Research Article

İki Aşamalı Ağ Veri Zarflama Analizinde Çapraz Etkinlik Ölçümü: Türkiye Havalimanları Uygulaması

Volume: 17 Number: 1 April 30, 2024
TR EN

İki Aşamalı Ağ Veri Zarflama Analizinde Çapraz Etkinlik Ölçümü: Türkiye Havalimanları Uygulaması

Abstract

Bu çalışma, bir sistemin genel etkinliğinin sisteminin alt süreçlere ayrıştırılarak ölçülmesini ele almaktadır. Uygulama alanı olarak Türkiye için önemli bir hizmet sektörü olan havayolu sektörü seçilmiştir. Yazın incelendiğinde, Türk havayolu sektöründe yapılan etkinlik çalışmalarında üretim sürecinin tek aşamalı olarak ele alınarak geleneksel Veri Zarflama Analizi (VZA) ile gerçekleştirildiği görülmektedir. Bu çalışmada ise havalimanlarının genel etkinliğinin, operasyonel ve gelir etkinliği olmak üzere iki alt etkinlik bazında, daha ayrıntılı bir şekilde Ağ Veri Zarflama Analizi ile ölçülmesi amaçlanmıştır. Etkinlik analizinde Kao ve Hwang’ın (2008) İlişkisel Ağ Veri Zarflama Analizi modeli kullanılmıştır. Etkinlik değerlerinin sıralanmasında ise Kao ve Liu’nun (2019) Çapraz Etkinlik Ölçümü kullanılarak akran değerlendirmeden yararlanılmıştır. Çalışmada, Devlet Hava Meydanları İşletmesi tarafından işletilen ve 2019 yılı itibarı ile yıllık yolcu trafiği 400.000’in üzerinde olan 27 havalimanı incelenmiştir. Yapılan analizlerde, göreli tam etkinliğe sahip bir havalimanı tespit edilememişken, bazı havalimanlarının alt süreçler bakımından kısmen etkin olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.

Keywords

Supporting Institution

No financial support was received from any person or institution for the study.

Ethical Statement

The authors declare that this article complies with ethical standards and rules.

References

  1. Adler, N., Liebert, V., & Yazhemsky, E. (2013). Benchmarking airports from a managerial perspective. Omega, 41(2), 442–458. https://doi.org/10.1016/j.omega.2012.02.004
  2. Altın, F. G., Karaatlı, M., & Budak, İ. (2017). Avrupa’nın en büyük 20 havalimanının çok kriterli karar verme yöntemleri ve veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(4), 1049–1064. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sduiibfd/issue/52995/704359
  3. Ar, İ. M. (2012). Türkiye’deki havalimanlarının etkinliklerindeki değişimin incelenmesi: 2007-2011 dönemi için Malmquist-TFV Endeksi uygulaması. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26(3–4), 143–160. https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniiibd/issue/2707/35812
  4. Asker, V. (2016). The measurement of airports operational effectiveness: An application of the major 10 airports in Turkey. Transport & Logistics: the International Journal, 16(41), 1–9.
  5. Asker, V., & Battal, Ü. (2017). Operational efficiency measurement at selected airports. International Journal of Management Economics and Business, ICMEB17 Special Issue, 351–368. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1124049
  6. Avcı, T., & Aktaş, M. (2016). Türkiye’de faaliyet gösteren havalimanlarının performanslarının değerlendirilmesi. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 7(3), 67–77. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/201849
  7. Battal, Ü. (2020). Avrupadaki havaalanı grup şirketlerinin finansal performanslarının ölçülmesi: Veri Zarflama Analizi Yöntemi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(1), 171–184. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.622991
  8. Bolat, B., Temur, G. T., & Gürler, H. (2016). Türkiye deki havalimanlarının etkinlik tahmini: Veri zarflama analizi ve yapay sinir ağlarının birlikte kullanımı. Ege Academic Review, 16(OZEL), 1–10. https://doi.org/10.21121/eab.2016OZEL24424

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Econometric and Statistical Methods, Quantitative Decision Methods

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2024

Submission Date

April 4, 2023

Acceptance Date

January 16, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 17 Number: 1

APA
Memiş, N., & Gökay Emel, G. (2024). İki Aşamalı Ağ Veri Zarflama Analizinde Çapraz Etkinlik Ölçümü: Türkiye Havalimanları Uygulaması. International Journal of Social Inquiry, 17(1), 45-67. https://doi.org/10.37093/ijsi.1277040
AMA
1.Memiş N, Gökay Emel G. İki Aşamalı Ağ Veri Zarflama Analizinde Çapraz Etkinlik Ölçümü: Türkiye Havalimanları Uygulaması. ijsi. 2024;17(1):45-67. doi:10.37093/ijsi.1277040
Chicago
Memiş, Nagihan, and Gül Gökay Emel. 2024. “İki Aşamalı Ağ Veri Zarflama Analizinde Çapraz Etkinlik Ölçümü: Türkiye Havalimanları Uygulaması”. International Journal of Social Inquiry 17 (1): 45-67. https://doi.org/10.37093/ijsi.1277040.
EndNote
Memiş N, Gökay Emel G (April 1, 2024) İki Aşamalı Ağ Veri Zarflama Analizinde Çapraz Etkinlik Ölçümü: Türkiye Havalimanları Uygulaması. International Journal of Social Inquiry 17 1 45–67.
IEEE
[1]N. Memiş and G. Gökay Emel, “İki Aşamalı Ağ Veri Zarflama Analizinde Çapraz Etkinlik Ölçümü: Türkiye Havalimanları Uygulaması”, ijsi, vol. 17, no. 1, pp. 45–67, Apr. 2024, doi: 10.37093/ijsi.1277040.
ISNAD
Memiş, Nagihan - Gökay Emel, Gül. “İki Aşamalı Ağ Veri Zarflama Analizinde Çapraz Etkinlik Ölçümü: Türkiye Havalimanları Uygulaması”. International Journal of Social Inquiry 17/1 (April 1, 2024): 45-67. https://doi.org/10.37093/ijsi.1277040.
JAMA
1.Memiş N, Gökay Emel G. İki Aşamalı Ağ Veri Zarflama Analizinde Çapraz Etkinlik Ölçümü: Türkiye Havalimanları Uygulaması. ijsi. 2024;17:45–67.
MLA
Memiş, Nagihan, and Gül Gökay Emel. “İki Aşamalı Ağ Veri Zarflama Analizinde Çapraz Etkinlik Ölçümü: Türkiye Havalimanları Uygulaması”. International Journal of Social Inquiry, vol. 17, no. 1, Apr. 2024, pp. 45-67, doi:10.37093/ijsi.1277040.
Vancouver
1.Nagihan Memiş, Gül Gökay Emel. İki Aşamalı Ağ Veri Zarflama Analizinde Çapraz Etkinlik Ölçümü: Türkiye Havalimanları Uygulaması. ijsi. 2024 Apr. 1;17(1):45-67. doi:10.37093/ijsi.1277040

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

26134 26133     Content on this site is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International license.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------