YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE BELİRTME DURUM EKİNİN ÖĞRETİMİ ÜZERİNE BİR TASNİF ÖNERİSİ

Durum ekleri, adlarla eylemler arasındaki anlam ilişkilerini belirleyen eklerdir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde bugüne kadar yapılmış çalışmalarda ad durum eklerinde, özellikle de belirtme durumunda, pek çok sorunla karşılaşıldığı anlaşılmaktadır. Bu alanda yapılan çalışmalara bakıldığında, genellikle öğrenicilerin yaptıkları hataların, bazılarında ise öğreticilerin yaşadığı sorunların incelendiği görülmektedir. Bu sorunların büyük bölümünün de belirtme durumuyla ilgili olduğu belirtilmiştir. Diğer durum eklerinin aksine belirtme durumunun temel özelliği olan nesneyi belirli kılma fonksiyonu üzerinden konunun anlatılmasının, yabancı öğreniciler açısından yeterince açıklayıcı olmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle belirtme durumunun farklı bir bakış açısıyla ele alınma ihtiyacının olduğu görülmüş ve bu doğrultuda bu çalışma yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden metin incelemesi kullanılmıştır. Burada belirtme durum ekinin kullanıldığı eylemlerin belirli bir anlam kategorisinin yapılıp yapılamayacağı düşüncesinden hareketle yabancılara Türkçe öğretimi alanında en çok kullanılan İstanbul, Gazi ve Yeni Hitit eğitim setlerinin A1 ve A2 kitaplarında yer alan eylemler incelenmiştir. Söz konusu kitaplarda belirtme durumu ile kullanılan 309 eylem tespit edilmiş ve bu eylemlerle adlar arasındaki anlam ilişkisinin temelde 4, genelde 5 anlam kategorisine ayrılarak öğretiminin yapılabileceği tespit edilmiştir. Bu çalışmada belirtme durum ekinin kullanıldığı eylemlerin bu anlam kategorilerinin öğretimi ile bu alanda yaşanan zorlukların en aza indirileceği önerilmektedir.