Geç Dönem Osmanlı Resim Sanatında Kültürel Kimliğin Temsili; Ressam Halil Paşa’nın ‘Madam X’ Tablosu

Year 2022, Volume: 2 Issue: 5, 44 - 53, 31.12.2022

Mert Yavaşca

Abstract

Kimlik, ‘Kimsiniz? Kimlerdensiniz?’ sorularına verilen bir cevap olmanın ötesinde, toplulukların ve ulusların kültürel durumuna dair veriler bütünüdür. Kimlik, tanımlanması ve tamamlanması zor süreçleri ile bir olgu değil bir kavram olarak ele alınmaktadır. XX. yüzyılda sosyal bilimlerin tartışma alanına giren kimlik kavramı, sosyal kimlik kuramının araştırma konusudur. John Turner (1947-2011) ve Henri Tajfel (1919-1982) tarafından literatüre giren sosyal kimlik kuramına göre, kimlik, bireysel ve sosyal/kültürel alanlara sahiptir. Bireysel ve kültürel kimliğe ait göstergeler figüratif resim sanatında kullanıldıklarında, insan imgesi üzerinde bireylerin ve toplulukların kimliğini temsil etme olasılığı taşımaktadırlar. Sanat tarihi, temsil edilen ve yeniden inşa edilen kültürel kimlik göstergeleri ile iç içedir. Figüratif resim sanatında kimlik kavramını konu alan bu metinde, Osmanlı Devleti’nin geç dönemlerinde ürettiği eserlerle anılan ressam Halil Paşa’nın ‘Madam X’ tablosu kültürel kimliğin temsili bağlamında konu edilmektedir.

Keywords

Figüratif Resim , Resim Sanatı , Kimlik , Ressam Halil Paşa , Madam X Portresi

Representation of Cultural Identity in Late Ottoman Painting Art; ‘Madam X’ Painting by Painter Halil Pasha

Abstract

Beyond being an answer to questions such as 'Who are you?’, ‘Who are you from?’, identity is a set of data on the cultural status of communities and nations. Identity is treated as a concept, not a phenomenon, because of its processes that are difficult to define and complete. The concept of identity, which entered the discussion area of social sciences in the twentieth century, is the subject of research of social identity theory. According to the theory of social identity introduced into the literature by John Turner (1947-2011) and Henri Tajfel (1919-1982), identity has individual and social/cultural spheres. When indicators of individual and cultural identity are used in the art of figurative painting, they have the possibility of representing the identity of individuals and communities over the human image. Art history is intertwined with represented, reconstructed cultural identity indicators. In this text, which deals with the concept of identity in figurative painting, the painting 'Madame X' by the painter Halil Pasha, who is known for the works he produced in the late periods of the Ottoman Empire, is discussed in the context of the representation of cultural identity.

Keywords

Figurative Painting , Painting , Identity , Painter Halil Pasha , Portrait of Madame X

References

• Artun, D. (2007). Paris'ten Modernlik Tercümeleri. İletişim Yayınları.
• Aydın, S. (1998). Kimlik Sorunu, Ulusallık ve Türk Kimliği. Öteki Yayınları.
• Bauman, Z. (2020). Kimlik. Çev. Mesut Hazır. Heretik Yayıncılık.
• Bilgin, N. (2007). Kimlik İnşası. Aşina Kitaplar.
• Brubaker, R., & Cooper, F. (2000). Beyond "identity". Theory and Society, 29, 1, 1-47. 10 Mayıs 2021 tarihinde https://www.jstor.org/stable/3108478 adresinden erişildi.
• Cezar, M. (1971). Sanatta Batı'ya Açılış ve Osman Hamdi. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. 8 Mart 2022 tarihinde https://vdoc.pub/documents/sanatta-batya-al-ve-osman-hamdi-6j1ris6fhtu0 adresinden erişildi.
• Duben, İ. (2016). Yazı ve Söyleşileri 1978- 2010. Seda Ateş & Sezin Romi (Der.). İstanbul, SALT/Garanti Kültür A.Ş. 4 Mayıs 2022 tarihinde https://saltonline.org/media/files/ipek_duben_yazi_ve_soylesileri-1978-2010-scrd.pdf adresinden erişildi.
• Gleason, P. (1983). Identifying Identity: A Semantic History. The Journal of American History, 69, 910-931. https://doi.org/10.2307/1901196
• Güven, S. (2015). Postmodern Kimliklerin Kurulumu. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 9, 1, 266-286. doi: 10.18094/si.33671 https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/178274#page=267
• Hall, S. (1997). Old and New Identities, Old and New Ethnicities. Anthony D. King (Der.), Culture, Globalization, and the World-System: Contemporary Conditions for the Representation of Identity (ss. 41-68). University of Minnesota Press.
• Işın, E. (2013). Düşler Gerçekler İmgeler. Pera Müzesi.
• Malik, A. (1997). General Halil'in Ankara Halkevinde İkinci Resim Sergisi, Ar Dergisi, Temmuz (7), 6.
• Neuendorf, H. (2017, Ocak 10). How This Gerhard Richter Painting Reveals Germany’s National Identity Crisis. Artnet News. 16 Haziran 2022 tarihinde https://news.artnet.com/art-world/maiziere-richter-painting-symbolic-809873 adresinden erişildi.
• Perlson, H. (2016, Kasım 16). Gerhard Richter Calls Angela Merkel’s Refugee Politics ‘False’. Artnet News. 26 Mayıs 2022 tarihinde https://news.artnet.com/art-world/gerhard-richter-calls-merkels-refugee-politics-false-749975 adresinden erişildi.
• Sakıp Sabancı Müzesi (t.s.). Halil Paşa. 9 Mayıs 2022 tarihinde https://www.sakipsabancimuzesi.org/sanatci/256 adresinden erişildi.
• Sotheby’s. (2012). Lot 52- Lady in Gloves. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2022 tarihinde https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2012/european-paintings/lot.52.html adresinden erişildi.
• Sözen, E. (1991). Sosyal Kimlik Kavramı'nın Sosyolojik ve Sosyal Psikolojik Bir İncelemesi. Istanbul Journal of Sociological Studies, 23, 93-108. 15 Mayıs 2021 tarihinde, https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/101252 adresinden erişildi.
• Şimşek, S. (2002). Günümüzün Kimlik Sorunu ve Bu Sorunun Yaşandığı Temel Çatışma Eksenleri. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3, (3), 29-39. 10 Mayıs 2022 tarihinde https://dergipark.org.tr/en/pub/sosbilder/issue/23121/246971 adresinden erişildi.
• Terzi, İ. (1993). Halil Paşa'nın Askeri Eğitim-Öğretimi ve Resim Sanatı. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9, 202-232. 12 Mayıs 2022 tarihinde https://dergipark.org.tr/en/pub/omuefd/issue/20281/214969 adresinden erişildi.
• Yavaşca, M. (2010). Türk Resim Sanatında Çanakkale Savaşları. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.