Sınıf Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekânın Eğitim Ortamlarında Kullanımına Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 43 - 55, 30.08.2025

Tolga Topcubaşı

https://doi.org/10.59062/ijpes.1754540

Öz

Yapay zekâ (YZ) teknolojileri, eğitim alanında giderek artan bir öneme sahiptir. Bu teknolojiler; öğretim süreçlerini bireyselleştirme, geri bildirim sağlama ve içerik üretme gibi işlevlerle zenginleştirerek sınıf içi uygulamalarda öğretmenlerin rollerini dönüştürmektedir. Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmeni adaylarının yapay zekânın eğitim ortamlarında kullanımına ilişkin görüşlerini incelemektir. Araştırmada nitel desenlerden fenomenoloji yaklaşımı benimsenmiştir. Çalışma grubunu, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında devlet ve vakıf üniversitelerinde öğrenim gören, üçüncü ve dördüncü sınıf düzeyindeki 18 sınıf öğretmeni adayı oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış ve içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulardan yola çıkarak, sınıf öğretmeni adaylarının yapay zekâ teknolojilerine yönelik büyük ölçüde olumlu bir tutum sergiledikleri ve bu teknolojileri öğretim sürecinde etkili bir araç olarak gördükleri söylenebilir. Katılımcılar, yapay zekâyı planlama, içerik geliştirme, değerlendirme ve kişiselleştirilmiş öğretim süreçlerinde faydalı bir yardımcı olarak değerlendirmiştir. Bununla birlikte, öğretmen adayları etik sorunlar, duygusal etkileşim eksikliği ve içerik güvenilirliği gibi konularda da eleştirel bir farkındalık geliştirmiştir. Yapay zekâ kullanımının öğrenciler açısından bilinçli ve rehberlik temelli bir yaklaşımla yönlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, öğretmen yetiştirme programlarının yapay zekâ okuryazarlığı, etik kullanım ve eleştirel düşünme yeterliklerini kapsayacak biçimde yeniden yapılandırılması gerektiği öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

yapay zekâ , öğretmen adayları , eğitim teknolojileri , nitel araştırma , dijital pedagojik yeterlik

Etik Beyan

Araştırma, İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Etik Kurul Başkanlığı tarafından 26/06/2025 tarihli ve 2025/7 sayılı karar ile etik olarak onaylanarak yürütülmüştür.

Destekleyen Kurum

İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi

Teşekkür

İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi

Kaynakça

• Ahmad, S. F., Rahmat, M. K., Mubarik, M. S., Alam, M. M., & Hyder, S. I. (2021). Artificial intelligence and its role in education. Sustainability, 13(22), 12902. https://doi.org/10.3390/su132212902
• AlFarsi, G., Tawafak, R. M., ElDow, A., Malik, S. I., Jabbar, J., & Al Sideiri, A. (2021). Smart classroom technology in artificial intelligence: A review paper. In International Conference on Culture Heritage, Education, Sustainable Tourism, and Innovation Technologies (pp. 229-235). https://doi.org/10.5220/0010306502290235
• Ağmaz, R. F., & Ergüleç, F. (2024). Öğretmen adaylarının eğitimde yapay zeka algıları: Bir metafor analizi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 183–198. https://doi.org/10.51119/ereegf.2024.97
• Arı, S., & Erkuş, B. (2025). Hayat Bilgisi dersinde yapay zeka kullanımına ilişkin bir inceleme. International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 10(30), 75–90. http://dx.doi.org/10.35826/ijetsar.769
• Asthana, P., & Hazela, B. (2019). Applications of machine learning in improving learning environment. Intelligent Systems Reference Library, 417–433. https://doi.org/10.1007/978-981-13-8759-3_16
• Balbaa, M. E., & Abdurashidova, M. S. (2024). The impact of artificial intelligence in decision making. A Comprehensive review. EPRA International Journal of Economics, Business and Management Studies (EBMS), 11(2), 27-38. https://doi.org/10.36713/epra15747
• Chassignol, M., Khoroshavin, A., Klimova, A., & Bilyatdinova, A. (2018). Artificial intelligence trends in education: A narrative overview. Procedia Computer Science, 136, 16–24. https://doi.org/10.1016/j.procs.2018.08.233
• Coşkun, B. (2024). Aday öğretmenlerin yapay zeka algıları ve eğitimde yapay zeka kullanımına ilişkin düşünceleri. Kapadokya Eğitim Dergisi, 5(2), 439–456.
• Çam, M. B., Çelik, N. C., Turan Güntepe, E., & Durukan, Ü. G. (2021). Öğretmen adaylarının yapay zeka teknolojileri ile ilgili farkındalıklarının belirlenmesi. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(48), 263–285. Erkuş, B., & Arı, S. (2025). İlkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler dersinde yapay zeka uygulamalarının kullanımına ilişkin bir inceleme. International Journal of Eurasian Education and Culture, 10(29), 143–156. http://dx.doi.org/10.35826/ijoecc.2869
• Galindo-Domínguez, H., Delgado, N., Losada, D., & Etxabe, J.-M. (2023). An analysis of the use of artificial intelligence in education in Spain: The In-Service teacher’s perspective. Journal of Digital Learning in Teacher Education, 40(1), 41–56. https://doi.org/10.1080/21532974.2023.2284726
• Gelen, İ. (2017). P21-Program ve öğretimde 21. yüzyıl beceri çerçeveleri (ABD Uygulamaları). Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 15-29.
• Halaweh, M. (2023). ChatGPT in education: Strategies for responsible implementation. Contemporary Educational Technology, 15(2), 1-11. https://doi.org/10.30935/cedtech/13036
• Hays, L., Jurkowski, O., & Sims, S. K. (2024). ChatGPT in K-12 Education. TechTrends, 68(2), 281-294. https://doi.org/10.1007/s11528-023-00924-z
• Hwang, G. J. (2014). Definition, framework and research issues of smart learning environments—A context-aware ubiquitous learning perspective. Smart Learning Environments, 1(4), 1–14. https://doi.org/10.1186/s40561-014-0004-5
• Indran, I. R., Paranthaman, P., Gupta, N., & Mustafa, N. (2024). Twelve tips to leverage AI for efficient and effective medical question generation: A guide for educators using ChatGPT. Medical Teacher, 46(3), 1-6. https://doi.org/10.1080/0142159X.2023.2294703
• Jaiswal, R. K., Sharma, S. S. & Kaushik, R. (2023). Ethics in AI and machine learning. Journal of Nonlinear Analysis and Optimization, 14(1). 8-12. https://doi.org/10.36893/jnao.2023.v14i1.0008-0012
• Kaman, Ş. (2025). Sınıf öğretmenlerinin yapay zeka okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi, 7(1), 63–77. https://doi.org/10.53694/bited.1628589
• Karayiğit, M. G., Çilingir Altıner, E., & Ayanoğlu, K. (2025). Sınıf öğretmeni adaylarının yapay zekaya yönelik tutumlarının belirlenmesi. International Primary Educational Research Journal, 9(2), 289–300. https://doi.org/10.38089/iperj.2025.224
• Kohnke, L., Moorhouse, B. L., & Zou, D. (2023). ChatGPT for language teaching and learning. RELC Journal, 54(2), 537-550. https://doi.org/10.1177/00336882231162868
• Luckin, R., & Çukurova, M. (2019). Designing educational technologies in the age of AI: A learning sciences-driven approach. British Journal of Educational Technology, 50(6), 2824–2838. https://doi.org/10.1111/bjet.12861
• Pavlik, J. V. (2023). Collaborating with ChatGPT: Considering the implications of generative artificial intelligence for journalism and media education. Journalism & Mass Communication Educator, 78(1), 84–93. https://doi.org/10.1177/10776958221149577
• Popenici, S. A. D., & Kerr, S. (2017). Exploring the impact of artificial intelligence on teaching and learning in higher education. Research and Practice in Technology Enhanced Learning, 12(1), 1–13. https://doi.org/10.1186/s41039-017-0062-8
• Tang, K. H. D. (2024). Implications of Artificial Intelligence for Teaching and Learning. Acta Pedagogia Asiana, 3(2), 65-79. https://doi.org/10.53623/apga.v3i2.404
• Toker, T., Akgün, E., Cömert, Z. ve Edip, S. (2021). Eğitimciler için dijital yeterlilik ölçeği: Uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 50(230), 301-328. https://doi.org/10.37669/milliegitim.801607.
• Toprakçı, E., & Korkmaz, M. (2022). Yapay zeka teknolojilerinin eğitimde kullanımına yönelik öğretmen görüşleri. Journal of Social Humanities Sciences Research (JSHSR), 9(58), 75–90.
• Trust, T., Whalen, J., & Mouza, C. (2023). ChatGPT: Challenges, opportunities, and implications for teacher education. Contemporary Issues in Technology and Teacher Education, 23(1), 1-23. https://www.learntechlib.org/primary/p/222408/
• Wardat, Y., Tashtoush, M., AlAli, R., & Saleh, S. (2024). Artificial Intelligence in Education: Mathematics Teachers’ Perspectives, Practices and Challenges. Iraqi Journal for Computer Science and Mathematics, 5(1), 60-77. https://doi.org/10.52866/ijcsm.2024.05.01.004