Türkçe Akademik Yazma Becerisinin Geliştirilmesine Yönelik Uygulamalar

Bu araştırmanın amacı lisans/lisansüstü düzeyde eğitim alan uluslararası öğrencilerin konuya uygun yapısal düzenleniş ve üst söylem özelliklerini belirleyerek nitelikli araştırma yazıları, raporlar, bilimsel yazılar hazırlamaları ve bu yazma kültürünü makale, bildiri metni ve tez gibi daha kapsamlı metinlere aktarmalarını sağlamak için ihtiyaç duydukları akademik yazma alanında bir ders modeli geliştirmektir. Bu ders modelinde, karşılaştırmalı, sebep sonuç ilişkili, avantaj-dezavantaj betimlemeli, tartışmacı, problem çözme konulu ve açıklayıcı söylem türündeki metinlere özgü dilbilgisi yapıları, söz varlığı, temel kalıp ifadeler, bağlayıcılar, paragraf yapısı ve düşüncelerin planlanma aşamaları yer almaktadır. Bu çalışmada, nitel araştırma tekniklerinden doküman analizi kullanılmıştır. Bu yaklaşımla, yüzlerce akademik metin üzerinde yapılan incelemeler sonucunda elde edilen veriler sayesinde metin yapısına ilişkin bazı şablonların ortaya çıkması sağlanmıştır. Metin analizleri, metin yapı ölçütleri temel alınarak gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, küçük yapı analizi ve metin betimlemesi yapılmıştır. Burada genellikle bağdaşıklık ölçütlerinden hareketle dilbilgisel bir inceleme yapılmıştır ve metnin yüzeyinde yer alan sözcük ve söz öbeklerine odaklanılmıştır. İkinci aşamada, büyük yapı analizi ve metin çözümlemesi yapılmıştır. Bu aşamada tutarlılık, metnin anlamı, anlamı oluşturan yapısal unsurlar, kabul edilebilirlik, bilgisellik, anahtar kavramlar alt başlıkları çerçevesinde metnin anlam düzeyi üzerinde durulmuştur. Küçük ölçekli ve büyük ölçekli metinsellik ölçütleri kapsamında yapılan analizler neticesinde metinlerin yorumlanmasına olanak sağlanmıştır ve üstyapı aşamasında yazma türleri belirlenmiştir. Akademik metinlerin analizi sonucunda elde edilen verilerin metin üretimi sürecine aktarılması için bir ders modeli hazırlanmıştır. Hazırlanan ders modeli dört ana aşamadan oluşmuştur: Hazırlık aşamasında akademik metinlerde sık karşılaşılan sözcükler, kalıp ifadeler ve cümle yapıları yer almaktadır. İkinci aşamada paragraf üzerinde durulmuş ve giriş, gelişme ve sonuç paragrafları, özellikleri ve yazma modelleri ayrı ayrı ele alınmıştır. Üçüncü aşamada metin üzerinde durulmuş ve “metin ne anlatıyor?” sorusundan çok “metin nasıl kurgulanmıştır?” sorusuna cevap aranmıştır. Son aşamada ise metni oluşturan yüzey ve derin yapıların analizi sonucunda yazma türlerinin ortaya çıkışı üzerinde durulmuştur. Bu incelemeler neticesinde ortaya çıkan karşılaştırmalı, tartışmacı, sebep sonuç ilişkili, avantaj-dezavantaj betimlemeli, problem çözme konulu ve açıklayıcı söylem türündeki yazma türleri, nasıl oluştuklarını gösteren modellerle sunulmuştur.