. Canadian
  7. Journal of Economics, 44(4): 1403-1437. De Backer, K., & Miroudot, S. (2014). Mapping global value chains. ECB Working Paper Series No 1677. Eşiyok, B. A. (2012). Türkiye ekonomisinde cari açık sorunu ve nedenleri. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar
  8. Cilt. 49, Sayı. 569. Fally, T. (2012). Production staging: Measurement and facts. University of Colorado-Boulder, August 2012. Gereffi, G. (2015). Global value chains, development and emerging economies. UNIDO Research, Statistics and

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Economics

Journal Section

Research Article

Authors

Nihat Dağıstan This is me

Publication Date

December 1, 2017

Submission Date

October 17, 2017

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2017 Volume: 13 Number: 13

APA
Dağıstan, N. (2017). KÜRESEL DEĞER ZİNCİRLERİNİN TÜRKİYE’NİN DIŞ TİCARET VE ÜRETİM YAPISINA ETKİLERİ. Uluslararası Yönetim İktisat Ve İşletme Dergisi, 13(13), 824-835. https://izlik.org/JA26EX52JB

88x31.png